I SAB/Sz 191/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę . Pismem z 12 września 2025 r., P. P., wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na Prokuratora Okręgowego w Szczecinie domagając się: 1. stwierdzenia, że Prokuratura Okręgowa w Szczecinie naruszyła art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe poprzez niezachowanie wymogów przewidzianych w tym przepisie, polegające na niedoręczeniu redaktorowi naczelnemu pisemnej odmowy spełniającej kryteria ustawowe; 2. zobowiązanie Prokuratury Okręgowej w Szczecinie do doręczenia redaktorowi naczelnemu portalu [...] pisemnej odmowy udzielenia informacji prasowej w formie i treści zgodnej z art. 4 ust. 3 Prawa prasowego w terminie określonym przez sąd; 3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazał, że jako reaktor naczelny portalu [...], zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w Szczecinie z pytaniami prasowymi dotyczącymi udziału przedstawicieli ustawowych w postępowaniach o ubezwłasnowolnienie osób małoletnich. Pytania zostały sformułowane jednoznacznie i przekazane rzecznikowi prasowemu jednostki. 22 lipca 2025 r. rzecznik prasowy poinformował skarżącego, że zapytanie zostało przekazane do Wydziału IV Prokuratury Okręgowej w Szczecinie, celem rozpoznania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeszcze tego samego dnia Wydział IV udzielił odpowiedzi, wskazując, że żądane informacje nie mieszczą się w zakresie pojęciowym informacji publicznej i z tego względu nie zostaną udzielone. 23 lipca 2025 r. redaktor naczelny ponowił pytania kierując je do rzecznika prasowego Prokuratury, tym razem wyraźnie żądając odpowiedzi w trybie Prawo prasowe. 7 sierpnia 2025 r. rzecznik prasowy podtrzymał wcześniejsze stanowisko powołując się na art. 3 ustawy Prawo prasowe i przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując, że odpowiedzi już udzielono w trybie tej ustawy. 13 sierpnia 2025 r., redakcja wezwała Prokuraturę do doręczenia pisemnej odmowy udzielenia informacji w trybie art. 4 ust. 3 Prawa prasowego. W odpowiedzi na żądanie redaktora naczelnego, w dniu 14 sierpnia 2025 r., Prokuratura Okręgowa przesłała pismo, w którym stwierdziła, że informacje żądane "nie mieszczą się w zakresie pojęciowym informacji publicznej ani w zakresie art. 4 ust. 1 i 2 Prawa prasowego". Pismo to nie zawierało wszystkich elementów wymaganych przez art. 4 ust. 3 ustawy, ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, że pytania nie mieszczą się w ustawowym zakresie obowiązku udzielenia informacji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 Prawa prasowego, organy państwowe, samorządowe oraz inne jednostki organizacyjne obowiązane są do udzielania prasie informacji o swojej działalności. Zgodnie z art. 4 ust. 3 Prawa prasowego, w przypadku odmowy udzielenia: informacji prasie, na żądanie redaktora naczelnego, odmowa musi być doręczona w formie pisemnej, w terminie trzech dni, a dokument taki powinien zawierać: oznaczenie organu lub jednostki, od której pochodzi, datę jego udzielenia, oznaczenie redakcji, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej przedmiotem, powody odmowy. Jak wywiedziono dalej w skardze, z powyższego stanu faktycznego wynika, że Prokuratura Okręgowa w Szczecinie nie dopełniła obowiązków wynikających z art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe. Organ, zamiast udzielić odpowiedzi prasowej, konsekwentnie przenosi zapytanie w tryb ustawy o dostępie do informacji publicznej i w tym trybie wskazywał, że pytania nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej lub że odpowiedzi udzielono już wcześniej. Tego rodzaju czynności nie mogą być uznane za doręczenie odmowy w rozumieniu art. 4 ust. 3, gdyż nie zawierały one formy ani elementów wymaganych przepisem prawa. Dopiero wezwanie redakcji z dnia 13 sierpnia 2025 r. jednoznacznie uruchomiło po stronie organu obowiązek sporządzenia odmowy w formie określonej w ustawie. Pismo przesłane w odpowiedzi w dniu 14 sierpnia 2025 r. nie spełniało jednak wymogów formalnych, ograniczając się do ogólnego stwierdzenia o braku podstaw prawnych do udzielenia informacji. Zdaniem skarżącego, takie działanie należy zakwalifikować jako niezachowanie wymogów art. 4 ust. 3 Prawa prasowego. Zgodnie z art. 4 ust. 4, sytuacja ta uprawnia redakcję do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni. Datą graniczną dla obliczenia