I SO/Sz 7/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I D o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych I D, po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł należnego od wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że jest emerytowaną nauczycielką, leczy się u lekarzy specjalistów, wobec czego ponosi znaczne wydatki na zakup leków. Z wniosku wynika także, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem; posiada dom o pow. 128 m kw., samochód [...] z 1997 r. o wartości [...]zł; wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę w wysokości [...]zł brutto, a jej mąż nie osiąga dochodów, jest bezrobotny od 5 lat i pozostaje na jej utrzymaniu. Wnioskodawczyni, wykonując wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów, przedłożyła: 1. zaświadczenie z Urzędu Pracy z dnia 16 lipca 2013 r., z którego wynika, że mąż wnioskodawczyni był zarejestrowany jako bezrobotny od dnia 7 marca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r.; 2. oświadczenie wnioskodawczyni, wyjaśniające, że mąż w dniu 1 lipca 2013 r. rozpoczął działalność gospodarczą, na której uruchomienie otrzymał dotację w kwocie [...]zł, firma jest w trakcie organizacji i nie przynosi jeszcze dochodów; 3. ksero decyzji o waloryzacji emerytury wnioskodawczyni z dnia 20 maca 2013 r.; 4. wykaz ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie oraz dokumenty potwierdzające ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy; 5. wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawczyni w Banku [...]za okres od 25 marca 2013 r. do 18 lipca 2013 r., a także wyjaśnienie wnioskodawczyni, że stany kont nie odzwierciedlają sytuacji materialnej ponieważ są zablokowane przez komornika co ma bezpośredni związek z działaniami urzędu skarbowego; wpłaty na konto pochodzą z emerytury za miesiąc kwiecień i maj 2013 r.; od czerwca emeryturę wnioskodawczyni otrzymuje przekazem pocztowym, a wynagrodzenie za umowę zlecenia (trwające do 30 czerwca 2013 r.) odbiera w kasie; w oświadczeniu wnioskodawczyni wskazała także, że nie mogąc dysponować środkami pieniężnymi z kont zmuszona była do zaciągania pożyczek na bieżące płatności i utrzymanie; 6. kopię wspólnego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2012 r. PIT-37, w którym zadeklarowano łączne przychody I D z emerytury oraz działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...]zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]zł, dochód w kwocie [...]zł, nadpłatę w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu/referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona - wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń - jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Na wstępie należy wskazać, że koszty sądowe na tym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu sądowego od wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w kwocie [...] zł. Ponadto, jak słusznie zauważyła wnioskodawczyni, jej mąż zobowiązany jest do uiszczenia kwoty [...] zł od wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie sygn. I SO/Sz 6/17. Oceniając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Analiza przedłożonych oświadczeń i dokumentów źródłowych prowadzi do wniosku, że dwuosobowa rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z jej emerytury oraz z wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia (według oświadczenia trwającej do 30 czerwca 2013 r.), natomiast mąż wnioskodawczyni, dotychczas bezrobotny, w dniu 1 lipca 2013 r. uruchomił działalność gospodarczą, która nie przynosi jeszcze dochodów. Z oświadczenia wynika także, że rodzina posiada majątek – dom o pow. 128 m kw. W zasadzie już tylko te okoliczności – posiadanie majątku oraz stałe dochody, przewyższające wpis sądowy (w obu sprawach w łącznej kwocie [...] zł), wyłączają możliwość uzyskania prawa pomocy. Nie można bowiem stwierdzić, że sytuacja finansowa strony jest trwale zła i przez to wyjątkowa, uzasadniająca wyłożenie za nią środków na opłacenie kosztów sądowych z budżetu państwa. Ponadto wnioskodawczyni ponosi także zwyczajne wydatki na konieczne utrzymanie (opłaty za media, leczenie w łącznej kwocie ok. [...] zł), a z dokumentów nie wynika, aby nie radziła sobie z zaspokajaniem bieżących potrzeb. Wprawdzie od kwietnia 2013 r. prowadzona jest z rachunku bankowego I D egzekucja, jednakże - zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie - okoliczność ta nie może przesądzać o zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Spłata innych zobowiązań (publicznoprawnych i prywatnoprawnych), w tym przymusowa, nie może być traktowana z pierwszeństwem przed powinnością poniesienia kosztów sądowych w zainicjowanych sprawach sądowych. Zdaniem referendarza sądowego wniosek nie może zostać uwzględniony z tego też powodu, że podane informacje w zakresie możliwości płatniczych wnioskodawczyni i jej męża budzą wątpliwości co do ich wiarygodności i kompletności. Referendarz sądowy, analizując nadesłane wyciągi z rachunków bankowych wnioskodawczyni i jej męża (znajdujące się w aktach sprawy I SO/Sz 6/13), stwierdził, że na konta te wpływały dodatkowe środki – zarówno z wpłat własnych, jak i od innych osób. Wprawdzie mąż wnioskodawczyni wyjaśnił, że dodatkowe wpływy pochodzą od rodziny i jest to pomoc (pożyczki) na opłaty, jednakże istotne wątpliwości budzą wskazane wyjaśnienia w przypadku występujących w miesiącu kwietniu, czerwcu i lipcu 2013 r. wpłat kwoty [...]zł pod tytułami: "czynsz IV 13", "czynsz za czerwiec 2013 r.", "czynsz za 07/2013" dokonywanych przez W G, [...][...] P. Skoro, jak wynika z wniosku małżonkowie, posiadają dom jednorodzinny, to oczywiste jest, że nie ponoszą tego typu wydatku (tj. opłaty za czynsz). Ponadto wątpliwości budzi raport z obrotów na koncie w Banku [...]z dnia 18 lipca 2013 r., na który wpłynęła kwota [...]zł określona jako przelew z [...]Banku. Wobec tego, złożone w tym zakresie oświadczenie należało uznać za niewystarczające i nieprzekonujące o braku możliwości finansowych. Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być dokładne i przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej, przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i możliwościach finansowych nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, wnioskodawczyni i jej mąż mają stałe dochody i majątek, których wartość przewyższa należne koszty sądowe. Poza tym podane informacje budzą wątpliwości i są niepełne. Powyższe pozwala uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, że opłacenie przez nią wpisu sądowego w kwocie [...] zł, jak i kwoty [...] zł należnej w sprawie I SO/Sz 6/13, będzie stanowić uszczerbek dla koniecznego utrzymania jej i rodziny. Wobec tego, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.