I SAB/Sz 18/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A.Ch. na bezczynność Prezydenta Miasta Sz. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o anulowanie upomnienia lub umorzenia należności I. zobowiązuje Prezydenta Miasta Sz. do załatwienia w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wniosku skarżącej z 7 stycznia 2014 roku o anulowanie upomnienia lub umorzenia należności, II. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta Sz. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza Prezydentowi Miasta Sz. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych, IV. zasądza od Prezydenta Miasta Sz. na rzecz skarżącej A. Ch. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. C. pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. złożyła do Prezydenta Miasta S. wniosek o umorzenie należności pieniężnej w kwocie [...] zł z tytułu nieopłaconego postoju samochodu o nr rej. [...] w strefie parkowania oraz o anulowanie upomnienia nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku podano, że 9 grudnia 2013 r. wnioskodawczyni doręczono upomnienie nr [...] z dnia [...] r. wzywające do uregulowania kwoty [...] zł za postój pojazdu samochodowego o nr rej. [...] na ulicach publicznych miasta S. Nadto, A.C. podniosła, że przedmiotowy samochód "mógł mieć postój na ulicach publicznych m. S. wymienionych w upomnieniu lecz nie parkował w miejscach wyznaczonych na zastrzeżone stanowiska postojowe (...), gdyż przedmiotowe ulice, zastrzeżonych i odpowiednio oznakowanych miejsc do parkowania samochodów, nie posiadają." Z tego też względu, w ocenie wnioskodawczyni, nie zaistniał obowiązek opłacenia postoju, co uzasadnia złożony wniosek o anulowanie upomnienia i umorzenie należności. Następnie, pismem z 24 kwietnia 2014 r., wnioskodawczyni zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o wskazanie na jakim etapie postępowania znajduje się jej wniosek z 7 stycznia 2014 r. Pismem z dnia 12 maja 2014 r., Inspektor H. M., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S., poinformowała wnioskodawczynię, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w pismach z 19 listopada 2013 r. i 9 stycznia 2014 r., gdzie wskazano, że organ znajduje się w posiadaniu "zawiadomień", które dokumentują fakt obecności pojazdu [...]o nr rej. [...] bez wniesienia opłaty za postój w obszarze strefy płatnego parkowania. Nieopłacone postoje w oznaczonych miejscach i czasie zostały zarejestrowane przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisane na blankiecie "zawiadomienie", który to dokument jest informacją dla parkującego pojazd o niepłaconym parkowaniu, które miało miejsce. Jednocześnie w piśmie z 19 listopada 2013 r. poinformowano wnioskodawczynię, że doręczone jej zostanie upomnienie, od którego nie przysługuje odwołanie, ma ona jednak prawo złożenia zarzutów w toku postepowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o, wystawiony przez wierzyciela, tytuł wykonawczy. Z kolei, w piśmie z 9 stycznia 2014 r. organ przywołał akty prawa miejscowego, z których wynika obowiązek ponoszenia opłaty z tytułu płatnego parkowania w S., jak również wnoszenia opłaty dodatkowej w przypadku nie uiszczenia takiej opłaty. Jednocześnie, organ wskazał, że kopie zawiadomień o nieopłaconych postojach znajdują się w Biurze Strefy Płatnego Parkowania i mogą być udostępnione do wglądu po uprzednim ustaleniu terminu. Pismem z 22 kwietnia 2014 r., które wpłynęło do organu 24 kwietnia 2014 r., A.C. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta S. W uzasadnieniu zażalenia wnioskodawczyni wskazała, że organ dotychczas, wbrew obowiązującym przepisom prawa, nie załatwił jej wniosku o umorzenie należności w kwocie [...] zł i anulowanie upomnienia. Postanowieniem z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu zażalenie A.C. nie nierozpatrzenie w terminie przez Prezydenta Miasta S. wniosku z 7 stycznia 2014 r. w sprawie anulowania upomnienia nr [...] z [...] r. lub umorzenie należności w kwocie [...] zł wymienionych w tym upomnieniu, postanowiło: - uznać za nieuzasadnione zażalenie w przedmiocie niezałatwienia przez Prezydenta Miasta S. w terminie wniosku z 7 stycznia 2014 r. w części dotyczącej anulowania upomnienia; - uznać za uzasadnione zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta S. wniosku z 7 stycznia 2014 r. w części dotyczącej umorzenia należności w kwocie [...] zł i nakazać rozpoznanie wniosku w terminie miesiąca; - stwierdzić, że niezałatwienie sprawy opisanej w pkt 2 w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; - zobowiązać do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy opisanej w pkt 2 w terminie oraz do przesłania informacji do strony oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w terminie dwóch tygodni. W dniu 18 czerwca Prezydent Miasta S. skierował do wnioskodawczyni informację, że wykonując zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zawarte w postanowieniu z 3 czerwca 2014 r. "wyjaśnione zostały przyczyny stanowiące podstawy wydania postanowienia oraz ustalono odpowiedzialność za ich zaistnienie". Pismo o takiej treści skierowano również do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Następnie, pismem z 23 czerwca 2014 r. Inspektor H. M., działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta S., skierowała do A.C. pismo, w którym wskazała, że w związku ze złożeniem wniosku o umorzenie z 7 stycznia 2014 r. informuje ją, że wniosek został rozpatrzony w sposób negatywny. Jako uzasadnienie powyższej informacji przytoczono art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13 b ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz § 58 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Następnie, wnioskodawczy po raz kolejny skierowała do organu pismo z prośbą o wskazanie, czy informacja zawarta w piśmie z 23 czerwca 2014 r. stanowi rozpatrzenie jej wniosku z 7 stycznia 2014 r. oraz wskazanie podstawy prawnej tego pisma. Z akt administracyjnych wynika, że w odpowiedzi na powyższe pismo, 24 lipca 2014 r., Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska – A.G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta skierował do wnioskodawczyni pismo o wskazanie informacji i dokumentów potwierdzających dochody i wydatki oraz poinformował, że pismo z 23 czerwca 2014 r. nie kończyło sprawy, a jedynie stanowiło korespondencję w sprawie. Mając na uwadze taki stan rzeczy wnioskodawczyni złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o umorzenie należności pieniężnej w kwocie [...] zł, zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i wniosła o: 1) stwierdzenie rażącego naruszenia prawa polegającego na niewykonaniu pkt 2 (omyłkowo wskazano pkt 1) postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r., 2) zobowiązanie Prezydenta Miasta S. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, 3) rozpoznania wniosku skarżącego zgodnie z przepisami K.p.a., 4) wymierzenie organowi grzywny, 5) zasądzenie od Prezydenta Miasta S. na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania. Uzasadniając powyższe żądania skarżąca przytoczyła poszczególne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych, dotyczących bezczynności organów administracyjnych. W piśmie z 25 listopada 2014 r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi oraz sprostował oczywistą omyłkę pisarską, dotyczącą błędnego wskazania w skardze, że organ nie wykonał pkt 2, a nie jak pierwotnie wskazano pkt 1, postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta S. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Wskazać należy, że skarżąca, pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. złożyła wniosek o anulowanie upomnienia i umorzenie należności pieniężnej z tytułu nieopłacenia postoju w strefie płatnego parkowania. Mimo wyznaczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. terminu załatwienia sprawy sprawa ta nie została rozpoznana w trybie administracyjnym. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy, postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. uwzględnił zażalenie skarżącej i wyznaczył dodatkowy termin do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem z dnia 7 stycznia 2014 r. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ, pozostając w bezczynności, zdaje się nie dostrzegać, że w poddanej kontroli sądowej sprawie problem leży po stronie formy, w jakiej powinno nastąpić rozstrzygnięcie sprawy. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpoznanie sprawy w trybie administracyjnym lub wydanie aktu odmawiającego wszczęcia postępowania, jeżeli zachodzą ku temu przesłanki. W obydwu przypadkach organ jest zobowiązany uwzględniać reguły procesu administracyjnego, a w szczególności działać w formach przewidzianych w tym postępowaniu. Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności, a ewentualne wskazania w tym przedmiocie poczynione przez Sąd nie byłyby dla organu wiążące. Organ jest jednak zobowiązany, by stanowisko w zakresie możliwości lub odmowy prowadzenia postępowania administracyjnego przedstawione zostało w odpowiedniej formie. Podkreślić jednak należy, że podejmowana na zasadzie art. 64 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) w zw. z art. 55 tej ustawy decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy. Co do zasady uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ, w określonym stanie prawnym i faktycznym, konsekwencji prawnej. Innymi słowy, decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny zadecydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, słusznego interesu strony i interesu publicznego. Wobec powyższego organ jest zobowiązany do rozpatrzenia – w trybie przewidzianym dla rozstrzygania spraw administracyjnych – wniosku skarżącej z dnia 7 stycznia 2014 r. o umorzenie należności pieniężnej z tytułu nieopłaconego postoju samochodu o nr rej. [...] w strefie parkowania. Żądanie skarżącej powinno prowadzić do wydania stosownej decyzji bowiem zachowanie przez organ właściwej formy ma zasadnicze znaczenie dla poddania postępowania przed organem pierwszej instancji kontroli zarówno w trybie administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym. W rozpoznawanej sprawie organ przez okres niespełna roku nie rozpoznał wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu nieopłaconego postoju samochodu o nr rej. [...] w strefie parkowania kierując do niej różnorodne pisma kilkukrotnie na mające związku z wnioskiem skarżącej, w którym wyraźnie wyartykułowała ona swoje żądanie. Stwierdzając bezczynność organu administracji publicznej, Sąd orzekł ponadto, że bezczynność Prezydenta Miasta S. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na okres, który upłynął od złożenia przez skarżącą wniosku o umorzenie i dotychczasowe nie zajęcie żadnego stanowiska w tym przedmiocie przez organ, a także zignorowanie przez ten organ rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wyznaczającego dodatkowy termin na załatwienie sprawy. W okolicznościach faktycznych sprawy Sąd uznał także, że istnieją podstawy do wymierzenia organowi grzywny zgodnie z wnioskiem skarżącej zawartym w skardze. Podkreślić należy, że nałożenie grzywny ma charakter fakultatywny. Za wymierzaniem organowi grzywny przemawia fakt, że organ, przez okres kilku miesięcy ignorował wniosek skarżącej udzielając jej wymijających odpowiedzi nie mających związku z treścią pism kierowanych przez wnioskodawczynię do Prezydenta Miasta S. Jednocześnie, także już o wydaniu postanowienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., organ po raz kolejny skierował do wnioskodawczyni pismo o odmownym załatwieniu wniosku o umorzenie nie zachowując właściwej formy takiego rozstrzygnięcia. Bezczynność sprowadzała się zatem do całkowitej bierności organu administracji publicznej w okresie od 8 stycznia 2014 r. do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).