I SAB/Sz 28/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. L. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego R. L. z dnia [...] kwietnia 2024 r., II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego R. L. z dnia [...] kwietnia 2024 r. w terminie 14 dni, od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] na rzecz skarżącego R. L. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. R. L. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w S. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dotyczącym "ilości odnotowanych skarg złożonych przez osadzonych na tutejszą służbę zdrowia w latach 2000-2024 z wyszczególnieniem poszczególnych lat". W piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. Dyrektor Aresztu Śledczego powołując się na art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) w związku z art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1683 ze zm.- dalej "u.s.w.") oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – dalej "u.d.i.p.") wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie, jaki szczególnie istotny interes publiczny przemawia za udostępnieniem wnioskowanych informacji, ponieważ ma ona charakter informacji przetworzonej, w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania. Jednocześnie wskazał, że w przypadku niewykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w określonym powyżej terminie, wyda decyzję o odmowie udostępnienia informacji wskazanych we wniosku z dnia 25 marca 2024 r. W dniu 5 maja 2024 r. wnioskodawca oświadczył, że informacja, o którą wnioskował jest niezbędna do sformułowania pozwu. Mając na uwadze treść wniosku z dnia 24 kwietnia 2024 r. jak i pisma z dnia 5 maja 2024 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w S. , pismem z dnia 9 maja 2025 r. poinformował wnioskodawcę, że nie może udzielić wnioskowanych informacji w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Wyjaśnił, że wnioskodawca potrzebuje informacji, aby złożyć pozew w swojej sprawie, tymczasem jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2018r. (sygn. akt I OSK 1359/18) "ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być nadużywana i wykorzystywana w czysto prywatnych sprawach. Z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny, a nie subiektywny". Z uwagi na fakt, że żądanie udostępnienia informacji publicznej oparte jest na interesie prywatnym, nie zaś ogólnym, nie może zostać ono spełnione w trybie wskazanej wyżej ustawy. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego domaganie się informacji w sprawie indywidualnej jest niezgodne z celem u.d.i.p. Przepisy ww. ustawy mogą odnosić się do żądania wniosku jeżeli spełnione zostaną dwie równocześnie występujące przesłanki: żądana informacja jest informacją publiczną oraz wnioskodawca nie wykorzystuje ustawy do uzyskania potrzebnych mu do ochrony lub realizowania własnych indywidualnych interesów. W związku z powyższym organ uznał, że brak jest podstaw do udostępnienia wnioskowanych informacji. Pismem z dnia 16 maja 2024 r. R. L. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wnosząc o zobowiązanie organu do udzielenia wnioskodawcy żądanej informacji odnośnie ilości odnotowanych skarg złożonych przez osadzonych na tutejszą służbę zdrowia w latach 2000 r. do 2024 r. z wyszczególnieniem poszczególnych lat. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, iż organ odmówił mu udzielenia informacji z uwagi, na to iż informacja ma służyć do ochrony lub realizowania własnych interesów skarżącego. Według skarżącego, jest to nadinterpretacja jego wniosku, gdyż żądana informacja ma służyć nie tylko skarżącemu ale i innym osadzonym, ich rodzinom czy instytucjom państwowym i ma na celu wykazanie "ogromu nieprawidłowości w AŚ w S.". Udzielona informacja realizuje zatem interes publiczny, a nie tylko jego prywatny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w S. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że złożony przez skarżącego wniosek o udostępnienie informacji publicznej został oparty na interesie prywatnym nie zaś ogólnym, dlatego też organ nie miał możliwości rozpoznania żądania wnioskodawcy w trybie przepisów u.d.i.p., o czym poinformował skarżącego pismem z dnia 9 maja 2024 r. Wobec tego w tym zakresie nie można przypisać organowi bezczynności w załatwieniu złożonego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego przez niego w dniu 24 kwietnia 2024 r. wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie ilości odnotowanych skarg złożonych przez osadzonych na tutejszą służbę zdrowia w latach 2000-2024 z wyszczególnieniem poszczególnych lat. Wobec czego skarga ta została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 lub na przewlekłe prowadzenie postepowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a), a nadto w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 124 § 6 (§ 2). Z kolei na mocy art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. A zatem określenie na czym polega bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej wymaga odniesienia się do przepisów właśnie tej ustawy. W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p. Z dalszych przepisów u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się na wniosek i winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Podmiot, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, powinien udostępnić tę informację w formie czynności materialnotechnicznej (art. 10 u.d.i.p.), albo odmówić jej udostępnienia decyzją, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej bądź jeśli stwierdzi, że brak jest szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p.). Możliwe jest również umorzenie postępowania poprzez wydanie decyzji w myśl art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Z kolei, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej (art.1 ust. 1 u.d.i.p.), bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. W świetle powyższego wskazać należy, że na gruncie u.d.i.p. o bezczynności możemy mówić, gdy wniosek dotyczy udzielenia informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w formie i terminach określonych w u.d.i.p. W przypadku zatem złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. W badanej sprawie - zdaniem Sądu - spełniony został zakres podmiotowy stosowania u.d.i.p., gdyż Dyrektor Aresztu Śledczego w S. będąc organem Służby Więziennej w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Służba ta jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), a dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.). Nie budzi również wątpliwości Sądu, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną. Przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Pojęcie informacji publicznej odnosi się więc do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. Udostępnieniu podlega w szczególności informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p.) jak i o danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Pytanie o ilość skarg złożonych przez osadzonych na służbę zdrowia funkcjonującą w areszcie śledczym mieści się zatem w zakresie przedmiotowym u.d.i.p. Przechodząc do oceny zarzucanej bezczynności wskazać należy, że w tych okolicznościach organ powinien był załatwić wniosek skarżącego w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p., a czego nie uczynił. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że organ w niniejszej sprawie uznając, że wnioskowane informacje są informacjami przetworzonymi, wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie, że ich udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Po czym kierując się wyjaśnieniami skarżącego, że potrzebuje informacji w celu złożenia pozwu, pismem z dnia z dnia 9 maja 2024 r. poinformował, że nie może udzielić wnioskowanych informacji, gdyż żądanie zostało oparte na interesie prywatnym, a nie ogólnym. Zdaniem Sądu, udzielona skarżącemu odpowiedź w żadnym razie nie wypełnia standardów przewidzianych przepisami u.d.i.p. Sąd stoi na stanowisku, że z treści u.d.i.p. nie wynika, aby cel prywatny stanowił przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej. Takich wniosków nie można wyciągnąć ani z art. 1 ust. 1, ani z art. 6 u.d.i.p. jak i z żadnego innego przepisu tej ustawy. Odmowa zastosowania przepisów u.d.i.p. wyłącznie w oparciu o ustalenie, iż zamiarem wnioskodawcy jest ich wykorzystanie w celu prywatnym, byłaby odmową ich stosowania w oparciu o nieznane kryterium ustawowe. Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej właściwy podmiot nie jest upoważniony do badania interesu prawnego, ani nawet faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, ani cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania jej udostępnienia. Jeżeli zatem konkretna informacja ma charakter informacji publicznej, to nie może być tej cechy pozbawiona wówczas, gdy jej udostępnienie, zdaniem podmiotu zobowiązanego, mogłoby służyć celowi prywatnemu (por. wyroki NSA z 16 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2702/23, 17 września 2024 r. sygn. akt III OSK 2547/22, 23 października 2024 r. sygn. akt III OSK 319/23, czy 22 listopada 2024 r. sygn. akt IIII OSK 942/24). Jedynie udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przy czym kwalifikacji wnioskowanej informacji jako przetworzonej dokonuje organ. W takiej sytuacji obowiązany jest wezwać wnioskodawcę do wykazania w wyznaczonym terminie, iż jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca nie ma obowiązku wykazywania szczególnej istotności dla interesu publicznego w samym wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Organ powinien wezwać wnioskodawcę do wykazania powyższego, jeśli uznaje żądane informacje publiczne za informację przetworzoną. Niewykazanie przez wnioskodawcę interesu prawnego w uzyskaniu informacji przetworzonej lub brak odpowiedzi na wezwanie organu obligują organ do wydania decyzji odmownej. W takim przypadku skierowanie zwykłego pisma do wnioskodawcy nie jest właściwą formą załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 163/24). Powyższe rozważania prowadzą wprost do konstatacji, że organ w istocie nie rozpoznał wniosku. Żądanie skarżącego nie doczekało się bowiem właściwej reakcji, skoro pismem z dnia 9 maja 2024 r. poinformował, że żądanie nie może być spełnione w trybie u.d.i.p., pomimo tego, że w wezwaniu z dnia 26 kwietnia 2024 r. organ wyraźnie zaakcentował, iż niewykazanie szczególnego istotnego interesu publicznego skutkować będzie wydaniem decyzji o odmowie udostępnienia tej informacji. Pamiętać trzeba, że z bezczynnością mamy do czynienia również wówczas, gdy aktywność organu rozpoznającego wniosek przybrała niewłaściwą formę, na przykład, gdy zamiast wydać decyzję, organ wystosował do strony zwykłe pismo. Tymczasem zarówno brak wykazania interesu publicznego, czy to w kontekście art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. czy nadużycia prawa, wymaga wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Z tych względów nie sposób uznać, aby pismo informacyjne z dnia 9 maja 2024 r. załatwiło sprawę wniosku. Rzeczą bowiem organu było udostępnienie żądanych informacji bądź – w przypadku uznania, że stanowią one informację przetworzoną, a wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego, wydanie decyzji o odmowie ich udostępnienia. Jednakże Sąd na tym etapie sprawy nie mógł zająć merytorycznego stanowiska co do tego, czy żądana informacja jest informacją przetworzoną i czy skarżący wykazał ww. interes, gdyż taka ocena byłaby przedwczesna. Rozstrzygnięcie bowiem tych kwestii właściwe jest dla decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a taka nie została wydana i nie jest przedmiotem niniejszej skargi. Z tych względów przyjąć trzeba, że organ zobowiązany pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 24 kwietnia 2024 r., skoro do dnia orzekania w kontrolowanej sprawie nie zadziałał we właściwej prawnie formie, tj. nie udzielił żądanych informacji ani nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Przechodząc do oceny charakteru stwierdzonej bezczynności - jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzić należy, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość i jaskrawość stwierdzonego naruszenia, a ocena w tej mierze powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony. W okolicznościach sprawy nie sposób uznać, aby bezczynność posiadała cechy rażącego i lekceważącego traktowania strony skarżącej i obowiązków nałożonych u.d.i.p. Należy mieć bowiem na uwadze, że organ niezwłocznie po wpłynięciu wniosku podjął stosowne działania mające na celu jego załatwienie poprzez wezwanie wnioskodawcy do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, a następnie po uzyskaniu wyjaśnień udzielił bez zbędnej zwłoki pisemnej odpowiedzi, pozostając w błędnym przekonaniu, że postąpił prawidłowo. Oznacza to, że nie zachodził przypadek braku woli w załatwieniu sprawy. Podkreślić należy, że regulacje u.d.i.p. mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne, tak więc nawet niewłaściwe ich zastosowanie, nie może stanowić o tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt I i II wyroku), jednocześnie w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni, od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku). W przedmiocie kosztów (pkt IV wyroku) orzekł zaś stosownie do art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od złożonej skargi uiszczonego w kwocie 100 zł. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.