I SAB/Sz 2/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2005r. sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w opłacie skarbowej p o s t a n a w i a: o d r z u c i ć skargę Pismem z dnia[...] . T. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w sprawie żądania wydania decyzji administracyjnej określającej wymiar opłaty skarbowej za wydania decyzji pozwolenia na budowę ze sprecyzowaniem za co pobrano opłatę. W skardze wskazał, że poczynając od[...] . bezskutecznie ubiega się o wydanie przez Wójta Gminy decyzji, której brak uniemożliwia odniesienie się do bezzasadnego zawyżenia pobranej opłaty skarbowej. Wielomiesięczna korespondencja nie rozstrzygnęła tej kwestii a uporczywe, zdaniem T.S., uchylanie się od wydania decyzji, jak również ignorowanie podnoszonych argumentów i nie dotrzymywanie ustawowych terminów odpowiedzi na jego pisma, czyni zdaniem T. S., skargę uzasadnioną. Do skargi załączone zostały kolejno kierowane pisma do Wójta Gminy, Regionalnej Izby Obrachunkowej i pisma Urzędu Gminy kierowane do skarżącego. Pismem z dnia [...] (data wpływu do Sądu) Rada Gminy przesłał uchwałę Nr [...] pismo Przewodniczącego Rady i opinię prawną z dnia [...] Rada w uchwale podniosła, że sprawę uiszczania opłaty skarbowej regulują obecnie przepisy ustawy z dnia[...] . o opłacie skarbowej, Instrukcji Kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych oraz Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty. Rada wskazał, że żaden z cytowanych przepisów nie zawiera obowiązku wymierzenia opłaty skarbowej w formie decyzji administracyjnej bowiem wysokość opłaty ustalona jest w załączniku do ustawy o opłacie skarbowej, a dowodem jej uiszczenia jest znak skarbowy naklejony na odpowiednim dokumencie bądź dowód wpłaty, a w przypadku, kiedy nastąpiła nadpłata w stosunku do należnej opłaty skarbowej następuje jej zwrot. W przypadku skarżącego T. S. zdaniem Rady nie można mówić o bezczynności Wójta Gminy jako organu, który rozpoczął załatwianie sprawy, bowiem odpowiedzi wyjaśniające, jak również gotowość zwrotu nadpłaty opłaty skarbowej ze strony Wójta Gminy była już w dniu [...] Przesłano również kolejne pismo w dniu [...] r. w którym sprostowano omyłkę powstałą przy przepisywaniu kwot cyfrowo i słownie. Kolejne pisma w tej sprawie wraz z prośbą o podanie numeru konta wysłano w dniu [...] roku. Pomimo przesłania nadpłaty na adres zamieszkania - składający nie przyjął przekazu, bowiem nie zgadza się z wyliczeniem. Przesyłka zatem zostaje zdeponowana na koncie sum depozytowych Urzędu Gminy i jest do odebrania w każdym czasie. Zdaniem Rady nadpłata w opłacie skarbowej powstała w wyniku zmiany w projekcie technicznym budynku w [...] przy ul[...] . Całość sprawy od stycznia 2004 r. prowadzi starosta[...] . Ponadto przyjmuje się, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i NSA, za decyzję administracyjną uznaje się również pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji, nie mające elementów określonych co do wymogów decyzji, a znamiona takie wykazuje pismo z [...] r. Ponadto Rada wskazała, że zgodnie z orzecznictwem NSA OZ w Katowicach i Wrocławiu decyzja administracyjna wydana w sprawie, której załatwienie w formie decyzji nie przewidują przepisy prawa, podlega stwierdzeniu nieważności. W tym stanie rzeczy nie można uznać bezczynności Wójta Gminy w załatwianiu sprawy, dlatego zasadnym jest uznanie skargi T. S. za bezzasadna. Sprawą tą zajmowała się już Komisja Rewizyjna w 2004 roku, kiedy to T. S. zwrócił się do niej z wnioskiem. W piśmie z dnia [...] (data wpływu do Sądu) T. S. oświadczył, że nie występował z ponagleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w trybie art. 141 Ordynacji podatkowej albowiem żaden z organów administracji nie uznał konieczności zastosowania przepisów ordynacji w przypadku nie wydania decyzji administracyjnej przez Wójta Gminy i podtrzymał zasadność skargi na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ).kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrywania skargi Sąd ustala, do której z wyżej wymienionych kategorii aktów należy zaliczyć zaskarżoną bezczynność Wójta Gminy oraz czy zostały spełnione formalne przesłanki umożliwiające wniesienie skargi. Zgodnie z art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Skarżący wnosi o zobowiązanie bezczynnego Wójta Gminy do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej o nienależnie, zdaniem skarżącego, uiszczonej opłacie skarbowej. Zagadnienia dotyczące opłaty skarbowej regulowane są ustawą z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532 ze zm.). Zwrot opłaty skarbowej kwalifikować należy jako czynność materialno-techniczną w działaniu właściwych organów podatkowych. W art. 12 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej-określono trzy przypadki, w których następuje zwrot opłaty skarbowej. Katalog przesłanek określonych w tym przepisie ma charakter katalogu zamkniętego. Należy zaznaczyć, że chodzi tu o zwrot całej kwoty, a nie jedynie zwrot części uiszczonej opłaty skarbowej. Zgodnie z art. 12 ust. 1 zwrot opłaty skarbowej (jako czynność materialno- techniczna) następuje w przypadku 1) od odwołania - jeżeli odwołanie to zostało w całości uwzględnione albo decyzja, której odwołanie dotyczyło, została w innym trybie w całości uchylona lub stwierdzono jej nieważność; 2) od żądania wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji lub jej uchylenia bądź zmiany - jeżeli decyzja, której wniosek dotyczy, została uchylona, zmieniona lub stwierdzono jej nieważność; 3) od czynności urzędowych - jeżeli mimo zapłacenia opłaty nie dokonano czynności urzędowej. Zasady postępowania w przypadku obowiązku zwrotu opłaty określone zaś zostały rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000r. w sprawie pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty (Dz. U. Nr 110, poz. 1176 ze zm.). Nie sposób pominąć okoliczności, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz. 1966) dochodami jednostek samorządu terytorialnego są dochody własne a źródłami dochodów własnych -zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a tej ustawy są wpływy z opłaty skarbowej. Stosownie zatem do art. 2 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.), jej przepisy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej organem podatkowym właściwym w sprawach opłaty skarbowej jest wójta lub burmistrza (prezydent miasta). Oprócz zatem wyżej wymienionych przypadków zwrotu opłaty skarbowej (art. 12 ustawy o opłacie skarbowej), zwrot opłaty skarbowej powinien nastąpić według zasad ogólnych określonych w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa, regulujących postępowanie z nadpłaconymi podatkami (opłatami). Zgodnie z art. 72 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się kwotę: nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; podatku pobrananego przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej (...). Opłata skarbowa z reguły jest zobowiązaniem o charakterze jednorazowym, autonomicznym, a więc nie wszystkie reguły postępowania z nadpłaconą opłatą skarbową, określone w Ordynacji podatkowej, będą znajdowały zastosowanie. Bezspornie art. 12 ustawy o opłacie skarbowej stanowi lex specialis wobec postanowień ordynacji podatkowej regulujących problematykę nadpłaconych podatków (opłat). Regulacja jednak art. 12 ustawy o opłacie skarbowej nie wyklucza stosowania regulacji z ustawy Ordynacja podatkowa dotyczącej stwierdzenia nadpłaty (art. 75 ). Zatem skoro zgodnie z art. 13 ustawy o opłacie skarbowej organem podatkowym właściwym w sprawach opłaty skarbowej jest wójt lub burmistrz (prezydent miasta), to stosownie do art. 13 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, organem odwoławczym od decyzji wójta (...) stosownie do swojej właściwości jest samorządowe kolegium odwoławcze. Oznacza to także, że zgodnie z art. 141 § 1 Ordynacja podatkowa na nie załatwienie sprawy we właściwym terminie (...) służy stronie ponaglenie do organu wyższego stopnia - w przedmiotowej sprawie do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego. Stosownie zatem do art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przedmiotowej sprawie skarżący nie wyczerpał toku instancji, co czyni skargę niedopuszczalną. Zauważyć też należy, że przyjęcie -tak jak to w swojej uchwale wskazuje Rada Miasta - że pismo z dnia [...] skierowane do T. S. spełnia wymogi decyzji tj. władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach indywidualnych jednostki, zobowiązuje organ (w rozumieniu ustawy o opłacie skarbowej) podatkowy pierwszej instancji do przekazania pisma będącego odzewem na nie do organu odwoławczego tj. samorządowego kolegium odwoławczego. Okoliczność, że brak jest w nim pouczenia o sposobie i terminie zaskarżenia nie otwiera drogi do wniesienia skargi do Sądu (zgodnie z art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie), ale stanowić może podstawę do złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przez decyzję administracyjną rozumie się bowiem kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administrujących w państwie organów, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego, o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygającym konkretną sprawę, konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej, w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03.04.2000 r. sygn.akt I CKN 582/98 LEX 50843 ). O tym więc, czy organ administracji publicznej jest obowiązany wydać decyzję, powinno przesądzać to, czy zachodzi konieczność autorytatywnej konkretyzacji sytuacji prawnej jednostki. W tym stanie rzeczy, wniesienie skargi na bezczynność Wójta Gminy przed wyczerpaniem przysługujących środków zaskarżenia czyni skargę niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na podstawie art.58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.