I SAB/Sz 73/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik,, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi K. C. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego do rozpoznania wniosku K. C. w zakresie pkt 1-3, 5-9 , 11 i 13-22 w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; IV. w pozostałym zakresie skargę oddala, V. zasądza od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej K. C. kwotę [...[ ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 9 kwietnia 2025 r. K. C. zwróciła się do Inspektor Sanitarny (PPIS lub organ) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu? 2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego? 3. Według informacji od prof. [...] ogniska odry w Polsce związane są migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu? 4. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania Państwa urzędu na przestrzeni ostatniego roku? 5. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania całego kraju urzędu na przestrzeni ostatnich 5 lat? 6. czy rozróżnia w statystykach Państwa urzędu jak całego kraju rozróżnia się przypadku gruźlicy poszczepiennej? Jeśli tak to ile takich było (w zakresie pytań 4 i 6), a jeśli nie to co jest przyczyną braku takiego rozróżnienia? 7. z jakiego powodu Główny Inspektor Sanitarny w przypadku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko gruźlicy nie zaleca wykonywać posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG? 8. czy prawdą jest, że większość przypadków gruźlicy wśród dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna? 9. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? 10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu? 11. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? 12. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? 13. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie? 14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym? 15. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia? 16. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. 17. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? 18. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka? 19. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych? 20. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą? 21. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP? 22. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień? W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z 22 kwietnia 2025 r., PPIS wskazał w oparciu o posiadane dane i w zakresie ustawowych kompetencji, że udziela odpowiedzi na pytania nr 4,10 i 12, które dotyczą udostępnienia informacji publicznej: ad. 4: W roku 2024, na terenie nadzorowanym przez PPIS, odnotowano 4 przypadki zachorowania na gruźlicę. ad. 10: W ciągu ostatnich 5 lat, na terenie nadzorowanym przez Inspektor Sanitarny, nie stwierdzono przypadków nie wywiązania się lekarzy z ustawowego obowiązku zgłaszania niepożądanych odczynów poszczepiennych, w związku z czym nie nakładano grzywien w tym zakresie. ad. 12: - Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat ? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? W ostatnich 5 latach, na nadzorowanym terenie (powiat świdwiński) nie odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych. Jednocześnie organ wskazał, iż nie zajmuje stanowiska w zakresie pozostałych pytań, ponieważ nie stanowią one informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 902), lub też zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych, jak również w zakresie szczepień ochronnych, nie ma obowiązku gromadzenia wnioskowanych danych, w tym na szczeblu powiatowym. Pismem z 12 maja 2025 r. pełnomocnik K. C., zaskarżył bezczynność PPIS w zakresie udostępnienia informacji publicznej, o którą wniesiono opisanym powyżej wnioskiem. Pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej. Jak wynika ze skargi wnioskodawczyni do dnia jej wniesienia nie udostępniono innych informacji poza zawartymi w piśmie z dnia 22 kwietnia 2025 r. mimo obowiązku PPIS. Przesłane przez Organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącej informacji publicznej. Wskazując na powyższe wniesiono o 1. zobowiązanie PPIS do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżącej i udzielenia informacji publicznej, 2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, ewentualnie oddalenie jej w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – przywoływanej dalej jako: p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 przywoływanej dalej jako: u.d.i.p.) stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10). Wobec powyższego skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej a w odpowiedzi na ten wniosek organ wystosował do skarżącej pismo o opisanej na wstępie treści. Sporne pomiędzy organem oraz skarżącą jest to, czy w powyższy sposób organ należycie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji publicznej. