I SA/Sz 988/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r., nr [...], którą odmówiono L. N. (zwanemu dalej "skarżącym") umorzenia zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. nr [...], za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. w kwocie [...] zł. Jak ustalono, wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2015 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy M. o umorzenie zaległości w opłacie za wywóz śmieci w kwocie [...] zł, wskazując we wniosku, iż kosz (na odpady) otrzymał dopiero w sierpniu 2014 r. i od tego czasu uiszcza opłaty. Zaległość powstała w związku z faktem, iż skarżący nie uiszczał określonych decyzją Wójta Gminy M. z dnia [...] r. opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Wójt Gminy M. odmówił skarżącemu umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na skutek odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję, wskazując, że winna ona zawierać wskazanie prawidłowej kwoty zaległości w opłatach, co do której odmówiono umorzenia. Następnie decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Wójt Gminy M. odmówił skarżącemu umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi Skarżący od powyższej decyzji złożył odwołanie, wskazując w jego uzasadnieniu, iż nie będzie płacił za niewykonaną usługę, wyjaśniając, że nie dostarczono mu (w okresie, w którym powstała zaległość) kosza na śmieci. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r., nr [...], którą odmówiono L. N. umorzenia zaległości w kwocie [...] zł w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. nr [...], za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 czerwca 2014 r.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że umorzenie zaległości podatkowej, jako najdalej idąca ulga podatkowa, obwarowane jest rygorystycznymi wymogami prawa podatkowego. Wyjaśniono, że nie jest to świadczenie z opieki społecznej i nie mają tu zastosowania reguły rządzące udzielaniem pomocy społecznej. Wskazano, iż stan ubóstwa czy braku środków pieniężnych nie jest przesłanką do umorzenia zaległości podatkowej, a podatki płacone są na całym świecie, mają charakter powszechny i konstytucyjny. Wyjaśniono, że wszyscy podatnicy są równi wobec obowiązku podatkowego, a to oznacza, że nie ma podatników lepszych i gorszych w tym sensie, że jednemu umarza się podatek a inny musi go płacić. Tylko w bardzo wyjątkowym przypadku można udzielić ulgi podatkowej takiemu podatnikowi, którego spotka jakieś nadzwyczajne, niespodziewanie nieszczęście, które naraziło go na nadzwyczajne wydatki w takim stopniu, że zapłacenie podatku jest niemożliwe, a wyegzekwowanie go mogłoby zagrozić egzystencji podatnika. Dlatego starając się o ulgę podatkową trzeba udokumentować takie właśnie zdarzenie, jeśli się przytrafiło. Kolegium wskazało, że skarżący o niczym takim nie pisze, a wręcz przeciwnie z jego odwołania wynika, że odmowa uiszczania opłaty nie wynika z trudnej sytuacji materialnej, ale z faktu niedostarczenia kosza na śmieci i nieodbierania odpadów. Ta kwestia zdaniem Kolegium nie jest jednak badana przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości. Odwołujący się nie ma wprawdzie stałych dochodów i pracuje dorywczo, ale sytuacja ta nie jest nadzwyczajna, bowiem jest to sytuacja trwająca od lat, nie wystąpiła więc taka sytuacja nadzwyczajna, która uzasadniałaby umorzenie należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdaniem Kolegium kwota opłaty nie jest wysoka, a dodatkowo organ I instancji zaproponował rozłożenie tej opłaty na raty, a skarżący przyczynił się do skumulowania tych należności. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył skarżący. Jedynym zarzutem podniesionym w skardze był fakt, iż Gmina nie dostarczyła skarżącemu kosza na śmieci. W przekonaniu skarżącego powyższy fakt powoduje zasadność umorzenia zaległości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Skarga jest uzasadniona, jednakże z przyczyn innych niż wskazane w jej treści. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613) dalej "o.p." organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (art. 67a § 2 o.p.). Wskazana w art. 67a § 1 o.p. przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz rozważenia skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Organ podatkowy musi przy tym mieć jednak na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnicy pochopnie nie byli z nich zwalniani. Orzekając o umorzeniu zaległości podatkowych, organ podatkowy za podstawę rozstrzygnięcia może mieć albo przesłankę ważnego interesu podatnika, albo przesłankę interesu publicznego, albo obie te przesłanki łącznie. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych organów administracyjnych (a do takich należą m.in. decyzje w przedmiocie stosowania ulg podatkowych) sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych potwierdzających zaistnienie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Kontroli nie podlega jednak uznanie organu, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także uzasadnienie stanowiska organu. Ponadto Sąd bada, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek stosowania norm prawa materialnego, przy równoczesnym wyważeniu interesu społecznego z ważnym indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP, w myśl którego: "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.". Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Sąd zauważa, że organ odwoławczy, ani w podstawie prawnej decyzji, czy też w treści jej uzasadnienia, w ogóle nie powołał się na treść kluczowego dla niej artykułu 67a § o.p. Organ w treści uzasadnienia ani jednym słowem nie odniósł się do naistotniejszych w niniejszej sprawie, a wynikających z treści art. 67 § 1 o.p. pojęć "ważnego interesu podatnika" czy też "interesu publicznego". Tym samym rozważania organu zupełnie nie zawierają oceny i stwierdzenia czy organ w sprawie uznał, że w sprawie nie zaszedł "ważny interes podatnika" bądź "interes publiczny", który uzasadniałby umorzenie zaległości. Strona winna być wyraźnie poinformowana w treści decyzji, że umorzenie bądź odmowa umorzenia jej zaległości uzależnione są od stwierdzenia przez organ przesłanek w postaci "ważnego interesu podatnika" bądź "interesu publicznego" i dlaczego w jej właśnie sprawie uznano, że te konkretne przesłanki zaszły bądź nie zaszły. Tego elementu, zdaniem Sądu zabrakło w zaskarżonej decyzji. Prawidłowo sporządzona decyzja powinna zawierać powołanie się na właściwą podstawę prawną (art. 210 § 1 pkt 4 o.p.), ale także powinna zawierać uzasadnienie prawne, które zgodnie z art. 210 § 4 o.p. zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (art. 121 § 1, art. 122, art. 210 § 4 o.p.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Ponownie przeprowadzając postępowanie w sprawie organ dokona rozważenia czy w sprawie wystąpiły przesłanki w postaci "ważnego interesu podatnika" bądź "interesu publicznego", co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w prawidłowo uzasadnionym rozstrzygnięciu.