tego terminu jest 14 sierpnia 2025 r., kiedy organ ostatecznie wykazał, że nie doręczy odmowy w wymaganej formie. W odpowiedzi na powyższą skargę Prokurator Okręgowy wniósł o jej oddalenie w całości. Organ administracji wyjaśnił, iż tryb rozpoznawania wniosku o udzielenie informacji publicznej w trybie ustawy prawo prasowe uregulowany został w art. 3a tej ustawy, zgodnie z którym w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podstawową kwestią, do której był zobowiązany odnieść się organ wezwany do udzielenia informacji publicznej, było zajęcie stanowiska w przedmiocie oceny, czy żądana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu cytowanych ustaw. Prokurator rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 14 lipca 2025 r. uznał, że żądane przez niego informacje nie stanowią informacji publicznej, o jakiej mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej, jak i informacji o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy prawo prasowe, ponieważ stanowią one informację o stosowaniu prawa i nie odnoszą się do sfery faktów. Wnioskodawcy udzielono pisemnej odpowiedzi w dniu 14 sierpnia 2025 r. Skoro więc wniosek skarżącego z 12 lipca 2025 r. nie dotyczył informacji publicznej, to organ załatwił złożony wniosek, udzielając odpowiedzi pismem z 14 sierpnia 2024 r., że żądana informacji nie jest informacją publiczną w rozumieniu prawa Prasowego i ustawy o dostępie do informacji publicznej, W piśmie z 20 listopada 2025 r. - nie zgadzając się z przywołanym powyżej stanowiskiem organu administracji - skarżący podkreślił, iż zadane pytania nie dotyczyły informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarga nie zmierza do podważenia tej kwalifikacji ani do wykazywania, że wniosek powinien zostać rozpoznany w trybie tej ustawy. Jednak powyższe oznacza jedynie "wyłączenie trybu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie unicestwienie uprawnień dziennikarza wynikających z Prawa prasowego". W ocenie skarżącego, jeżeli zapytanie dziennikarza nie dotyczy informacji publicznej, to nie znajduje zastosowania art. 3a Prawa prasowego i reżim ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie oznacza to jednak, że zapytanie przestaje być zapytaniem prasowym, ani że wygasa cały reżim Prawa prasowego. Ustawa przewiduje kilka odrębnych form dochodzenia przez prasę dostępu do informacji: w zakresie informacji publicznej - na podstawie art. 3a w związku z ustawą o dostępie do informacji publicznej, zaś poza tym zakresem - na podstawie roszczenia informacyjnego z art. 4 ust. 1 oraz szczególnego uprawnienia do uzyskania odpowiedzi na krytykę w art. 6 ust. 2 i 3. Informacje mieszczące się w zakresie art. 4 ust. 1 nie muszą być informacjami publicznymi sensu stricto. Przepisy te zostały ukształtowane tak, aby zapewnić prasie dostęp również do takich informacji o działalności podmiotów, które nie podlegają reżimowi ustawy o dostępie do informacji publicznej. Samo stwierdzenie, że dane pytania nie dotyczą informacji publicznej, nie może więc wyłączać możliwości traktowania ich jako informacji prasowej w rozumieniu Prawa prasowego. Skarżący oświadczył, iż od początku działał jako dziennikarz, kierując do Prokuratury zapytanie prasowe. Natomiast organ "przełączył" zapytanie prasowe w tor ustawy o dostępie do informacji publicznej. Komórka ds. informacji publicznej udzieliła odpowiedzi, że zadane pytania nie stanowią informacji publicznej. Z chwilą, gdy Prokuratura przyjęła takie stanowisko, tryb z art. 3a oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej został w tej sprawie definitywnie wyłączony. Kluczowe znaczenie ma pismo Prokuratury z dnia 14 sierpnia 2025 r. Zostało ono sporządzone w odpowiedzi na wezwanie do doręczenia pisemnej odmowy udzielenia informacji prasowej. Już sama jego formuła wskazuje, że organ traktował zaistniałą sytuację jako odmowę udzielenia informacji prasowej. W treści pisma Prokuratura stwierdza, że żądana informacja nie mieści się nie tylko w zakresie pojęciowym informacji publicznej, lecz również w zakresie informacji, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 Prawa prasowego. W praktyce organ zajmuje zatem stanowisko, iż zadane pytania nie są ani informacją publiczną, ani informacją prasową. Taki sposób rozumowania, zdaniem skarżącego prowadzi do całkowicie nielogicznego rezultatu. Prokuratura najpierw przyjmuje pismo jako zapytanie