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż na podstawie art. 61 Konstytucji obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ograniczenie powyższego prawa, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób, jak i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Jak wynika natomiast z u.d.i.p., udostępnieniu podlega treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej bądź w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Wobec powyższego, w pojęciu informacji publicznej mieści się zarówno treść dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez organ, jak i tych, których organ używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego. Przykładowy katalog informacji publicznych zawiera art. 6 u.d.i.p., przy czym użycie słów "w szczególności" w treści tego przepisu wyraźnie wskazuje, że nie jest to katalog zamknięty. Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu. Ustawa stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją publiczną, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W rozpatrywanej sprawie nie wzbudziło ani sporu między stronami, ani wątpliwości Sądu, że PPIS jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są bowiem władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 416). Objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dane dotyczyły szczepień ochronnych. Część z nich odnosiła się do zasad, sposobu i skutków realizacji programu obowiązkowych szczepień ochronnych na terenie właściwości organu, część koncentrowała się na kwestiach wiedzy medycznej z zakresu wakcynologii jak i wykładni przepisów prawa. Zadano także pytania dotyczące instrumentów prawnych przysługujących obywatelom związanych z dochodzeniem odszkodowań. Inne pytania dotyczyły indywidualnego przypadku dziecka skarżącej oraz danych z zakresu funkcjonowania innego organu. W odpowiedzi na powyższe pytania udzielił odpowiedzi na pytania nr 4,10 oraz 12 - i w tym zakresie jego działanie jawi się jako wystarczające. Natomiast rozpatrzenie pozostałego wniosku nie daje się zakwalifikować jako prawidłowe wykonanie obowiązków ciążących na organie na mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Po pierwsze nie sposób ustalić, które spośród zadanych pytań organ uznał za przedmiot informacji publicznej które zaś nie mają takiego charakteru. Jak już wskazano powyżej, prawidłowa kwalifikacja zadanego pytania ma kluczowe znacznie dla wymaganego sposobu załatwienia sprawy. Nie sposób uznać też za prawidłowe lakonicznego wskazania, iż organ "nie ma obowiązku gromadzenia wnioskowanych danych, w tym na szczeblu powiatowym". To, że organ nie ma obowiązku gromadzenia wnioskowanych danych w szczególności nie oznacza, że nie posiada dostępu do takich danych np. pochodzących z innych źródeł. Tymczasem jeśli wnioskowane dane mają charakter informacji publicznej, a organ posiada do nich dostęp, winien rozważyć ich udostępnienie w trybie ustawy i dane takie udostępnić zainteresowanemu podmiotowi lub wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia w przypadkach określonych prze prawodawcę. Pojęcie "bezczynności" zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Z powyższego wynika, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy przy tym rozumieć wydanie w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne w rozpatrywanej przez organ sprawie. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż brak należytego odniesienia się do pytań zawartych w pkt 1-3, 5-9 , 11 i 13-22 winien być zakwalifikowany jako bezczynność tego organu, o czym orzeczono w pkt I sentencji. Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia, że wskazana wyżej bezczynność mała miejsce z rażącym naruszeniem prawa , o czym orzeczono w pkt II sentencji. W konsekwencji powyższych ustaleń oraz wobec dalszego braku kompleksowego rozpatrzenia wniosku z 9 kwietnia 2025 r. do daty orzekania przez Sąd, koniecznym okazało się zobowiązanie PPIS do rozpoznania wniosku w zakresie pkt 1-3, 5-9 , 11 i 13-22 w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, o czym orzeczono w pkt III sentencji. Sąd nie dopatrzył się też podstaw do nałożenia na organ administracji środka o charakterze prewencyjno-represyjnym poprzez wymierzenie mu grzywny w szczególności w oczekiwanej w skardze "maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.". Tego rodzaju środek nie jest niezbędny do zapewnienia prawidłowego rozpatrzenia wniosku. Nie można też nie dostrzegać liczby zadanych pytań i ich bardzo szerokiego oraz zróżnicowanego zakresu. Tym samym orzeczono o oddaleniu wniosku w tym zakresie, o czym orzeczono w pkt IV sentencji. Natomiast na uwzględnienie zasługiwał wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego o czym orzeczono w pkt V sentencji. Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.