I SO/Sz 4/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Ł.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Ł.W. złożył w dniu 10 października 2012 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał jedynie, że obecnie posiada jedynie zadłużenie i nie jest w stanie ponieść kosztów od skargi. Pismem z dnia 18 października 2012 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w terminie czternastodniowym, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy, w tym o: 1) zeznanie podatkowe skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2011 roku, 2) wyciągi z rachunków bankowych skarżącego za okres od 15 września do 15 października b.r. 3) dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem za okres ostatnich trzech miesięcy (w szczególności wydatki na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, itp.), 4) oświadczenia o tytule prawnym skarżącego do lokalu położonego w B. ul. [...] wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe (np. akty notarialne – umowy kupna – sprzedaży, umowa najmu bądź inne dokumenty), 5) dodatkowe oświadczenie o źródłach utrzymania i wysokości dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy, wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe (np. zaświadczenie pracodawcy, wyciąg z ewidencji przychodów , kosztów, dochodów w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej), albo zaświadczenia powiatowego urzędu pracy, czy skarżący jest osobą bezrobotną z prawem/bez prawa do zasiłku, 6) dokumenty potwierdzających zadłużenie skarżącego, 7) zaświadczenie właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy skarżący korzystał w okresie ostatnich sześciu miesięcy z pomocy społecznej i jaka była wysokość udzielonej pomocy w tym okresie. Pismo to zostało doręczone w trybie tzw. fikcji doręczenia (dwukrotne awizo) w dniu 5 listopada 2012 r., a 14 – dniowy termin do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń upłynął bezskutecznie 19 listopada 2012 r. Przesyłkę zawierającą wezwanie awizowano po raz pierwszy w dniu 22 października 2012 r. i złożono ją na okres siedmiu dni we wskazanej placówce pocztowej. Przyczynę jej niedoręczenia określono jako "adresat nieobecny". W dniu 30 października 2012 r. przesyłkę tę awizowano powtórnie, a następnie w dniu 7 listopada 2012 r. odesłano ją nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Ł.W. w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożył żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie Ł.W., jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. W uzasadnieniu wniosku Ł.W. wskazał tylko, że obecnie posiada jedynie zadłużenie i nie jest w stanie ponieść kosztów od skargi. W związku z tym, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do dokonania oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz jego możliwości płatniczych, wnioskodawca został wezwany pismem z dnia 18 października 2012 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń uzupełniających wniosek. Skarżący nie odebrał pisma ani osobiście, ani z placówki pocztowej, co powodowało, że pismo po upływie czternastodniowego terminu od pierwszego awizo musiało zostać uznane za doręczone (art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a.). Prawna fikcja doręczenia zaktualizowała się zatem 5 listopada 2012 r., a od 6 listopada 2012 r. rozpoczął bieg czternastodniowy termin sądowy na złożenie żądanych w wezwaniu oświadczeń i dokumentów. Pomimo upływu terminu wnioskodawca nie wywiązał się z wezwania, co stanęło na przeszkodzie wyjaśnieniu wątpliwości co do sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego i w konsekwencji uniemożliwiało poczynienie kategorycznych ustaleń w tej kwestii. Ostatecznie należało uznać, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.