I SA/Sz 998/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A,. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia II raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. A. P.wskazał, że jego sytuacja jest bardzo trudna, podnosząc, że susze i deszcze, jakie miały miejsce w 2010 r. spowodowały trudną sytuację w dochodach, "powstały tylko straty". Z oświadczenia skarżącego wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, jest rolnikiem, prowadzącym gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Jak twierdzi skarżący gospodarstwo nie przynosi dochodów. A. P.oświadczył, że otrzymuje dotację z Agencji Nieruchomości Rolnych w wysokości [...] tys. zł., którą przeznacza na opłatę podatku od nieruchomości ([...] zł), energii elektrycznej ([...] ), gaz ([...]zł), opał na zimę ([...]zł), wodę ([...]zł), telefon ([...]zł), spłatę kredytu ([...]zł), koszty związane w uprawą (opłaty za nawóz, opał do ciągnika, zasiewy). Skarżący oświadczył, że niewiele pozostaje mu "na życie". Odnośnie stanu majątkowego A. P. oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...]m², mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Posiadania innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych skarżący nie wykazał. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego wezwaniem referendarza sądowego z 31 stycznia 2011r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia: - zaświadczenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości dopłat przyznanych i wypłaconych skarżącemu na 2010 rok, - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem w okresie ostatnich trzech miesięcy (w szczególności wydatki na opał, na energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci, leczenie, itp.), - oświadczenia czy część posiadanych przez skarżącego nieruchomości jest źródłem przychodu np. na podstawie umowy najmu, i ewentualnie jaka jest wysokość przychodu z tego tytułu, gdyż jak wynika z uzasadnienia wniosku, skarżący, prowadzący samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiadający innych osób na utrzymaniu wykazał posiadanie domu o powierzchni [...] m² i mieszkania o powierzchni [...] m². W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył upomnienia związane z nieuregulowaniem składki KRUS w kwocie [...] zł (za II półrocze 2010 r.) oraz łącznego zobowiązania pieniężnego za maj 2010 r. (kwota należności głównej [...] zł); kopię zawartej w dniu 7 kwietnia 2009 r. umowy o kredyt obrotowy na wznowienie produkcji rolnej, w której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, itp. na kwotę [...]zł; dowód uiszczenia w dniu 11 lutego 2011 r. (gotówką) kwoty [...]zł za usługi związane najprawdopodobniej z naprawą pojazdów. Nadto skarżący przedstawił szereg faktur na zakup oleju napędowego za okres od września 2010 r. do lutego 2011 r. w kwotach średnio ok. [...]zł miesięcznie, dowody opłat za energię ([...]zł miesięcznie), wodę ([...]zł miesięcznie). Z przedłożonego fragmentu decyzji ( część sentencji) wynika, że skarżący otrzymał płatność na 2010 r. w wysokości [...]zł. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy). Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do referendarza sądowego należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia merytoryczną ocenę wniosku. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. ( sygn. akt FZ 478/04 ( niepubl. ), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Skarżący jest osobą samotną, nie ma na utrzymaniu innych osób, posiada znaczny majątek - prowadzi gospodarstwo rolne (o pow. [...]ha), dom o powierzchni [...] m² oraz mieszkanie o powierzchni [...] m². Wbrew wezwaniu skarżący nie złożył oświadczenia, czy w związku z posiadanymi składnikami majątku, część z nich jest źródłem przychodu na podstawie najmu, czy dzierżawy i jak jest wysokość przychodu z tego tytułu. Jak wynika z przedłożonych dowodów skarżący ponosi na bieżąco wydatki z funkcjonowaniem gospodarstwa (chociażby zakup oleju napędowego czy zakup usług, czy części samochodowych – jednego dnia gotówką uiścił kwotę [...]zł). Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącego jest okoliczność prowadzenia gospodarstwa rolnego i uprawa [...] ha gruntów. Otrzymywane regularnie dopłaty do prowadzonego gospodarstwa od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (na rok 2009 w wysokości [...]zł – decyzja w aktach administracyjnych, oraz na 2010 r. w kwocie [...]zł (decyzja k. 27), potwierdzają powyższe. Przyjmując posiadany przez skarżącego areał gruntów, można poddać pod wątpliwość prawdziwość złożonego oświadczenia o tym, że skarżący utrzymuje się jedynie z dopłat. A. P. wskazał wprawdzie na problemy, trudności w związku z prowadzeniem gospodarstwa, ale jak wynika z obwieszczenia Prezesa GUS z 23 września 2010 r. ( M.P. Nr 68, poz. 858) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1ha przeliczeniowego w 2009 r. wynosił [...] zł. Biorąc pod uwagę jedynie w/w statystyczne (przeciętne) dane wskazać należy, że miesięczny (przeciętny) dochód skarżącego z prowadzenia gospodarstwa domowego może wynieść nawet ok. 3 tys. zł ( 20 ha x 1908 zł / 12 miesięcy). Dodać też w tym miejscu należy, że fakt obciążenia gospodarstwa rolnego kredytem obrotowym wynikającym z zawartej umowy z dnia 7 kwietnia 2009 r. (k. 26) na kwotę [...]zł, świadczy o zdolności kredytowej skarżącego i uznaniu do przez instytucję udzielającą kredytu za osobę posiadającą możliwości finansowe do jego spłaty. Przy czym jest to kredyt preferencyjny, gdyż jak wynika z § 1 umowy kredytującej skarżący przy spłacie odsetek korzysta z dopłat ARiMR. Jak już wskazano wyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Informacje podane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również wynikające z przedłożonych dokumentów i dodatkowych oświadczeń nie pozwalają na dokonanie jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Stwierdzić zatem należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem skarżący nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.