I SAB/Sz 11/14

Dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, po rozpatrzeniu w dniu 27 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o wyłączenie sędziów I wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie od rozpoznania sprawy z jego skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie w sprawie I SAB 14/13 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. J. C. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), złożył w dniu 22 sierpnia 2014 wniosek o wyłączenie Przewodniczącego I Wydziału WSA w Szczecinie oraz wszystkich sędziów Wydziału I od rozpoznania sprawy o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie w sprawie I SAB/Sz 14/13 (sygn. I SAB/Sz 11/14) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Następnie wniosek ten ponowił pismem z dnia 8 września 2014 r., gdzie dodatkowo wniósł o wyłączenie "z tej sprawy Pani Adwokat z urzędu, która jest stroną postępowania". Wniosek swój motywował tym, iż "Sąd wraz z Adwokat E. J. dokonują zaocznie samosądu i represji pokrzywdzonego". W dniu 5 września 2014 r. sędziowie WSA: Joanna Wojciechowska, Kazimierz Maczewski, Marzena Kowalewska, Anna Sokołowska, Nadzieja Kaczarczyk-Gawęcka, Elżbieta Woźniak, Alicja Polańska i Ewa Wojtysiak złożyli do akt sprawy oświadczenia z których wynika, że ze Skarżącym nie pozostają w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą okoliczności w rozumieniu przepisów art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do ich bezstronności przy orzekaniu w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 45 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W trosce więc o poszanowanie wskazanych wartości i o zachowanie obiektywizmu w ocenianiu procedura sądowoadministracyjna przewiduje instytucję wyłączenia przede wszystkim sędziego od orzekania w danej, konkretnej sprawie. Wyłączenie to obejmuje również protokolanta, referendarza sądowego, asesora sądowego oraz prokuratora. W przepisie art. 18 § 1 p.p.s.a. ustawodawca umieścił, konstytucyjnie zagwarantowane prawo do bezstronnego sądu poprzez instytucję wyłączenia sędziego z mocy samego prawa, w przypadku spraw: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Ustawodawca przewidział również możliwość wyłączenia sędziego na złożony przez niego samego wniosek lub wniosek strony postępowania, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 p.p.s.a.). Przesłanki wyłączenia wymienione w art. 18 p.p.s.a. opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Są to takie powiązania, że niezależnie od odczuć osób występujących, czy odczuć samego sędziego, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, by sędzia, co do którego zachodzą przesłanki z powołanego przepisu, nie orzekał w sprawie (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012 r., s. 230). W przepisie art. 19 p.p.s.a. ustawodawca ogólnie scharakteryzował przyczynę wyłączenia sędziego przez odwołanie do stwierdzenia, że chodzi o okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wyłączenie sędziego, czy to z mocy prawa, czy na wniosek (sędziego lub strony), ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych oraz nie mieli wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą (patrz. J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010 r., str. 76 -77). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania pozaprawnych przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 608/12, opubl. w Lex nr 1282364). Podkreślić należy, że wątpliwość, o której jest mowa jest w art. 19 p.p.s.a., co do bezstronności sędziego, powinna wynikać z uzasadnionych obiektywnych powodów. Wątpliwość ta powinna być przy tym realna, a nie potencjalna, nie wystarczy zatem samo subiektywne podejrzenie czy odczucie strony, co do braku bezstronności sędziego. Chodzi tu o udowodnienie zaistnienia takich powodów (okoliczności), będących w związku przyczynowym z osobą skarżącego lub też jego sprawą, a osobą sędziego, iż prawdopodobne jest, że sędzia może okazać się nieobiektywny w swej ocenie. Według składu orzekającego w sprawie, okoliczności przedstawione we wniosku skarżącego, tj. iż "Sąd wraz z Adwokat E. J. dokonują zaocznie samosądu i represji pokrzywdzonego", nie stanowią wystarczających przesłanek do wyłączenia wszystkich sędziów I Wydziału WSA w Szczecinie (sędziów objętych wnioskiem) od rozpoznania sprawy. Zarzuty przedstawione przez Skarżącego mają charakter generalny i nie zostały poparte konkretnymi obiektywnymi okolicznościami oraz dowodami wskazującymi na realną wątpliwość co do bezstronności sędziów. Nie można bowiem upatrywać wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego tylko z tej przyczyny, że ten sam sędzia brał udział w rozpoznawaniu innej sprawy, z której przebiegu lub wyniku ten ostatni nie jest zadowolony. Subiektywne przekonanie Skarżącego co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziów, nie poparte przy tym żadnymi dowodami, nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OZ 798/12, opubl. w Lex nr 1282370). Wniosek Skarżącego nie zawiera takiej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziów wskazanych we wniosku w rozpoznaniu sprawy, co czyni żądanie nieuzasadnionym. Sędziowie objęci wnioskiem złożyli wyjaśnienia, że nie pozostają ze Skarżącym w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą okoliczności, z powodu których zachodziłaby wątpliwość co do bezstronności sędziów przy orzekaniu w tej sprawie. Oświadczenia i ich prawdziwość nie budzą wątpliwości, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w przepisach art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznania sprawy. Wniosek o wyłączenie adwokata nie mógł być objęty tym postepowaniem, gdyż procedura wyłączenia zawarta w przepisach p.p.s.a. takiej możliwości nie przewiduje. Sąd pragnie podkreślić, że dopóki Skarżący ma wyznaczonego pełnomocnika z urzędu i pełnomocnik ten jest skutecznie ustanowiony, pełnomocnictwo zaś nie zostało skutecznie odwołane – nie ma możliwości działania z pominięciem tegoż pełnomocnika. Reasumując, Sąd stwierdził, że wniosek Skarżącego nie uzasadnia wyłączenia wszystkich sędziów Wydziału I WSA w Szczecinie, z mocy samego prawa (art. 18 p.p.s.a.) lub na wniosek (art. 19 p.p.s.a.), od rozpoznania sprawy. Z powyższych względów, Sąd - na podstawie przepisów art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 18 i art. 19 p.p.s.a. - postanowił orzec, jak na wstępie.