I SO/Sz 8/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w związku ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych za 2012 rok p o s t a n a w i a: 1) zwolnić K. S. od kosztów sądowych, 2) ustanowić adwokata. Sygn. akt I SO/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E K. S. złożyła bezpośrednio do Sądu skargę na opisane wyżej postanowienie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając wniosek wskazała na stan zdrowia oraz to że jest samotną matką wychowującą dwoje dzieci w wieku 18 i 13 lat. W uzasadnieniu Wnioskodawczyni wskazała, że postępowanie rozwodowe oraz niezakończone jeszcze sprawy z byłym mężem doprowadziły do pogorszenia stanu zdrowia. Przedstawiła szczegółowo przebyte choroby, w związku z którymi stwierdzono w dniu 9 listopada 2017 r. niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku kopię Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 9 listopada 2017 r. o zaliczeniu Wnioskodawczyni na stałe do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (k.11). Wnioskodawczyni opisała szereg zdarzeń, w tym donosy do urzędu skarbowego i sądu rodzinnego, które doprowadziły do pogorszenia stanu zdrowia, i w konsekwencji długotrwałego przebywania na zwolnieniu lekarskim. Wyjaśniła, że od 17 lutego 2018 r. przyznano jej zasiłek rehabilitacyjny na okres 5 miesięcy; świadczenie to jest obciążone zajęciami komorniczymi. Źródłem utrzymania rodziny są alimenty w wysokości po [...] zł na dziecko oraz zasiłek rehabilitacyjny w wysokości [...] zł. Odnośnie do majątku oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności. Zajmuje wraz z dziećmi mieszkanie komunalne. Oświadczyła, że w sprawie o zwrot nakładów prowadzonej przez Sąd Cywilny w S. ustanowiono na jej rzecz pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata R. F.. Dodatkowo Wnioskodawczyni wskazała na zadłużenie w wysokości ok. [...] zł oraz zestawienie ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i leczeniem w wysokości [...] zł miesięcznie. Skierowane do Wnioskodawczyni wezwanie referendarza sądowego z dnia 7 maja 2018 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów, tj. zeznania podatkowego Wnioskodawczyni o wysokości osiągniętego dochodu w 2016 i 2017 roku, dokumentów potwierdzających wysokość alimentów otrzymanych przez Wnioskodawczynię w okresie ostatnich trzech miesięcy, wyciągów z rachunków bankowych Wnioskodawczyni za okres od 1 marca do 7 maja 2018 r. oraz dokumentów potwierdzających wysokość świadczenia rehabilitacyjnego, zostało Jej doręczone w dniu 24 maja 2018 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") - tzw. fikcja doręczenia, a dziesięciodniowy termin na wykonanie wezwania upłynął bezskutecznie w dniu 4 czerwca 2018 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Wskazać należy, że skarga K. S. na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej została zarejestrowana w dniu 16 maja 2018 r. pod numerem I SA/Sz [...]. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ [...]) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ [...] – dostępne na [...]). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r. o sygn. akt II CZ [...], Lex nr 8623). Mając na uwadze, że Wnioskodawczyni obecnie nie pracuje, pobiera alimenty na dzieci w łącznej kwocie [...]zł oraz zasiłek rehabilitacyjny w kwocie [...]zł, które to środki przeznacza w całości na konieczne wydatki, w tym na utrzymanie mieszkania i leczenie (w związku z depresją i ), a ponadto posiada zaległości, przyjąć należało, iż wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, pomimo że nie nadesłała dokumentów wskazanych w piśmie referendarza sądowego z dnia 7 maja 2018 r. Referendarz dał wiarę powyższym oświadczeniom Wnioskodawczyni, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej złym stanem zdrowia, nie posiada majątku, ani żadnych oszczędności. Referendarz stwierdził, że bieżące dochody Wnioskodawczyni, przy wykazanych wydatkach, nie pozwalają na poczynienie oszczędności i na zapłatę wpisu od skargi ([...] zł) i ewentualnych dalszych kosztów sądowych, ani na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W konsekwencji referendarz ocenił, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Końcowo wskazać również należy, zgodnie z art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 i art. 243 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.