prasowe i obsługuje je przez rzecznika, następnie przekazuje je do komórki ds. informacji publicznej, gdzie zapytanie zostaje uznane za niedotyczące informacji publicznej. Gdy dziennikarz wraca do rzecznika, żądając informacji prasowej, organ utrzymuje, że skoro nie chodzi o informację publiczną, to nie ma żadnego obowiązku udzielenia odpowiedzi, a w piśmie z 14 sierpnia wprost stwierdza, że pytania nie mieszczą się również w kategorii informacji prasowej. W efekcie zapytanie dziennikarza nie jest - zdaniem organu - objęte ani ustawą o dostępie do informacji publicznej, ani Prawem prasowym. Przyjęcie takiej wykładni prowadzi w istocie do obejścia Prawa prasowego i uczynienia funkcji rzecznika prasowego organu iluzoryczną. Taki model działania pozostaje też w sprzeczności z konstrukcją Prawa prasowego, które przewiduje odrębne roszczenie informacyjne prasy właśnie na wypadek, gdy zapytanie nie mieści się w definicji informacji publicznej. Prowadzi on również do tego, że dziennikarz zostaje pozbawiony zarówno środków z ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i środków z art. 4 ust. 3 i 4 Prawa prasowego. Skarżący oświadczył końcowo, iż skarga nie zmierza do uzyskania merytorycznej odpowiedzi na zadane pytania wbrew woli organu. W skardze oraz niniejszym stanowisku nie skarżący domaga się nałożenia na Prokuraturę obowiązku udzielenia odpowiedzi co do istoty zapytania. Przedmiotem kontroli sądu ma być wyłącznie to, czy w sytuacji, gdy organ faktycznie odmówił udzielenia informacji dziennikarzowi, był zobowiązany - po wezwaniu z art. 4 ust. 3 - do sporządzenia pisemnej odmowy spełniającej ustawowe wymogi, oraz czy obowiązku tego dochował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – przywoływanej dalej jako: p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). W ocenie skarżącego, skoro po poinformowaniu go przez organ o tym, iż objęte wnioskiem z 11 czerwca 2025 r. informacje nie stanowią informacji publicznej, wystąpił z kolejnym pismem, z dnia 23 lipca 2025 r., zawierającym żądanie odpowiedzi w trybie Prawo prasowe, organ był zobowiązany do udzielenia odpowiedzi w trybie art. 4 ust. 3 Praw prasowego. Natomiast pismo organu z 14 sierpnia 2025 r. nie stanowi prawidłowej odpowiedzi w tym zakresie. W powyższym Skarżący upatruje się zaistnienie bezczynności organu. Natomiast według stanowiska organu, prawidłowo wywiązał się on ze swoich obowiązków w powyższym zakresie realizując swoje obowiązki na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. I tak, zgodnie z art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1914, dalej: Prawo prasowe), w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 i 1669. Dalej jako: u.d.i.p.). Jak trafnie wskazuje się w literaturze, z powyższego wynika, że Prawo prasowe w zakresie uzyskiwania informacji od szeroko pojętej administracji publicznej odsyła dziennikarzy do u.d.i.p. Oznacza to, że w zakresie informacji pozyskiwanych od podmiotów zobligowanych do udzielania informacji publicznej Prawo prasowe zostaje wyłączone, a dziennikarz ma takie same prawa i obowiązki jak każda inna osoba, która żąda dostępu do informacji publicznej. Nadal jednak prasa ma specjalne, szczególne uprawnienia dostępu do informacji od innych podmiotów niż podmioty wymienione art. 6 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) w szczególności od podmiotów prywatnych - spółek handlowych, spółek cywilnych i innych (tak M. Brzozowska-Pasieka [w:] M. Olszyński, J. Pasieka, M. Brzozowska-Pasieka, Prawo prasowe. Komentarz praktyczny, Warszawa 2013, art. 3(a). Także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, który skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w świetle art. 3a Prawa prasowego wniosek dziennikarza skierowany do podmiotów zobowiązanych (wskazanych w art. 4 u.d.i.p.) do udostępniania informacji, powinien być rozpoznany w trybie określonym w przepisach u.d.i.p. a ewentualna odmowa udostępnienia informacji publicznej powinna nastąpić w trybie art. 16 u.d.i.p. (por. np. wyroki NSA: z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, z 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 1135/15, z 2 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 2286/21, z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 2998/23). W tym miejscu, odnosząc się do obszernych wywodów skarżącego o szczególnych uprawnieniach prasy wynikających z prawa Prasowego, warto przywołać w całości art. 4 Prawa prasowego, na którym skarżący opiera swoje stanowisko o wadliwości działania organu i formułuje żądania skargi: 1. Przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. 