I SAB/Sz 9/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżąca M. T. wraz ze skargą na przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, wskazując, że wnosi o ustanowienie adwokata z Unii Europejskiej. Do wniosku dołączyła kopie następujących dokumentów: - decyzji Starosty P. z 11 stycznia 2011 r. o utracie przez skarżącą z dniem 3 stycznia 2011 r. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku (Powiatowy Urząd Pracy), - decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 2012 r. o waloryzacji policyjnej renty C. T. i ustaleniu od dnia 1 marca 2013 r. renty w wysokości [...] zł, zwaloryzowana podstawa wymiaru renty inwalidzkiej [...] zł, - zaświadczenia Uniwersytetu S. z dnia 18 czerwca 2013 r. potwierdzające, że T. T. jest studentem II roku studiów stacjonarnych - zaświadczenie Zespołu Szkół nr [..] w P. z 4 września 2013 r. potwierdzające, że M. T. jest uczennicą [...] klasy Technikum Żywienia i Gospodarstwa Domowego, - rachunków za wyżywienie i zakwaterowanie M. T. (córki), - decyzji Wójta Gminy K. z dnia 6 lutego 2013 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2013, - faktur za wodę, energię elektryczną w wysokości średnio ok. [...] zł za miesiąc, - rozliczenia opłat za Internet, - faktur potwierdzających poniesione wydatki ma zakupy w aptece na kwotę [...] zł ( za sierpień – wrzesień b.r.), - faktur za paliwo na kwotę [...] zł (za sierpień – wrzesień b.r.). Jak wynika z treści uzasadnienia wniosku oraz załączonych dokumentów skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i z dwójką uczących się dzieci. Córka M. T. jest uczennicą Zespołu Szkół nr [...] w P., mieszka w internacie, a syn T. T. jest studentem Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu S. W oświadczeniu majątkowym skarżąca zamieściła informację, iż posiada dom o pow. [...] m kw. na działce o powierzchni [...] m² objęty wspólnością ustawową małżeńską oraz samochód osobowy marki Ł. o wartości około [...] tys. zł. Podała, że żaden z członków rodziny nie posiada przedmiotów o wartości przekraczającej [...] zł, ani żadnych oszczędności. Jedynym źródłem dochodu rodziny jest renta C. T. (męża) w wysokości [...] zł. Skarżąca M. T. w styczniu 2011 r. utraciła status osoby bezrobotnej oraz prawo do świadczeń z uwagi na długi okres niezdolności do pracy na skutek choroby i pozostaje aktualnie bez dochodu. Z powodu stanu zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Skarżąca podała też, że z powodu braku środków leczenie jej schorzeń odbywa się w ograniczonym zakresie. Dodała, że stan zdrowia pozostałych osób w rodzinie (mąż i syn) również wymaga specjalistycznego leczenia. Według oświadczenia skarżącej, miesięczne wydatki na utrzymanie domu (opał, energia elektryczna, gaz, wodę) stanowią kwotę ok. [...] zł, opłaty za internat córki [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, internet [...] zł, telefony [...] zł, wydatki na dojazdy do miasta i lekarzy w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca wskazała także zadłużenie na karcie kredytowej na kwotę [...] zł oraz na spłatę kredytu zaciągniętego na bieżące potrzeby szkolne i domowe w wysokości po [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała również na konieczność skorzystania z pomocy adwokata w sprawie, a w osobnym piśmie z dnia 12 września 2013 r. (k. 46) wyjaśniła przyczyny ubiegania się o adwokata z Unii Europejskiej. Postanowieniem z dnia 23 września 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca wniosła o jego uchylenie i przyznanie jej adwokata z Unii Europejskiej w związku z zaistniałą w przeszłości sytuacją łamania jej praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej: "p.p.s.a.") wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Stosownie do treści z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki przyznania przez sąd osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym zostały określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, są możliwości zarobkowe i potrzeby finansowe strony i jej rodziny. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "...gdy osoba wykaże..". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz, w przypadku wniosku osoby fizycznej, o stanie rodzinnym. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny Sądu, rozpoznającego wniosek, należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Rozpoznając wniosek należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Mając powyższe na uwadze, w rozpatrywanym stanie faktycznym uznać należy, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Przede wszystkim należy wskazać na jej sytuację materialną oraz fakt, iż jedyny stały dochód czteroosobowej rodziny stanowi kwota [...] zł renty otrzymywanej przez męża skarżącej. Skarżąca jest bezrobotna i nie ma możliwości podjęcia pracy ze względu na stan zdrowia. Na utrzymaniu małżonków T. pozostaje dwoje kontynuujących naukę dzieci. Ponadto z miesięcznego dochodu rodziny, po potrąceniu miesięcznych wydatków na utrzymanie (opłaty mieszkaniowe, internat, leczenie, dojazdy), na pozostałe niezbędne potrzeby, pozostaje kwota ok. [...] zł. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, wniosek M. T. o przyznanie prawa pomocy, który złożyła w kolejnej zainicjowanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie sprawie, zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca wykazała bowiem, iż jej sytuacja finansowa jak dotychczas, nie uległa poprawie. Jak wynika z oświadczeń złożonych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w późniejszym piśmie, a potwierdzonych szeregiem przedstawionych dokumentów, skarżąca obecnie nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych i pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata z Unii Europejskiej (podniesionego także w sprzeciwie) wskazać należy, że zgodnie z art. 253 zdanie pierwsze p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej. Stosownie natomiast do art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. Z treści przedstawionej wyżej regulacji wynika, że kompetencja sądu ogranicza się jedynie - oprócz samego przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata - do zwrócenia się do okręgowej rady adwokackiej. Następnie to organ samorządu korporacyjnego wyznacza - w zgodzie z właściwymi dla niego regułami - określoną osobę do reprezentowania skarżącej, przy ewentualnym uwzględnieniu wskazania dokonanego przez stronę – w myśl powołanego wyżej art. 244 § 3 p.p.s.a. Żaden przepis p.p.s.a. nie uprawnia sądu administracyjnego (referendarza sądowego wojewódzkiego sądu administracyjnego) do ingerowania w powyższe czynności. Przyznanie przez sąd administracyjny prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest jednoznaczne z przyznaniem danemu podmiotowi prawa do bycia reprezentowanym w konkretnym postępowaniu sądowo-administracyjnym bezpłatnie przez osobę będącą profesjonalnym pełnomocnikiem, czyli w tej sprawie przez adwokata. Nie sprowadza się ono natomiast do ustanowienia pełnomocnikiem konkretnej osoby; w konsekwencji kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy nie mogą wywołać efektu oczekiwanego przez stronę skarżącą, a więc zmiany osoby, która świadczy na jego rzecz usługi w ramach prawa pomocy. To do kompetencji rady adwokackiej należy wyznaczenie konkretnej osoby do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu, a także ewentualne dokonywanie zmiany takiej osoby. Wynika to z faktu, że sąd przyznaje swoim postanowieniem prawo do bycia reprezentowanym, które - jeśli nie zostało cofnięte przez sąd (art. 249 p.p.s.a.) - obowiązuje w toku całego postępowania bez względu na to, czy strona zrezygnowała z usług konkretnego adwokata. Sąd nie ma natomiast żadnego wpływu na to, kto będzie osobiście pomoc na rzecz strony świadczył. W związku z powyższym, kwestie związane z wyznaczeniem konkretnego adwokata pełnomocnikiem skarżącej w sprawie należą do właściwości okręgowej rady adwokackiej, to jest w przypadku niniejszej sprawy - Okręgowej Rady Adwokackiej w S. Tym samym żądanie skarżącej aby w sprawie ustanowiono na rzecz skarżącej "adwokata z Unii Europejskiej" pozbawione jest podstaw prawnych i nie może zostać uwzględnione. Z uwagi na powyższe, orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.