I SAB/Sz 170/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Wójta Gminy Przybiernów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie dopuszczalności skargi postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić B. P. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Stan sprawy przedstawia się następująco: B. P. (Skarżąca) w pismach z 11 lipca 2024 r. wystąpiła do Wójta Gminy (organ) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: - czy organ, jego pracownicy, w tym zastępca i sekretarz są urzędnikami państwowymi; - czy Urząd Gminy jest urzędem samorządowym, a pracownicy są pracowniami samorządowymi; - czy organ i jego pracownicy stosują ustawy "zapisane" w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; - czy organ i jego pracownicy posiadają dokument tożsamości, potwierdzający polskie obywatelstwo; - czy organ i jego pracownicy posiadają "jurysdykcję nad Żywym człowiekiem" i na podstawie jakich ustaw; - czy organ i jego pracownicy są zatrudnieni jako osoby fizyczne/osoby prawne; - czy organ, jego zastępca, sekretarz pełnią obowiązki w Urzędzie Gminy czy w Gminie P.. Pisma Skarżącej z tymi pytaniami wpłynęły do organu 15 lipca 2024 r. Organ udzielił odpowiedzi w piśmie z 17 lipca 2024 r., które Skarżąca otrzymała 19 lipca 2024 r. Wyjaśnił w nim, że Wójt i jego pracownicy są pracownikami samorządowymi. Stosują ustawy. Działają na podstawie i w granicach prawa. Posiadają dokumenty tożsamości, potwierdzające obywatelstwo. Pracownicy są zatrudnieni jako osoby fizyczne. Pracodawcą jest Urząd Gminy, zaś Gmina P. stanowi jednostkę samorządu terytorialnego. W odniesieniu do kwestii "jurysdykcji nad Żywym człowiekiem" organ stwierdził, że nie jest to informacja publiczna. W dalszej kolejności 25 lipca 2024 r. do organu wpłynęło pismo Skarżącej i R. P. z 24 lipca 2024 r., w którym wnieśli o udostępnienie dokumentów potwierdzających zatrudnienie, tożsamość pracowników oraz o wyjaśnienie kwestii: - czy osoby fizyczne są zatrudnione na stanowisku urzędników samorządowych w rozumieniu "prawa stanowionego i prawa handlowego"; - kto jest "właścicielem" Urzędu Gminy P. i Gminy P.; - kto imienne zawiera "z Wami" umowy o pracę. W piśmie z 2 sierpnia 2024 r. organ poinformował Skarżącą, że udzielił odpowiedzi na pytania stanowiące informację publiczną. Skarżąca 6 sierpnia 2024 r. otrzymała pismo organu z 2 sierpnia 2024 r. Następnie B. P. wystąpiła ze skargą na bezczynność organu. Domagała się stwierdzenia bezczynności organu, zobowiązania organu do udzielenia wnioskowanych informacji, zasądzenia od organu kwoty [...]zł z tytułu zadośćuczynienia oraz kosztów postępowania sądowego. Skarżąca opisała przebieg postępowania przed organem. Stwierdziła, że odpowiedzi organu były wymijające i nie miały nic wspólnego z pytaniami. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. Ponowił stanowisko przyjęte w pismach kierowanych do Skarżącej. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 - u.d.i.p.) każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Według art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: 1) polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o: a) zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, b) projektowaniu aktów normatywnych, c) programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań; 2) podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: a) statusie prawnym lub formie prawnej, b) organizacji, c) przedmiocie działalności i kompetencjach, d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, f) majątku, którym dysponują; 3) zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: a) trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, b) trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, c) sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, d) sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, e) stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, f) prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, g) naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych; 4) danych publicznych, w tym: a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: – treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, – dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, – treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych; 5) majątku publicznym, w tym o: a) majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych, b) innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach, c) majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych, d) majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach, e) dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat, f) długu publicznym, g) pomocy publicznej, h) ciężarach publicznych. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) w art. 61 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy (art. 61 ust. 4). Bez wątpienia organ jest organem władzy publicznej i - co do zasady - spoczywa na nim obowiązek udostępniania informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 u.d.i.p. W przytoczonym stanie prawnym należy wyjaśnić, że kwestie, które Skarżąca wymieniła w pismach z 11 lipca 2024 r., dotyczące statusu prawnego gminy, jej urzędu i pracowników, obowiązku stosowania przez nich prawa, ustawowych warunków zatrudnienia są w istocie przedmiotem porady prawnej, nie zaś informacji publicznej. Nie dotyczyły bowiem żadnej konkretnej sfery publicznej aktywności gminy. Natomiast miały za przedmiot wymagania określone w przepisach prawa. Trafnie organ stwierdził, że pytanie o "jurysdykcję nad Żywym człowiekiem" nie może być zasadnie zaliczone do informacji publicznej, bowiem nie nawiązuje do żadnego obiektywnego kryterium, określającego warunki, standardy publicznej aktywności gminy, jej organów, urzędu, pracowników. Ponadto kompetencje organów gminy są określone w przepisach prawa. Należy wyraźnie stwierdzić, że wbrew oczekiwaniom Skarżącej, konstytucyjnie i ustawowo zagwarantowany dostęp do informacji publicznej nie może być rozumiany jako obowiązek organów władzy publicznej udzielania porad prawnych, wyjaśniania obowiązujących przepisów prawa. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że zgodnie z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn.: II OPS 5/19, II OPS 1/21 (dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl), wniesienie skargi na bezczynność bądź przewlekłość po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny. Zatem konsekwentnie wniesienie skargi na bezczynność organu, kiedy organ już odpowiedział na pytania zawarte w pismach z 11 lipca 2024 r. dodatkowo czyni taką skargę niedopuszczalną. Natomiast pismo Skarżącej złożone organowi 25 lipca 2024 r. nie stanowi uzupełnienia wniosku zawartego w pismach z 11 lipca 2024 r., jak to błędnie przyjęła Skarżąca. W piśmie złożonym organowi 25 lipca 2024 r. Skarżąca domagała się udostępnienia dokumentów i postawiła organowi pytania, których nie wymieniła w pismach z 11 lipca 2024 r. Zatem był to kolejny, odrębny wniosek Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. W konsekwencji jego analiza - na ile obejmował informację publiczną, czy można zasadnie postawić organowi zarzut bezczynności - wykraczała poza granice tej sprawy. Z powodów omówionych wyżej niedopuszczalna skarga na bezczynność organu podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 - P.p.s.a.). Orzeczenie o zwrocie wpisu od odrzuconej skargi [...] zł) uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.