2. (skreślony). 3. W przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy. 4. Odmowę, o której mowa w ust. 3, lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie, można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni; w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych. 5. (uchylony). 6. (uchylony). W ocenie Sądu, eksponowany przez skarżącego art. 4 ust. 3 Prawa prasowego nie może być odczytywany w oderwaniu od pozostałej treści przywołanego przepisu (tj. art. 4 Prawa Prasowego). Wynika to z faktu, że w jego ust. 1 określono podmioty, do których cytowana przez skarżącego regulacja ust. 3 ma zastosowanie. Takimi podmiotami są: przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku. Tymczasem nie ulega wątpliwości, iż Prokuratora Okręgowa jest podmiotem zaliczonym do sektora finansów publicznych, co wynika art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1483). Stąd Prokuratura Okręgowa nie jest podmiotem, do którego ma zastosowanie art. 4 Prawa prasowego. Jak przekonująco wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 października 2025 r. sygn. akt III OSK 1657/24, ustawa Prawo prasowe wyróżnia dwa tryby udzielania prasie żądanych informacji. Pierwszy z nich wynika z art. 3a Prawa prasowego, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Oznacza to, że jeżeli wniosek jest skierowany do podmiotu, który jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej a wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia odbywa się w trybie u.d.i.p. Tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Dziennikarz traktowany jest zatem tak samo jak każdy inny obywatel składający wniosek o udostępnienie informacji publicznej. (...) Z kolei drugi, odrębny tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 Prawa prasowego. W tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej. Przepis ten poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p. Wedle art. 4 ust. 1 Prawa prasowego w tym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objętą tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności, są przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku. Stosownie natomiast do art. 4 ust. 3 i ust. 4 Prawa prasowego w przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni. Odmowę udzielenia informacji lub niezachowanie wymogów odmowy można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni, a w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżeniu do sądu decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu przedstawione powyżej zasady są zrozumiałe i spójne, bowiem art. 61 Konstytucji bardzo szeroko reguluje kwestię uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej. Stąd w zakresie takich podmiotów działalności ma zastosowanie u.d.i.p. służący przekazywaniu danych podmiotom zewnętrznym. Natomiast wbrew stanowisku skarżącego art. 4 Prawa prasowego nie ma służyć uprzywilejowaniu prasy względem obywateli w kontaktach z organami administracji, lecz ma na celu umożliwienie realizacji zadań prasy w odniesieniu do tych podmiotów, które nie podlegają rygorom u.d.i.p. Takie podmioty są zobowiązane w szczególności do udostępniania danych w dotyczących ich działalności np. w sferze działalności gospodarczej. Zatem art. 4 Prawa prasowego ma urzeczywistnić w odniesieniu to takich podmiotów zasadę wolności pracy wynikającą z art. 14 Konstytucji, którą z kolei w odniesieniu do organów władzy publicznej został urzeczywistniony znacznie szerszą i bardziej szczegółowa regulacją w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Tym samym skarga okazała się niezasadna, gdyż wniosek skarżącego nienależnie od tego czy występował jako osoba fizyczna czy też jako redaktor naczelny lub dziennikarz, podlegał rozpatrzeniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednym z dopuszczalnych trybów załatwienia takiego wniosku było poinformowanie wnioskodawcy, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Taka odpowiedź została skarżącemu udzielona. Zresztą co do zasady sam skarżący nie neguje jej prawidłowości. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi. Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.