I SAB/Sz 56/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. K. w J. na bezczynność Dyrektora L. O. dla D. "C. P." w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że D. L. O. dla D. "C. P." w S. dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego S. J. z dnia [...] r., II. stwierdza, że bezczynność D. L. O. dla D. "C. P." w S. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zobowiązuje D. L. O. dla D. "C. P." w S. do rozpatrzenia wniosku skarżącego S. K. w J. z dnia [...] r. w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, IV. oddala skargę w pozostałym zakresie, V. zasądza od D. L. O. dla D. "C. P." w S. na rzecz S. K. w J. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stan sprawy przedstawia się następująco: Stowarzyszenie K. w J. (stowarzyszenie) [...] stycznia 2024 r. wystąpiło drogą elektroniczną do Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych "C. " w S. (organ) o udostępnienie informacji publicznej i przesłanie na wymieniony adres poczty elektronicznej skanów bądź kopii protokołów kontroli zewnętrznych przeprowadzanych w szkole w latach 2023 i 2024 r., w szczególności protokołów kontroli kuratorium, sanepidu, Urzędu Miasta S. i innych instytucji. W odpowiedzi organ [...] lutego 2024 r. poinformował stowarzyszenie, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do niewłaściwego podmiotu i na niewłaściwy adres poczty elektronicznej. Jednocześnie organ zwrócił się do stowarzyszenia "o wystąpienie z zapytaniem do właściwego podmiotu oraz przesłanie wniosku w formie pisemnej listem poleconym". W tych okolicznościach stowarzyszenie (skarżący) złożyło skargę na bezczynność organu. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.), art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 - u.d.i.p.) ze względu na nieudostępnienie wnioskowanej informacji publicznej. W następstwie skarżący domagał się: - zobowiązania organu do załatwienia wniosku z [...] stycznia 2024 r., - stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, - wymierzenia organowi grzywny w razie stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenia od organu kosztów postępowania sądowego. Organ, odpowiadając na skargę stwierdził, że jest ona przedwczesna. Argumentował przy tym, że "Wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony przez Stowarzyszenie był procedowany. Szkoła wskazała, iż wniosek został skierowany do niewłaściwego podmiotu. Ponieważ szkoła ma organ prowadzący, zdaniem organu szkoły to tam Stowarzyszenie powinno skierować swój wniosek. Po ponowieniu wniosku przez Stowarzyszenie szkoła zwróciła się do Stowarzyszenia o przesłanie wniosku w formie papierowej. Tak, aby był widoczny podpis osoby składającej wniosek. Nie można w tym wypadku mówić o bezczynności szkoły. Pragnę zauważyć, że wniosek został złożony bez przesłania przez Stowarzyszenie jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że osoba składająca może występować w imieniu Stowarzyszenia. Nie został załączony wypis z KRS, ani statut stowarzyszenia. Szkoła nie odmawia udzielania informacji, ale z uwagi na to, że wnioskowane informacje są dostępne na stronach właściwego urzędu i są one publiczne, brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do bezczynności i nieudzielenia informacji przez szkołę." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga w części zasługuje na uwzględnienie. Na gruncie art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 u.d.i.p. jednolicie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, wyd. TNOiK 2002, s. 28-29). Oznacza to, że organ miał obowiązek załatwić wniosek skarżącego z [...] stycznia 2024 r. przy prawidłowym zastosowaniu u.d.i.p. bez zbędnej zwłoki, na zasadach art. 10 ust. 1, ust. 2 - art. 14 ust. 1, ust. 2 u.d.i.p. W myśl art. 10 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1). Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (art. 10 ust. 2). Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). Następnie według art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2). W analizowanej sprawie prawidłowe załatwienie wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej wymagało ze strony organu: - w pierwszej kolejności wszechstronnej i wnikliwej analizy, w jakim zakresie dokumenty wymienione przez skarżącego we wniosku z [...] stycznia 2024 r. są w jego posiadaniu, zawierają informację publiczną, która podlega udostępnieniu na wniosek; - następnie, w jakim zakresie ma ona charakter informacji publicznej prostej bądź przetworzonej i jedynie w odniesieniu do informacji publicznej przetworzonej wezwać skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu w zgodzie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Tymczasem organ nieadekwatnie do treści wniosku skarżącego i do obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej argumentował, że nie jest właściwy do udzielania wnioskowanej informacji publicznej, a dodatkowo wniosek powinien zostać przesłany pisemnie listem poleconym. W świetle przytoczonego stanu prawnego, jeśli organ nie dysponował określonymi dokumentami, których dotyczył wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej, powinien był konkretnie i z zachowaniem ustawowego terminu 14 dni odpowiedzieć skarżącemu