I SAB/Sz 20/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Burmistrza w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 10 czerwca 2013 r. o uchylenie decyzji wymierzających podatek od nieruchomości za lata 2001-2012 p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżąca Spółka, wraz ze skargą na bezczynność Burmistrza złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, który to wniosek uzupełniła, wnosząc na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazano, że Spółka nie prowadzi działalności. Spółka nabyła nieruchomość rolną i zamierzała prowadzić na niej działalność. Okazało się, że do nieruchomości nie ma dojazdu. Spółka kwestionuje w związku z tym wysokość stawki podatku od nieruchomości. Jej zdaniem, sytuacja ta doprowadziła do "paraliżu" Spółki, uniemożliwienia działania, dokonywania innych czynności związanych z funkcjonowaniem osoby prawnej, zablokowania rachunku bankowego, obciążenie hipoteką i inne. Spółka nie mogła wykonać żadnej czynności, w szczególności dokonać opłat. W skład majątku spółki wchodzą nieruchomości rolne, Spółka nie posiada żadnych środków pieniężnych, rzeczy ruchomych które możnaby spieniężyć. W oświadczeniu o majątku i dochodach, w rubryce dotyczącej wysokości kapitału zakładowego odesłano do wyciągu z KRS Spółki, natomiast w odniesieniu do wartości środków trwałych oraz wartości zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu, podano informację, że "bilans od lat nie był sporządzany", "brak bilansu i takich danych". Spółka podała, że nie posiada rachunku bankowego. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu aktualnego z rejestru handlowego (k.[...]) wynika, że skarżąca Spółka została zawiązana 3 listopada 1992 r., kapitał zakładowy wynosi [...] zł, do spółki wniesiono aport o wartości [...] zł. Jako przedmiot działalności wskazano m.in. świadczenie usług gastronomicznych, prowadzenie działalności handlowej w imporcie i eksporcie towarów zaopatrzeniowych i inwestycyjnych na rzecz podmiotów gospodarczych. Uznając złożone we wniosku oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 19 marca 2014 r. (doręczonym 31 marca 2014 r.) zobowiązano Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Wezwanie to obejmowało: bilans oraz rachunek zysków i strat Spółki za ostatni rok obrotowy, wyciągi z księgi rachunkowej Spółki zawierające zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów straty), wykaz aktywów i pasywów za ostatnie trzy miesiące, ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa), zestawienie należności i zobowiązań Spółki na dzień 28 lutego 2014 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki z ich stanem za okres od 15 stycznia do 15 marca 2014 r. albo dokumentów potwierdzające ich zajęcie czy likwidację w ww. okresie. W wezwaniu wskazano na 10 dniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W odpowiedzi na powyższe Prezes skarżącej Spółki wyjaśnił jedynie, że Spółka od wielu lat nie prowadzi żadnej działalności, nie prowadzi ksiąg rachunkowych, nie posiada żadnych rachunków bankowych, nie posiada zasobów gotówkowych. W związku z niedostatkiem Spółki nie stać jej na wynajęcie firmy rachunkowej i z tego powodu nie może przedłożyć bilansów, wyciągów z księgi rachunkowej, zestawień należności i zobowiązań czy ewidencji środków pieniężnych. Spółka posiada jedynie nieruchomość rolną, którą z uwagi obciążenia w księgach wieczystych nie można nazwać aktywem spółki. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje: Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.), gdy wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ww. przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. Celem podjęcia działań wynikających z kierowanego do Spółki wezwania referendarza sadowego w trybie art. 255 p.p.s.a. było możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawę prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Przedstawiony wyżej pogląd jest już ugruntowany z orzecznictwie sądowym. Podkreślić jeszcze należy, że przepis art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wskazuje, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania ze szczególną starannością okoliczności uzasadniających przyznania od Skarbu Państwa pomocy w finansowaniu kosztów sądowych oraz pomocy prawnej świadczonej na rzecz Spółki przez ustanowionego w sprawie adwokata W niniejszej sprawie tej staranności skarżącej zabrakło. Reasumując, informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być należycie umotywowane, dlatego od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego i finansowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa. Analiza złożonego wniosku wraz z dodatkowymi oświadczeniami prezesa Spółki prowadzi do wniosku, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób przekonywujący, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Spółka nie przedłożyła wymaganych dokumentów, które miały potwierdzić przedstawioną we wniosku sytuację finansową i majątkową wnioskodawczyni i umożliwiłyby dokonanie oceny jej możliwości płatniczych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 września 2006 r. sygn. akt I FZ 336/06 (niepubl.) "ocena rzeczywistych możliwości spółki może być dokonana dopiero na podstawie sprawozdania finansowego" . Podobnie wskazał NSA w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 (niepubl.), podnosząc, że wobec braku sprawozdania finansowego nie jest możliwa ocena, w jakim stopniu okoliczność toczących się przeciwko spółce postępowań egzekucyjnych może wpłynąć na pogorszenie jej możliwości płatniczych, skoro jej rzeczywista kondycja finansowa nie jest znana. Skarżąca takich dokumentów nie przedstawiła, nie uprawdopodobniła też w inny sposób, że nie dysponuje środkami pieniężnymi. Nie przedłożyła wymaganej ewidencji środków pieniężnych. Należy zwrócić uwagę, że Spółka zarówno na urzędowym formularzu jaki w odpowiedzi na wyjaśnienie nie podała żadnych danych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej. Oświadczenia Prezesa Spółki są gołosłowne i lakoniczne, odwołują się przede wszystkim do braku wymaganej dokumentacji. W ocenie referendarza sądowego, skoro skarżąca Spółka nie prowadzi żadnej dokumentacji przedstawiającej sytuację finansową, nie może w oparciu o gołosłowne i lakoniczne oświadczenia Prezesa Spółki skutecznie żądać przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru kosztów postępowania w zainicjowanym przez siebie postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dlatego wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.