I SO/Sz 3/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca K. R. w dniu 8 lipca 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, stanie majątkowym, dochodach oraz z przedłożonych przez skarżącą dodatkowych oświadczeń i dokumentów wynika co następuje. K. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, z mężem pozostaje w faktycznej separacji, między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (od kwietnia 2008 r. k. 24), zajmuje mieszkanie o pow. [...] m kw., stanowiące własność dzieci. Według umowy z synem i córką ponosi comiesięcznie ½ kosztów czynszu za powyższy lokal mieszkalny oraz opłaca rachunki za energię elektryczną. Odnośnie stanu rodzinnego skarżąca dodatkowo oświadczyła, że małżonek zamieszkuje oddzielnie i nie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny, zarówno skarżąca jak i jej córka nie otrzymują alimentów. W oświadczeniu z dnia 17 lipca 2009 r. małżonek skarżącej odmówił przedłożenia na jej pisemną prośbę (k. 22) dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego oraz wysokości dochodów (k. 23). Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej [...] euro. Dochód skarżącej to w chwili obecnej emerytura w wysokości [...] zł netto (potwierdzone przedłożonymi przekazami pocztowymi k. 19); skarżąca z dniem 30 października 2008 r. wyrejestrowała prowadzoną działalność gospodarczą (decyzja Burmistrza – k. 29). W deklaracji podatkowej za 2008 rok (k. 17) skarżąca zadeklarowała dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł (przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł). K. R. wykazała, że w miesiącu kwietniu 2009 kwotę [...] zł, a w maju 2009 r. i czerwcu 2009 r. kwotę [...] zł wydatkowała na miesięczne opłaty za mieszkanie i energię elektryczną. Pozostałą z emerytury kwotę dochodu skarżąca wydatkowała na osobiste utrzymanie oraz wydatki studiującej w Szczecinie córki (zaświadczenie z wyższej uczelni z dnia 16 lipca 2009 r. – k. 25). Skarżąca przedłożyła zaświadczenie z PKO, z którego wynika, iż na dzień 16 lipca 2009 r. nie posiadała w tym banku rachunku osobistego, depozytów oraz lokat (k. 20). Z przedłożonego zaświadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wynika, że skarżąca nie pobierała i nie ubiegała się w latach 2008 – 2009 o pomoc społeczną (k. 26). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych oświadczeń, dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawczyni należy stwierdzić, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca w chwili obecnej utrzymuje się z emerytury w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, z której ponosi wyłącznie uzasadnione wydatki na bieżące utrzymanie (opłaty "mieszkaniowe") w kwocie ok. [...] zł, które stanowią więcej niż połowę niewysokich dochodów. Strona pomaga w utrzymaniu studiującej w Szczecinie córki. Ponadto nie posiada żadnego majątku, mieszka w lokalu mieszkalnym, stanowiącym własność dzieci, nie zgromadziła też oszczędności, a w innej, zawisłej przed tutejszym Sądem sprawie o sygn. akt I SA/Sz 517/09, skarżącej ustalono wpis od skargi w kwocie [...] zł. Tym samym, z uwagi na niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź ograniczenia prawa do kontroli wydanej w jej sprawie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z § 3 p. p. s. a. należało orzec jak w sentencji