i w tej odpowiedzi wyraźnie stwierdzić, których dokumentów nie posiada, które dokumenty wcześniej były w dyspozycji organu, kiedy i komu zostały następnie przekazane. W dalszej kolejności, jeśli według wiedzy organu, określone dokumenty objęte wnioskiem skarżącego zostały już udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p., organ miał obowiązek wyraźnie odpowiedzieć skarżącemu, które dokumenty i gdzie zostały udostępnione bez wniosku, z mocy prawa. Organ miał na to czas zakreślony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Skarżący wystąpił do organu drogą elektroniczną. Wnioskował o przesłanie dokumentów na jego pocztę elektroniczną. Jest to jedna z form wnioskowania o udzielenie informacji publicznej i udostępnienia informacji publicznej. Ustawodawca nie wykluczył ani złożenia drogą elektroniczną wniosku o udostępnienie informacji publicznej, ani udostępnienia informacji publicznej przez przesłanie wnioskodawcy zeskanowanych dokumentów drogą elektroniczną. Analizowana relacja wnioskodawcy z organem na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej została istotnie odformalizowana, aby jak najszerzej realizować zasadę ustanowioną w art. 61 ust. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy (art. 61 ust. 4). Zupełnie inną kwestią jest: - które dokumenty spośród objętych wnioskiem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej pozostają w dyspozycji organu; - w jakim zakresie - ze względu na ich treść - zawierają informację publiczną i podlegają udostępnieniu na wniosek w trybie u.d.i.p.; - na ile konkretna informacja publiczna stanowi informację publiczną przetworzoną, a tym samym podlega dodatkowym rygorom z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i czy zostały one spełnione w realiach rozpatrywanej sprawy; czym organ dotąd się nie zajął. W rezultacie organ pozostał bezczynny w odniesieniu do zagadnień kluczowych dla rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] stycznia 2024 r. według wymagań przewidzianych w u.d.i.p., w sposób odpowiadający prawu. W tym stanie sprawy, co do zasady, należy zgodzić się ze skarżącym w tej mierze, że organ nie rozpoznał wniosku o udostępnienie informacji publicznej z [...] stycznia 2024 r., pozostając tym samym w warunkach bezczynności. Podejmowanie czynności nieadekwatnych do treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej i do obowiązującego stanu prawnego w rzeczywistości jest stanem bezczynności organu, który w efekcie w sposób nieuprawniony uchyla się od załatwienia takiego wniosku w ustawowym terminie, od zastosowania u.d.i.p. Trzeba przy tym zaznaczyć, że bezczynność organu ma charakter obiektywny w tym znaczeniu, że nie są istotne motywy, jakimi kierował się organ przy niedochowaniu ustawowego terminu załatwienia sprawy. W konsekwencji skarga podlegała uwzględnieniu zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 - P.p.s.a.) w odniesieniu do stwierdzenia bezczynności organu. Sąd ocenia, że bezczynność organu nie nosiła cech rażącego naruszenia prawa, biorąc pod uwagę przede wszystkim okoliczność, że argumenty organu, jakkolwiek niezgodne z prawem, to jednak nie świadczą o tym, że swoją postawą organ zmierzał do oczywistego, jawnego naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Dlatego stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd orzekł, że organ dopuścił się bezczynności przy załatwieniu wniosku skarżącego z [...] stycznia 2024 r., ale nie w warunkach rażącego naruszenia prawa. Stwierdzenie stanu bezczynności organu zobowiązywało sąd do nałożenia na organ obowiązku rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] stycznia 2024 r. w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Natomiast sąd oddalił skargę w zakresie, w jakim skarżący wnioskował o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. Jakkolwiek interes prawny skarżącego został naruszony przez bezczynność organu, to jednak nie w takim stopniu i nie z takimi następstwami, które wymagałyby obciążenia organu finansową sankcją. Podsumowując, treść wniosku skarżącego z [...] stycznia 2024 r. wymaga rzetelnej analizy przez organ, a przede wszystkim: - jakie dokumenty i w jakim zakresie wchodzą w zakres informacji publicznej podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p. w odpowiedzi na wniosek skarżącego; - które z nich mają charakter informacji publicznej prostej bądź przetworzonej w rozumieniu u.d.i.p. Dotychczas organ nie podjął takich podstawowych czynności niezbędnych do prawidłowego zastosowania u.d.i.p., w efekcie nie załatwił wniosku skarżącego z [...] stycznia 2024 r., co przesądziło o stanie bezczynności organu. Z tych powodów na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, § 1a P.p.s.a. sąd orzekł, że organ dopuścił się bezczynności przy załatwieniu wniosku skarżącego z [...] stycznia 2024 r., przy czym bezczynność organu nie stanowiła rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie sąd zobowiązał organ do rozpoznania omawianego wniosku skarżącego w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Natomiast sąd oddalił niezasadną skargę w zakresie dotyczącym wymierzenia organowi grzywny przy zastosowaniu art. 151 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi ([...] zł).