I SA/Sz 973/16
PostanowienieWSA w Szczecinie2016-10-18
Skład orzekający: Iwona Golec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, będąca bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostająca w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą stałego zatrudnienia, wychowująca troje dzieci, której rodzina utrzymuje się z prac dorywczych męża i zasiłków rodzinnych, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać ustanowionego adwokata w postępowaniu administracyjnosądowym?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, zasługuje na uwzględnienie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W sytuacji, gdy dochody rodziny są niskie, a wydatki wysokie, a strona nie posiada majątku ani dochodów do opodatkowania, uiszczenie kosztów sądowych i pomocy prawnej jest niemożliwe.Stan faktyczny
Skarżąca D.K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Uzasadniła to trudną sytuacją materialną: jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, jej mąż nie ma stałego zatrudnienia, a rodzina utrzymuje się z prac dorywczych męża i zasiłków rodzinnych. Miesięczne wydatki rodziny przekraczają dochody, a skarżąca korzysta z pomocy rodziców. Skarżąca nie wykazała żadnego majątku ani dochodów do opodatkowania za lata 2012-2015.Rozstrzygnięcie
1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) ustanowić adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2010 r. od przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) ustanowić adwokata.
Skarżąca D.K. złożyła w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy
w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wyjaśniła, że ze względu na trudną sytuację materialną nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych oraz kosztów pomocy prawnej adwokata. Podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostaje w związku z małżeńskim, skarżąca ma troje dzieci w wieku [...] lat, mąż K. nie ma stałego zatrudnienia. Rodzina utrzymuje się z prac dorywczych męża (ok. [...] zł) oraz z zasiłków rodzinnych i wychowawczych w wysokości [...] zł. Skarżąca korzysta wraz z mężem z pomocy rodziców w zakresie pokrywania kosztów utrzymania. Podała, że miesięczne wydatki na utrzymanie, w tym związane z wynajmowanym mieszkaniem za kwotę [...] zł oraz opłatą za prąd, internet, telefon, obiady w szkole, przedszkole wynoszą łącznie ok. [...] zł miesięcznie.
Skarżąca nie wykazała żadnego majątku.
Na podstawie administracyjnych akt sprawy ustalono nadto, że w małżeństwie skarżącej istnieje od 30 kwietnia 2010 r. rozdzielność majątkowa małżeńska. Z umowy najmu z dnia 13 marca 2014 r. i aneksu z dnia 24 marca 2016 r. (k.16 i n.) wynika, że skarżąca jest do dnia 31 marca 2017 r. najemcą mieszkania w Ś. przy ul. [...], a czynsz wynosi kwotę [...] zł. Z kolei ze sporządzonego przez organ podatkowy w dniu 23 maja 2016 r. zestawienia dochodów D.K. oraz K.K. wynika, że ani skarżąca, ani jej mąż, nie deklarowali przychodów ani dochodów do opodatkowania za lata 2012-2015.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała:
- oświadczenie K.K. z dnia 6 października 2016r. o tym, że nie posiada rachunków bankowych,
- oświadczenie swoje i męża o nieposiadaniu zobowiązań podatkowych w zakresie podatków lokalnych (w tym podatku od nieruchomości) na 2015 i 2016 rok,
- zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. z dnia 7 października 2016 r. potwierdzające, że skarżąca jest od 21 lutego 2013 r. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku,
- zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. z dnia 6 października 2016 r. o pobieraniu przez skarżącą w okresie od 1 kwietnia do 30 września 2016 r. świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego, świadczeń wychowawczych oraz dodatku do zasiłku rodzinnego: z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego,
- wyciąg z rachunku bankowego skarżącej za okres od 1 lipca do 29 września br.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.), o co skarżąca ubiega się w sprawie, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Mając na względzie treść przywołanych wyżej przepisów i odnosząc ją do częściowo udokumentowanej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej i jej rodziny, należało uznać, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie w całości.
Źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny są prace dorywcze męża skarżącej oraz zasiłki rodzinne, w łącznej wysokości ok. [...] zł. Wskazane wyżej koszty utrzymania mieszkania oraz bieżące opłaty, bez uwzględnienia wydatków na wyżywienie, odzież , środki higieny, czystości, itp., wynoszą ok. 2.500 zł. W tym zakresie skarżąca korzysta z pomocy rodziców, co potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy przelewy bankowe (k. 26, 24). Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; zarówno ona, jak i jej mąż nie deklarowali od 2012 do 2015 roku żadnych dochodów do opodatkowania. Skarżąca nie wykazała żadnego majątku; oświadczyła, że nie posiada wraz z mężem zobowiązań podatkowych w zakresie podatków lokalnych na 2015 i 2016 rok.
Wobec powyższego, w ocenie referendarza sądowego, uiszczenie przez skarżącą należnego obecnie wpisu sądowego od skargi (tj. kwoty [...] zł), a także innych ewentualnych kosztów sądowych oraz kosztów pomocy prawnej, nie jest możliwe. Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło