I SAB/Sz 5/18

Sygn. [...] I SAB/Sz 5/18 P O S T A N O W I E N I E Dnia 13 września 2018 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na przewlekłość Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SAB/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej: "spółka", "skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika J. S., wraz ze skargą na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi w sprawie na bezczynność organu wynosi [...] zł (§2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, co następuje. Spółka nie posiada żadnego majątku, przychodów, środków finansowych, ani rzeczy, których spieniężenie pozwoliłoby pokryć koszty sądowe. Jedyna nieruchomość w postaci działek nr [...] i [...] została zbyta w 2010 roku, aby w ten sposób zwolnić spółkę z długu, wynikającego z zawartej umowy pożyczki. Na skutek działania Gminy L. zajęta została cała wierzytelność spółki w postaci czynszu dzierżawnego za wynajem ww. nieruchomości. To spowodowało całkowity paraliż spółki, ponieważ wystawienie faktury pociągało za sobą obowiązek zapłaty podatku VAT i dochodowego. Spółka nie otrzymując środków wynikających z faktury nie miała możliwości regulowania zobowiązań podatkowych i innych wynikających z jej działalności. Sprawiłoby to narastanie dalszych zobowiązań w tym i podatku od nieruchomości - genezy niniejszego postępowania. Aby temu zapobiec należało sprzedać nieruchomość, ponieważ w ten sposób odpadły zobowiązania wynikające z faktury (podatek VAT i dochodowy) jak i podatek od nieruchomości. Dodatkowo zbycie nieruchomości spowodowało zwolnienie spółki długu z tyt. zaciągniętej pożyczki. Brak możliwości działania spółki spowodował jej zawieszenie. Z uwagi na zbycie jedynej nieruchomości spółki i zawieszenie jej działalności od 2010 r. nie wystąpił żaden obrót i dochód. Z tego także powodu nie mógł i nie był sporządzany bilans i rachunek zysków i strat. Z powodu roszczeń Gminy L. rachunki spółki zostały zajęte w 2008 r. i od chwili zajęcia wszelkie ewentualnie wpływające środki przekazywane były wierzycielowi. Zajęcie przez Gminę L. jedynego dochodu i wierzytelności spółki skutkowało brakiem jakichkolwiek wpływów. Rosły koszty utrzymania rachunków. Umowa o ich prowadzenie została wypowiedziana. Z powyższych powodów w kasie spółki nie zaewidencjonowano żadnych środków. Aby nie generować niemożliwych do poniesienia kosztów związanych z egzystencją spółki została ona zawieszona postanowieniem z [...] r. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że kapitał zakładowy spółki obecnie wynosi [...] zł, nie posiada środków trwałych. Nie podała danych dotyczących wyniku finansowego za ostatni rok obrotowy i wyjaśniła w tym zakresie, że z uwagi na zawieszoną działalność nie prowadzi księgowości. Pełnomocnik spółki oświadczył, że spółka nie posiada rachunków bankowych. Dodatkowo oświadczył w dniu [...] r., że spółka podejmowała w ciągu ostatniego miesiąca próby uzyskania kredytu, pożyczki w różnych instytucjach finansowych, tj. bankach i parabankach ze skutkiem negatywnym z uwagi na "brak pasywów i stan zawieszenia". Podał, że sytuacja jej udziałowców z uwagi na sytuację spółki uległa pogorszeniu i nie są oni w stanie wspomóc spółki, "co na wezwanie sądu może zostać uprawdopodobnione z zastrzeżeniem nie ujawniania tego w akta z uwagi że dowody na tę okoliczność dot. będą osoby fizycznej której dane są chronione." Wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...] r. zobowiązano spółkę do przedłożenia dokumentów potwierdzających możliwość otrzymania dopłat od wspólników (np. wyciąg z umowy), a także potwierdzających ubieganie się o takie dopłaty lub wysokość otrzymanych dopłat od wspólników w okresie ostatnich sześciu miesięcy albo oświadczeń i dokumentów wskazujących na istnienie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających dokapitalizowanie spółki przez jej wspólników, tj. Wiktora D. i A. D., w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Spółka nie odpowiedziała na wezwanie - 7-dniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu [...] r. Nie przedłożyła w sprawie dokumentów potwierdzających możliwość otrzymania dopłat od wspólników, okoliczność wystąpienia do wspólników o wsparcie finansowe ani dokumentów wskazujących na istnienie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających dokapitalizowanie spółki przez jej wspólników, tj. [...] D. i A. D.. Z urzędu wiadome jest, że spółka dołączyła umowę spółki do akt sprawy o sygn. II SAB/Sz [...] (k.32-35). Z treści umowy wynika, że wspólnicy przewidzieli w § 8 umowy możliwość dokapitalizowania spółki poprzez pożyczki i dopłaty. Stosownie bowiem do postanowień umowy skarżącej spółki, Zgromadzenie Wspólników może zobowiązać Wspólników do dokonania dopłat w kolejnych latach obrachunkowych w wysokości nie przekraczającej wartości nominalnej aktualnie posiadanych przez nich udziałów (§8 ust. 1), dopłaty mogą być zwracane Wspólnikom, jeżeli nie będą potrzebne na pokrycie strat bilansowych spółki (§8 ust. 2), Wspólnicy mogą udzielać spółce pożyczek (§ 8 ust. 3). Z kolei z danych powszechnie dostępnych (Krajowy Rejestr Sądowy – Informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców nr [...]) według stanu na dzień [...] r. wynika, że ostatni wpis w rejestrze został dokonany w dniu [...] r; działalność spółki jest nadal zawieszona; kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Spółka ubiega się w niniejszym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie wskazać należy, że sytuacja spółki jest znana rozpoznającemu wniosek referendarzowi sądowemu, gdyż ubiegała się ona przed WSA w Szczecinie o prawo pomocy w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem z jej skarg, w których zwalniano ją od kosztów sądowych (np. w sprawach I SAB/Sz [...], I SAB/Sz [...], I SA/Sz [...], I SA/Sz [...]). Referendarz sądowy posiada również z urzędu informację o wydanych postanowieniach referendarza sądowego WSA w Szczecinie, w których odmówiono spółce przyznania prawa pomocy (prawomocne postanowienia z dnia [...] r. sygn. akt II SAB/Sz [...], I SA/Sz [...] i z dnia [...] r. sygn. akt II SA/Sz [...]). Mając na uwadze powyższe ustalono, że spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w 2010 r., potwierdza odpis KRS z dnia 12 września br., a jej sytuacja finansowa nie zmieniła się od 2010 r. – w dalszym ciągu nie uzyskuje przychodów, nie posiada majątku, ani środków pieniężnych. Ponadto – jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Z. G. VIII Wydziału Gospodarczego KRS z dnia [...] r. spółka nie wypełnia obowiązków sprawozdawczych wynikających z ustawy o rachunkowości oraz obowiązków wynikających z ustawy o KRS (nie przedkłada sprawozdań finansowych), a także umorzono wobec niej postępowanie przymuszające, z uwagi na bezskuteczność egzekucji zaległości z tytułu grzywien nakładanych przez sąd rejestrowy za niewypełnianie obowiązków rejestrowych. Z tego też względu, mając również na uwadze złożone oświadczenie o nieprowadzeniu księgowości, referendarz sądowy odstąpił od wzywania skarżącej do nadesłania dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację finansową, uznając oświadczenia za wiarygodne. Natomiast, pismem z dnia [...] r. wezwano spółkę do wykazania, w formie nadesłania stosownych dokumentów źródłowych lub oświadczeń, możliwości otrzymania dopłat od wspólników, a także potwierdzających dokonanie takich dopłat w ostatnich sześciu miesiącach lub dokumentów wskazujących na istnienie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających dokapitalizowanie spółki przez wspólników tj. A. D. i W. D.. Referendarz sądowy uznał bowiem gołosłowne wyjaśnienia pełnomocnika Spółki zawarte w piśmie z dnia [...] r. o nieskutecznym ubieganiu się o wsparcie instytucji finansowych oraz o złej sytuacji finansowej wspólników za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Spółki w sprawie. Należy wskazać, że w orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia [...] r., sygn. akt I OZ [...], dostępne na stronie [...]). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Skoro spółka nadal figuruje w KRS, nie ogłosiła upadłości, ani likwidacji, przyjąć należało, że chcąc aktywnie uczestniczyć w postępowaniach sądowych, spółka winna liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania spółki na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność spółki finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że spółka prowadzi działalność (funkcjonuje) na bazie własnego majątku. Należało uznać, że w sytuacji skarżącej spółki, wobec nieprowadzenia aktywnej działalności gospodarczej, nieuzyskiwania przychodów, braku majątku, istniała możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie się wspólników do dopłat, czy pożyczek, których uchwalenie dopuszczalne jest także nawet w okresie likwidacji spółki (art. 177 i art. 275 § 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1577), co przewiduje umowa spółki (§ 8 umowy spółki k. 35 akta II SAB/Sz [...]). Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych. W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, jej udziałowcy mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki w formie udzielania pożyczek lub dokonanie dopłat przez udziałowca. Dopłaty, pożyczki mogą być wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia [...] r., sygn. akt II FZ [...], dostępne na stronie [...]). Spółka ma dwóch wspólników, umowa spółki przewiduje możliwość dokonania dopłat oraz udzielania przez wspólników pożyczek. Zdaniem referendarza sądowego, okoliczności podane przez spółkę dotyczące zawieszenia działalności gospodarczej (odnotowane w KRS); nieprowadzenia: działalności gospodarczej, księgowości; negatywne w odczuciu skarżącej działania organu podatkowego; gołosłowne oświadczenia pełnomocnika spółki o złej sytuacji finansowej wspólników, nie przekonują o braku możliwości dokapitalizowania spółki przez jej wspólników. Zaznaczyć przy tym należy, że spółka nie wykazała, iżby występowała do wspólników o takowe wsparcie. Podkreślić przy tym należy, że Wspólnicy, którymi są dwie osoby fizyczne, posiadające w skarżącej spółce udziały o łącznej wartości [...] zł, nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i oczekiwać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Stwierdzić zatem należało, że spółka pomimo inicjowania wielu spraw z jej skarg przed WSA w Szczecinie, nie wykazała, iż występowała o wsparcie finansowe do wspólników, pomimo że przepisy umowy przewidują taką możliwość. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie można zatem uznać, że spółka wykazała, iż podjęła niezbędne kroki, aby zdobyć środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z udziałem w niniejszym postępowaniu sądowym. Tak zajętego stanowiska, zdaniem referendarza sądowego, nie może zmienić fakt zwolnienia spółki z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych dotychczas w innych sprawach, rozpoznawanych przed tutejszym Sądem. Skarżąca w ten sposób uzyskała znaczne wsparcie ze strony Skarbu Państwa, którego jednak nie należy traktować jako reguły – co do zasady bowiem każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, co wyraźnie wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Oznacza to, że strona niezależnie od tego, że dotychczas była dofinansowywana przez Skarb Państwa, winna zawsze czynić starania, aby partycypować w ponoszeniu przedmiotowych kosztów, jeżeli nie w całości, to przynajmniej w części. Zwrócić także należało uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu (referendarza sądowego). W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie brak środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu, które nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Konkludując, zdaniem referendarza sądowego, z przedstawionych powyżej przyczyn, strona, pomimo trudności finansowych, braku majątku, zawieszenia działalności gospodarczej, nie wykazała, że nie była i nie jest w stanie zdobyć środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Nie chodzi tu bowiem jedynie o brak środków pieniężnych na rachunku bankowym, czy w kasie przedsiębiorstwa lecz o pełną finansową niemożność poniesienia opłat związanych z postępowaniem sądowym. Przyjęcie argumentacji skarżącej i poprzestanie na niej prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności z uwagi na zawieszenie działalności, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Podkreślić należy, że brak stałego źródła dochodów czy duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy, nie mogą przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem spółki przy rozpatrywaniu jej wniosków o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.