I SAB/Sz 28/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie dopuszczalności skargi postanawia odrzucić skargę. G. K. 22 września 2023 r. (por. akta sygn. I SA/Sz 599/23) złożył skargę na bezczynność Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (organ). Skarżący motywował, że nie zgadza się z decyzją wydaną przez organ 11 sierpnia 2023 r., a to oznacza, że organ pozostaje bezczynny, bo nie załatwił wniosku o udzielnie informacji publicznej. Jednocześnie w sprawie sygn. I SA/Sz 599/23 toczy się postępowanie w przedmiocie sądowej kontroli legalności decyzji organu wydanej 11 sierpnia 2023 r., mocą której organ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z 14 lipca 2023 r. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Decyzja organu z 11 sierpnia 2023 r. została doręczona G. K. 23 sierpnia 2023 r. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga G. K. jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm. - P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 P.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 P.p.s.a.). W tym stanie prawnym bezczynność organu jest przedmiotem sądowej kontroli legalności tylko wówczas, gdy ten konkretny organ, którego dotyczy skarga na bezczynność, jest zobowiązany do podjęcia czynności. Stosownie do art. 149 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 P.p.s.a.). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Z treści przytoczonego art. 149 P.p.s.a. wynika zatem, że sądowa kontrola legalności ma służyć zdyscyplinowaniu organu pozostającego w bezczynności. Zatem z perspektywy art. 149 P.p.s.a. niedopuszczalne jest - co do zasady - zobowiązywanie organu do załatwienia sprawy, którą organ już rozpatrzył i rozstrzygnął. W uchwale sygn. II OPS 5/19 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W motywach tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny między innymi podkreślił, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi istnieć w dacie wniesienia ponaglenia i następnie skargi do sądu. Ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób przyjąć, aby skarga na bezczynność mogła być wnoszona także po zakończeniu postępowania administracyjnego. W podsumowaniu rozważań prawnych, które legły u podstaw uchwały sygn. II OPS 5/19, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że system ustawowego rozwiązania kwestii braku działania organu w indywidualnej sprawie, daje stronie postępowania dotkniętego wadliwością w zakresie szybkości i prostoty postępowania określone instrumenty procesowe, których wykorzystanie wymaga aktywności i konsekwencji samej strony dbającej o własne interesy i najlepiej zorientowanej co do wagi dotrzymania przez organ warunku terminowego załatwienia jej sprawy oraz ewentualnych negatywnych dla niej skutków milczenia władzy. Wszystkie przedstawione wyżej argumenty prawne prowadzą w sumie do stwierdzenia, że analizowana w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu jest niedopuszczalna. W okolicznościach, w jakich G. K. zarzucił organowi bezczynność, rozstrzygające znaczenie ma okoliczność prawna, że organ wydał i doręczył decyzję załatwiającą wniosek o udostępnienie informacji publicznej przed złożeniem skargi na bezczynność. Decyzja ta jest przedmiotem sądowej kontroli legalności. Natomiast kwestia, czy jest ona zgodna z prawem nie może być zasadnie wiązana ze stanem bezczynności. Skarga na bezczynność jest niedopuszczalna z powodu wydania przez organ decyzji, która została wprowadzona do obrotu prawnego, bez względu na jej treść, a więc, czy odpowiada oczekiwaniom zainteresowanej strony, czy też nie. Z powodów omówionych wyżej niedopuszczalna skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, § 3 P.p.s.a.