I SAB/Sz 3/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Ś. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z dnia 2 marca 2010 r. skarżący K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Ś, wskazując, iż w dniu [...] złożył do Inspektoratu ZUS w Ś wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz fundusz pracy. Wskutek rozmowy telefonicznej z pracownikiem Inspektoratu złożył kolejny wniosek w dniu [...] zaś ostanie pismo zostało złożone w dniu [...]. Na żądanie skarżącego dotyczące wskazania podstawy prawnej tych działań nie otrzymał on żądanej odpowiedzi. Zdaniem skarżącego powyższe świadczy o nieuzasadnionym przewlekaniu postępowania uregulowanym w art. 35 § 3 k.p.a. ponieważ pomimo upływu 30-dniowego terminu od dostarczenia żądanych zaświadczeń organ nie wydał dotychczas żadnej decyzji. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż zarzut bezczynności organu jest całkowicie bezpodstawny. Zdaniem organu wydanie decyzji w sprawie K. S. w terminie 30 dni nie było możliwe z uwagi na szereg okoliczności niezawinionych przez organ, w tym braków formalnych wniosku o umorzenie oraz błędami w dokumentach rozliczeniowych składanych przez skarżącego. Powyższe skutkowało tym, iż wniosek skarżącego odpowiadał wymogom formalnym dopiero w dniu 30 czerwca 2009 r. Ponadto organ przez cały czas prowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące sytuacji materialnej skarżącego zaś decyzja rozpoznająca wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne została wydana w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Jednym z ustawowych wymogów skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, które przysługują stronie w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z treści cytowanych przepisów wynika, że wyczerpanie przysługujących stronie środków zaskarżenia jest koniecznym warunkiem skutecznego zaskarżenia do sądu administracyjnego szeroko rozumianego aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie warunek wyczerpania środków zaskarżenia w ramach administracyjnego toku instancji nie został spełniony. Zgodnie z 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz.1585 – dalej u.s.u.s.) w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 – dalej k.p.a.) określa terminy załatwienia spraw (art. 35 i 36), jak również reguluje konsekwencje niedotrzymania przez organ tych terminów (art. 37). Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Według § 2 tego przepisu niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei § 3 stanowi, iż załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przekroczenie terminów lub niedopełnienie wymaganych formalności powoduje, że organ administracji jest w zwłoce. W takiej sytuacji strona uprawniona jest do wniesienia zażalenia, na postawie art. 37 § 1 k.p.a., który stanowi o służących stronie postępowania administracyjnego środkach zwalczania bezczynności organu administracyjnego. Zgodnie z jego treścią na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości (§ 2). Wniesienie zażalenia z art. 37 § 1 k.p.a. jest formalnym warunkiem zgłoszenia skargi na bezczynność organu administracji, a co za tym idzie niewyczerpanie tego środka zaskarżenia powoduje jej odrzucenie, natomiast sposób rozpatrzenia zażalenia (pozytywny lub negatywny) nie ma znaczenia dla możliwości wystąpienia ze skargą. Ponieważ przedmiotem skargi K. S. była bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Ś, należy uznać, że przysługiwał mu środek zaskarżenia w postaci zażalenia do organu wyższego stopnia - którym, w myśl art. 17 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 66 ust. 5 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2009 r.) jest w postępowaniu administracyjnym w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. W tym miejscu nadmienić należy, iż przepis art. 66 ust. 5 u.s.u.s. został zmieniony z dniem 21 maja 2009 r. ustawą z dnia 3 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 68, poz. 574) i otrzymał brzmienie: "W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu jest Prezes Zakładu." Jednakże zgodnie z art. 3 ustawy zmieniającej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie, która została wszczęta wnioskiem skarżącego z dnia 1 lutego 2009 r. i nie została zakończona przed dniem 21 maja 2009 r. organem wyższego stopnia będzie minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego tj. Minister Pracy i Polityki Społecznej. Zażalenie uregulowane w art. 37 § 1 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Skarżący tego wymaganego trybu nie wyczerpał, nie wnosząc zażalenia na bezczynność do organu nadrzędnego. Wobec tego należy stwierdzić, że skarżący nie spełnił jednego z niezbędnych warunków do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne, co obejmuje m.in. sytuację wniesienia skargi z pominięciem przysługujących stronie środków zaskarżenia. Zatem niniejsza skarga, jako przedwczesna, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.