I SAB/Sz 15/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 maja 2016 r. wniosku M.T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M.T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 15/15 odrzucającego skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: przywrócić skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej Postanowieniem z dnia 25 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M.T. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w postępowaniu egzekucyjnym. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o prawie i trybie jego zaskarżenia został doręczony skarżącej w dniu 16 października 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki – k. 41 akt sądowych). Następnie pismem z dnia 16 października 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 15/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata. Pismem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 18 stycznia 2016 r. wyznaczony przez ORA adwokat został zawiadomiony o wyznaczeniu go w sprawie pełnomocnikiem skarżącej z urzędu. W dniu 22 lutego 2016 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od ww. postanowienia z dnia 25 września 2015 r. Wraz ze skargą kasacyjną nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił ww. skargę kasacyjną, z uwagi na uchybienie trzydziestodniowemu terminowi, o którym mowa w art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako: "P.p.s.a.". Powyższe postanowienie doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej dnia 17 marca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 107 akt sądowych). Pismem z dnia 23 marca 2016 r., nadanym w polskiej placówce pocztowej dnia 23 marca 2016 r. (dowód nadania k. 112 akt sądowych) pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w uzasadnieniu którego wskazał, że w chwili ustanowienia pełnomocnikiem z urzędu - o czym został zawiadomiony w dniu 22 stycznia 2016 r. – obowiązywała już nowelizacja P.p.s.a. dokonana ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. Wskazano również, że zgodnie z art. 177 § 3 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ww. nowelizacją P.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla strony, która wystąpiła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu po wydaniu orzeczenia, biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Jak wskazano w uzasadnieniu ww. wniosku z przepisem o powyższej treści pełnomocnik zapoznał się w bazie Lex Sigma uznając na tej podstawie, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływa z dniem 22 lutego 2016 r. i w tym też terminie złożył skargę kasacyjną w sprawie. Tymczasem – jak wskazano w treści wniosku – zgodnie z art. 2 ww. ustawy nowelizującej, nowe brzmienie powołanego art. 177 § 3 P.p.s.a., wprowadzone na mocy art. 1 pkt 50 ustawy nowelizującej, stosuje się tylko do postępowań wszczętych już po wejściu w życie noweli. Zdaniem pełnomocnika jego błąd był usprawiedliwiony, ponieważ trudno wymagać, nawet od profesjonalnego pełnomocnika, każdorazowego weryfikowania historii danego przepisu i analizy niuansów regulacji o charakterze intertemporalnym, tym bardziej, że zgodnie z ogólną zasadą wprowadzania zmian proceduralnych, nowe przepisy mają zastosowanie również do postępowań w toku. W konsekwencji ograniczenie się do sprawdzenia aktualnego brzmienia przepisu nie może być uznane za uchybienie, co czyni zasadnym wniosek o przywrócenie terminu w przedmiotowej sprawie. Ponadto Strona powołała postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 532/15 wskazując, że na mocy powołanego postanowienia Sąd przywrócił na podstawie art. 86 § 1 termin do wniesienia skargi kasacyjnej uznając, że w analogicznym do rozpoznawanego stanie faktycznym, do uchybienia terminu doszło bez winy pełnomocnika w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Do wniosku załączona została skarga kasacyjna od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 15/15 odrzucającego skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w postępowaniu egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: – strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia uprawdopodabniając w jego treści okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu (strona nie jest zobowiązana w postępowaniu o przywrócenie terminu do udowodnienia braku swej winy, wystarczy bowiem, że uprawdopodobni tę okoliczność); – wraz z wnioskiem strona dokona jednocześnie czynności, dla której określony był termin. Sąd ustalił, że wniosek o przywrócenie terminu złożony w przedmiotowej sprawie złożony został z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Sąd uznał bowiem, że ww. postanowienie z dnia 14 marca 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej doręczone zostało stronie w dniu 17 marca 2016 r. i w tym też dniu strona dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. A zatem termin, o którym stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. upływał dnia 24 marca 2016 r. (czwartek). Natomiast wniosek o przywrócenie terminu nadany został przez stronę przesyłką pocztową w dniu 23 marca 2016 r., tj. przed upływem powyższego siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Sąd uznał również, że strona wypełniła przesłankę art. 87 § 3 P.p.s.a., albowiem równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonała czynności, której nie dokonała w terminie, tj. złożyła skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 15/15 odrzucającego skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie Sądu, wniosek strony spełniał również przesłankę, o której stanowi art. 87 § 2 P.p.s.a., tj. w treści wniosku wskazane zostały okoliczności które uprawdopodobniły, w ocenie Sądu, brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 15/15 odrzucającego skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd wskazuje bowiem, że zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej, obliczony na podstawie przytoczonego przepisu, upłynął w dniu 16 listopada 2015 r. (z uwagi na to, że ostatni dzień terminu przypadał na 15 listopada 2015 r., tj. niedziela), natomiast skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 22 lutego 2016 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Jednakże należy zauważyć, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), z dniem 15 sierpnia 2015 r. dokonano nowelizacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej wprowadzono zmiany w brzmieniu art. 177 p.p.s.a., dodając do niego m.in. § 3, zgodnie z którym w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis art. 177 § 3 P.p.s.a. nie miał jednak zastosowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem w myśl art. 2 ww. ustawy zmieniającej z dnia 9 kwietnia 2015 r., jedynie przepisy P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej stosuje się przepisy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. W konsekwencji, w zakresie liczenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej. Należy ponadto wyjaśnić, że to, czy postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji, oceniane jest przez pryzmat daty wniesienia skargi. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika nie wpłynęło zatem na bieg ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Niemniej, jak podkreślano w literaturze, okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). Sąd nie był jednak uprawniony do przywrócenia ww. terminu z urzędu. W ocenie Sądu, niedochowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, nie wynikało z braku zachowania należytej staranności. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik strony został zawiadomiony o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu w dniu 22 stycznia 2016 r. Sąd wskazuje, że w dacie otrzymania przez pełnomocnika zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu w przedmiotowej sprawie, w aktualnym tekście P.p.s.a. figurował powołany przepis art. 177 § 3 w brzmieniu nadanym ww. ustawą nowelizującą, który stanowi, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W bazie Lex przy regulacji art. 177 § 3 P.p.s.a. znajduje się przypis informujący, że art. 177 § 3 dodany został przez art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz.U. poz. 658) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r. Dopiero jednak lektura ww. ustawy nowelizującej (art. 2) daje informację, że przepisów P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 50 ustawy nowelizującej nie stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. Jak zasadnie zauważył Wojewódzki ad Administracyjny w Kielcach w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 532/15, "w ocenie Sądu pełnomocnik skarżącej miał prawo stwierdzić, po lekturze przepisu art. 177 P.p.s.a. w bazie Lex, że dodany ustawą nowelizującą § 3, jako przepis regulujący procedurę, obowiązuje bezwarunkowo od dnia wejścia w życie nowelizacji. Odmowa przywrócenia terminu z tego tylko powodu, że pełnomocnik, nie zapoznając się treścią przepisu przejściowego, zastosował się do treści przepisu aktualnie obowiązującego, w sytuacji gdy dodany przepis art. 177 § 3 P.p.s.a., wychodzi naprzeciw postulatom racjonalizacji postępowania – raziłaby nadmiernym rygoryzmem". Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela powyżej przytoczone stanowisko i uznaje je za własne tym samym przyjmując, że wniosek strony spełnił normę art. 87 § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. postanowił o przywróceniu skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 15/15 odrzucającego skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w postępowaniu egzekucyjnym.