I SA/Sz 994/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2012 r. wniosku W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2006 r., I kwartał 2007 r. i miesiące od IV do XII 2007 r. oraz miesiące od I do XII 2008 r. postanawia: zmienić prawomocne postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 994/10 w punkcie 2 w ten sposób, że przyznać W.S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w punkcie 1 przyznał W.S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...] zł oraz w punkcie 2 odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, oceniając sytuację majątkową skarżącego na podstawie treści złożonego w dniu 18 stycznia 2011 r. formularza PPF oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego w odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego. Z uzasadnienia wniosku, dodatkowych dokumentów i oświadczeń wynikało, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, najmuje mieszkanie ponosząc z tego tytułu wydatek w kwocie [...] zł miesięcznie. Inne koszty utrzymania to: opłaty za media, wyżywienie, zakup ubrań, środków higieny osobistej i leków, kształtujące się w granicach [...] zł miesięcznie (przedłożono faktury VAT za gaz). Ustalono, że skarżący był zatrudniony i w okresie do 31 grudnia 2010 r. uzyskiwał wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł miesięcznie netto, od dnia 1 stycznia 2011 r. do 28 lutego 2011 r. przebywał na urlopie bezpłatnym. Strona uzyskiwała także dochody z działalności gospodarczej, według oświadczenia, w wysokości [...] zł brutto. Z przedłożonych dokumentów księgowych firmy wynikało, iż w okresie ostatnich trzech miesięcy 2010 r. skarżący uzyskał z tego tytułu (narastająco) przychody w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów (wydatki) w kwocie [...] zł i poniósł stratę w wysokości [...] zł. Z dokumentów dotyczących rozliczenia podatku VAT (miesięcznych deklaracji VAT-7 z okresu od października do grudnia 2010 r., ewidencji VAT) wynikało, że obroty firmy w październiku i listopadzie 2010 r. wyniosły po [...] zł, a w grudniu 2010 r. [...] zł. Z oświadczenia majątkowego wynikało, że skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Wykazał natomiast zobowiązania wobec kontrahentów i banków w łącznej kwocie art. [...] zł, z czego egzekucji podlega należność w kwocie [...] zł (zajęto rachunek firmowy w [...]), a także wskazał na wpłatę do prokuratury poręczenia w wysokości [...] zł. W rocznym zeznaniu podatkowym za 2009 r. skarżący zadeklarował dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, stratę w kwocie [...] zł. Skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych : 1. z banku [...] SA (konto osobiste), którego saldo końcowe na dzień 16 lutego 2011 r. wynosiło [...] zł; 2. z banku [...] (konto [...] należności w restrukturyzacji) z saldem końcowym na dzień 20 stycznia 2011 r. w kwocie ujemnej [...] zł; 3. wyciąg z karty kredytowej w banku [...] za okres od 11 września 2010 r. do 10 lutego 2011 r., z całkowitym limitem w kwocie [...] zł., limitem dostępnym gotówki w kwocie [...] zł, z saldem końcowym w kwocie [...] zł; 4. z banku [...] (konto [...]) za okres od 20 października 2010 r. do 20 stycznia 2011 r. z saldem końcowym w kwocie [...] zł. W ocenie referendarza sądowego, skarżący w swoim wniosku wykazał, że w chwili obecnej nie posiada środków pieniężnych w wysokości pozwalającej ponieść cały wpis sądowy. Jednakże analiza jego sytuacji materialnej wynikającej ze złożonych oświadczeń i dokumentów oraz okoliczności sprawy nakazywała uznać, że skarżący powinien partycypować w kosztach postępowania w granicach jego możliwości finansowych, bowiem posiada pewne możliwości finansowe, które pozwolą ponieść pomniejszony wpis od skargi bez zagrożenia dla jego egzystencji, gdyż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada dwa stałe źródła dochodów, tj. wynagrodzenie za pracę i działalność gospodarczą, co świadczy o tym, że jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na koszty sądowe. Na ocenę możliwości finansowych skarżącego nie wpływała także informacja dotycząca posiadania zobowiązań pieniężnych i znaczny rozmiar tych obciążeń. W tych okolicznościach, oceniając możliwości finansowe strony i ustalając poziom kosztów sądowych, które strona jest w stanie ponieść, przyjęto, że jest to kwota [...] zł, stanowiąca różnicę pomiędzy środkami pieniężnymi, które skarżący uzyskuje z wynagrodzenia za pracę i z działalności gospodarczej, tj. pomiędzy kwotą ok. [...] zł (ok. [...] zł netto z działalności wg oświadczenia oraz [...] zł z wynagrodzenia za pracę), a wykazanymi miesięcznymi wydatkami skarżącego w kwocie [...] zł. Powyższe postanowienie, w związku z brakiem wniesienia sprzeciwu, stało się prawomocne od dnia 13 kwietnia 2011 r. W dniu 20 maja 2011 r. skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie [...] zł. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę skarżącego. W dniu 2 maja 2012 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że kwota wpisu sądowego, wynosząca kilkanaście tysięcy złotych, stanowi dla niego przeszkodę, której niej jest w stanie sprostać z uwagi na obecną sytuację finansowo-życiową, co w konsekwencji uniemożliwi mu skorzystania z prawa do zaskarżenia wyroku WSA. Jak podniósł skarżący, posiada obecnie wiele długów, których ze względu na brak środków nie jest w stanie spłacać, nie istnieją również żadne rokowania na poprawę jego sytuacji materialnej. Skarżący dalej prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, najmując mieszkanie, którego koszt wynosi [...] zł miesięcznie, zaś podstawowe koszty utrzymania (opłaty za media, wyżywienie, koszty ubrania, środków higieny osobistej i leków) wynoszą około [...] zł miesięcznie. Według oświadczenia skarżącego, uzyskuje on miesięcznie dochód w wysokości [...] zł brutto z tytułu działalności gospodarczej, w zeszłym roku stracił pracę, której stosunek został rozwiązany niezgodnie z prawem, bez uzyskania wynagrodzenia. Na potwierdzenie powyższego skarżący dołączył kopię wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Goleniowie IV Wydział Pracy z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV P 147/11, zasądzającego na jego rzecz od N. Spółki z o.o. z siedzibą w Ś. kwotę [...] zł brutto tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, kwotę [...] zł netto tytułem wynagrodzenia za pracę, kwotę [...] zł netto tytułem ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy za 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie do akt sprawy wskazanych w tymże piśmie dodatkowych dokumentów i informacji, obrazujących aktualną sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, niezbędnych dla rozpatrzenia wniosku o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący nadesłał: - kopie deklaracji VAT-7 wraz z potwierdzeniem ich odbioru za luty, marzec i kwiecień 2012 r. oraz bilans z księgi za luty i kwiecień 2012 r., z których wynika, że w kwietniu nastąpiła sprzedaż towarów w kwocie [...] zł, podatek należny VAT – [...] zł, nabycie towarów - [...] zł, całkowity przychód [...] zł; - kopię deklaracji PIT-36L wraz z załącznikiem PIT/B za 2011 r., z którego wynika, iż w 2011 r. skarżący osiągnął przychód wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, dochód [...] zł, kwota do zapłaty [...] zł; - wyciąg z rachunku bankowego "Konto osobiste dla P." za okres od 1 marca do 12 czerwca 2012 r., z saldem końcowym w wysokości [...] zł, - wyciąg rachunku bankowego [...] za okres od 1 marca do 12 czerwca 2012 r. z saldem końcowym [...] zł, - kopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat z dnia 9 lutego 2010 r., z którego wynika należność główna [...] zł. Skarżący oświadczył także, że środki pieniężne widoczne na rachunkach bankowych, nie pozostają w jego faktycznej dyspozycji w związku z zajęciem, nie może przedstawić umowy najmu z uwagi na zaginięcie dokumentu jednakże nadal obowiązuje go przedłożona umowa najmu wraz z pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Odnośnie posiadanego zadłużenia skarżący wskazał na wcześniej istniejące już zobowiązania w kwotach: ok. [...] zł (wierzyciel F. M.K., nie jest prowadzona egzekucja), ok. [...] zł (wierzyciel T. S.A. w T. – zajęcie rachunku bankowego), ok. [...] zł (wierzyciel Bank [...] – egzekucja zobowiązania okazała się nieskuteczne), ok. [...] zł (wierzyciel Bank [...] – egzekucja nieskuteczna), ok. [...] zł z tytułu zadłużenia na karcie kredytowej. Ponadto, jak dodał, skarżący, należności, które miały być mu wypłacone z tytułu stosunku pracy do dziś stanowią niewyegzekwowaną należność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "p.p.s.a."), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 p.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 11 marca 2011 r. Powinna ona dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Biorąc powyższe pod uwagę, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 21 maja 2012 r., należało potraktować jako wniosek o zmianę, wskutek zmiany okoliczności sprawy, prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 marca 2011 r. w pkt II, odmawiającym przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sytuację materialną wnioskodawcy z uwzględnieniem okoliczności przedstawionych w złożonym formularzu, Sąd uznał, że sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zmianę powołanego postanowienia. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 21 maja 2012 r. oraz nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentów wynika, że skarżący nadal prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jednakże zmniejszyły się uzyskiwane przez niego dochody, ponieważ nie uzyskuje już wynagrodzenia za pracę. Co prawda, zwiększeniu uległa obecnie kwota uzyskiwana miesięcznie z prowadzonej działalności gospodarczej ([...] zł brutto w porównaniu do wcześniejszej - [...] zł brutto), z deklaracji podatkowej za 2011 r. (PIT-36L) wynika również, iż nie przynosi już straty, biorąc jednak pod uwagę wcześniejszą sytuację majątkową (tj. ok. [...] zł netto) jego dochód zmniejszył się, z uwagi na brak uzyskiwania wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł netto. Z kolei wydatki, według oświadczenia skarżącego, wzrosły z kwoty [...] zł do [...] zł miesięcznie. Wskazać należy, iż skarżący posiada wprawdzie wierzytelność w stosunku do byłego pracodawcy w kwocie ponad [...] zł, jednakże, jak wskazał skarżący, nie mogą być one obecnie wyegzekwowane z uwagi na to, że dłużnik jest nieuchwytny. Nie uległo też zmniejszeniu posiadane zadłużenie. W tym stanie rzeczy, należy przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił, iż jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w porównaniu do wcześniejszej (utrata części dochodów, przy niezmniejszonych wydatkach na utrzymanie konieczne), powodując, iż skarżący nie jest w stanie uiścić pozostałych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Reasumując powyższe, na skutek zmiany okoliczności sprawy, zasadne jest przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z tych względów, na podstawie art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.