I SO/Sz 10/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy z wniosku I. J. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny na podstawie art. 55 par. 1 ppsa za nieprzekazanie w terminie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2013 r. Nr [...] p o s t a n a w i a: 1. wymierzyć Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości [...] złotych, 2. zasądzić na rzecz skarżącej I. J. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. J., reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosek o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu na podstawie przepisu art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że organ naruszył w sposób rażący regulację art. 54 § 2 p.p.s.a., nie przekazując w ustawowym terminie do sądu części dokumentacji dotyczącej złożonej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2013 r. nr [...], powodując tym samym negatywne skutki proceduralne, jak i konieczność podjęcia dodatkowych działań. Z uzasadnienia wniosku oraz z akt sprawy wynika, co następuje: Decyzją z dnia 14 maja 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 10 grudnia 2012 r. nr [...] określającą I. J. wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za okres od 23 czerwca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r. w kwocie [...] zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 16 maja 2013 r. W decyzji zawarto pouczenie, że stronie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Termin do wniesienia skargi upływał w dniu 17 czerwca 2013 r. W dniu 17 czerwca 2013 r. I. J. nadała w placówce pocztowej Poczty Polskiej w [...] skargę na ww. decyzję. Skarga została wniesiona z zachowaniem 30-dniowego terminu, licząc od dnia doręczenia decyzji. Strona stwierdziła jednak, że nie dopełniła wszystkich warunków formalnych do złożenia skargi, gdyż nie dołączyła do niej odpisu, w związku z czym, następnego dnia, tj. 18 czerwca 2013 r. wysłała do organu odpis skargi. Jednocześnie, w ramach odpisu skargi, strona wskazała, że jest to pismo uzupełniające do przesyłki doręczonej organowi w dniu 18 czerwca 2013 r., czyli nadanej dzień wcześniej w [...] skargi. Organ otrzymał pierwszą przesyłkę ze skargą w dniu 18 czerwca 2013 r. (w terminie), natomiast druga przesyłka z odpisem skargi została doręczona do organu w dniu 19 czerwca 2013 r. (wydruk ze stron internetowych Poczta Polska S.A. potwierdzający "śledzenie" przesyłek i daty ich doręczeń). W dniu 1 lipca 2013 r. organ przesłał do sądu odpis skargi, jako skargę, nadany przez stronę 18 czerwca 2013 r., a więc po terminie, wraz z odpowiedzią na skargę. Sąd, postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 649/13, odrzucił skargę skarżącej na ww. decyzję wobec złożenia skargi z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. W dniu 26 lipca 2013 r. skarżąca otrzymała odpis ww. postanowienia z dnia 5 lipca 2013 r. o odrzuceniu skargi. Skarżąca ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika, który w wyniku weryfikacji akt ustalił, że organ przekazał do sądu wyłącznie odpis skargi, który został nadany na poczcie dnia 18 czerwca 2013 r., natomiast do sądu nie przekazano wraz z aktami sprawy skargi nadanej w placówce pocztowej Poczty Polskiej w [...] w dniu 17 czerwca 2013 r. Doszło zatem do sytuacji, w której pomimo doręczenia do organu skargi z zachowaniem terminu do jej wniesienia, nie została ona w ogóle przekazana do sądu we właściwym terminie, o którym stanowi przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. Według strony, w zaistniałej sytuacji skarga w ogóle nie trafiła do sądu, bowiem organ przesłał do sądu wyłącznie dokumentację sprawy i odpis skargi, dlatego też wystąpiła w sprawie bezprzedmiotowość wydanego postanowienia o odrzuceniu skargi. Strona uznała także, że rażąco nieprofesjonalne działanie organu, skutkujące odrzuceniem skargi, po pierwsze - ograniczyło jej prawo do kontroli decyzji przez sąd administracyjny, po drugie - w pewien sposób doprowadziło do powstania szkody na majątku, tj. potrzeby zwrócenia się do profesjonalnego pełnomocnika o udzielenie pomocy prawnej, gdyż w przypadku poprawnego działania organu sprawa zostałaby rozpoznana przez sąd bez występujących obecnie perturbacji proceduralnych. W tym wypadku natomiast, strona nie czuła się na siłach samodzielnie walczyć o uznanie zachowania terminu do wniesienia skargi. Do wniosku o ukaranie organu grzywną dołączono kopię potwierdzenia nadania skargi w dniach 17 czerwca 2013 r. i 18 czerwca 2013 r. oraz wydruki ze strony internetowej operatora pocztowego pn.: "Śledzenie przesyłek" dotyczący jej przesyłek. W odpowiedzi na wezwanie sądu do ustosunkowania się do wniosku o ukaranie grzywną, organ wniósł o jego nieuwzględnienie z tej przyczyny, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują wymierzenia grzywny za nieprzekazanie części dokumentacji, lecz za nieprzekazanie w terminie odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy. Nadto, organ podniósł, że strona nie zaznaczyła, który egzemplarz jej skargi stanowi oryginał, a który odpis skargi. Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sąd dopuścił - na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. - dowód z akt sprawy o sygn. I SA/Sz 1107/13 (poprzednie oznaczenie: I SA/Sz 649/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o wymierzenie organowi grzywny na podstawie przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uzasadniony. Zgodnie z przepisem art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, przy czym - zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. - organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa wyżej, sąd administracyjny może na wniosek skarżącego - na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a - orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Żądanie wymierzenia organowi grzywny jest środkiem służącym stronie w razie przewlekłości działania organu, za pośrednictwem którego została wniesiona skarga. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego, który może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, iż przy rozstrzygnięciu wniosku należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma na celu, z jednej strony - zdyscyplinowanie organu (funkcja dyscyplinująca), z drugiej - stanowi sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (funkcja represyjna). Dlatego sąd, który wymierza grzywnę, mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed posiedzeniem sądu, ale z uchybieniem terminu, wymierza ją wyłącznie za uchybienie terminu. Organ w tej sytuacji ponosi odpowiedzialność za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki, gdyż w istocie działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od dokonania przez organ czynności wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Grzywna pełni również funkcję prewencyjną bowiem ukaranie organu służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy podnieść, że przesłanki do wymierzenia grzywny zostały spełnione z uwagi na to, iż termin do przekazania skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę, upływał w dniu 17 lipca 2013 r., natomiast obowiązek, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., ostatecznie został przez organ spełniony dopiero na skutek wezwania sądu do wyjaśnienia kwestii nadania skargi, która została podniesiona przez stronę we wniosku o wymierzenie grzywny złożonego, w dniu 28 sierpnia 2013 r., a zatem po upływie ponad miesiąca od ustawowego terminu. W tej sytuacji, nawet wykonanie przez organ w pełnym zakresie obowiązków wynikających z przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a. nie czyni bezprzedmiotowym, wszczętego wnioskiem o ukaranie grzywną, postępowania sądowoadministracyjnego i nie skutkuje jego umorzeniem (por. uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09). Przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a. obejmuje bowiem nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tych czynności. Ponadto, przekazanie przez organ odpisu skargi, zamiast jej oryginału, spowodowało szereg niekorzystnych dla skarżącej skutków, poczynając od odrzucenia skargi, kończąc na złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. To z kolei, doprowadziło do tego, że strona zmuszona była powierzyć sprawę profesjonalnemu pełnomocnikowi, znacznie zwiększając koszty prowadzonej sprawy. Kolejną równie istotną kwestią było podejmowanie przez sąd czynności, jakie nie zostałyby podjęte, gdyby organ prawidłowo przekazał skargę, a nie jej odpis, tj. postanowienie o odrzuceniu skargi, wymiana pism ze skarżącą i z organem, kilka zarządzeń nadających sprawie prawidłowy bieg, szereg czynności związanych doręczaniem korespondencji. Te okoliczności skutkowały znacznym opóźnieniem rozpoznania sprawy ze skargi skarżącej, wpływając także na szybkość postępowania sądowoadminstracyjnego. Wymierzenie grzywny jest więc niewątpliwie uzasadnione. Ustalając wysokość grzywny, sąd wziął pod uwagę, że obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2013 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2012 r. i w drugim półroczu 2012 r. (M. P. z 2013 r., poz. 107) ogłoszono, iż wyniosło ono 3.080,84 zł, zatem górna granica grzywny która mogła zostać wymierzona - na podstawie przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a. - wynosi 30.808,40 zł. Ustawodawca zaniechał jednak wyznaczenia dolnej granicy, czyli grzywny minimalnej. Według sądu, ustalona grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatna do stopnia naruszenia przez organ obowiązku ustawowego określonego w przepisie art. 54 § 2 p.p.s.a i spełni swoje cele także w zakresie zdyscyplinowania organu do należytego jego wypełniania w przyszłości, przy tym nie przekracza ona wysokości jednokrotnej przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Sąd wziął pod uwagę, że uchybienie terminu przez organ było znaczne i spowodowało szereg niekorzystnych (również finansowo) skutków dla strony skarżącej, jak i wpływających na opóźnienie postępowania sądowoadministarcyjnego w rozpoznaniu sprawy ze skargi strony na ww. decyzję organu. Mając wskazane okoliczności na uwadze, sąd - na podstawie przepisu art. 55 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 1. sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji, na podstawie przepisów art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r. Nr 31, poz. 153), na które składają się: uiszczony wpis od wniosku ([...] zł), wynagrodzenie doradcy podatkowego (240 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).