II SA/Sz 1002/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. ,nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste oddala skargę Prezydent Miasta zawiadomieniem z dnia [...]r. wypowiedział F. ze skutkiem na dzień [...]r. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, składającego się z działki nr [...] o pow. [...] m2 położonej w obrębie ewidencji gruntów [...] i zaproponował przyjęcie z dniem [...]r. nowej wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. W dniu [...]r. S. w upadłości złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ustalenie, że zmiana wysokości opłaty rocznej jest nieuzasadniona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]r., [...] stwierdziło, że wniosek S. w upadłości o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste działki gruntu nr [...] o pow. [...] m2 jest nieuzasadnione w wysokości jaką zaproponował Prezydent Miasta w wypowiedzeniu z dnia [...]r. – został wniesiony do Kolegium z uchybieniem terminu przewidzianego do jego złożenia. S. w upadłości wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca zarzuciła Kolegium, że przy wydaniu postanowienia: 1) naruszono art., art. 39, 40 § 1, 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w związku z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 262, poz. 2603 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że wypowiedzenie skarżącej wysokości dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste działki gruntu nr [...] dokonane pismem z dnia [...]r. zostało skarżącej skutecznie doręczone w dniu [...]r., podczas gdy, wskutek błędu doręczającego wypowiedzenie nie zostało doręczone skarżącej ani osobie uprawnionej do odbioru korespondencji w siedzibie skarżącej, ale zastępczyni głównej księgowej "S., która to Spółka ma siedzibę pod tym samym adresem co siedziba skarżącej z uwagi na nabycie przedsiębiorstwa upadłej spółki. W sytuacji zatem, gdy doręczyciel nie miał możliwości doręczenia korespondencji w trybie art. 45 k.p.a., winien postąpić zgodnie z art. 44 k.p.a., czego zaniechał; 2) naruszono także art. 78 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez bezzasadne przyjęcie, że wniesienie przez skarżącą wniosku z dnia [...]r. o ustalenie, iż zmiana wysokości opłaty rocznej jest nieuzasadniona, nastąpiło z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do jego wniesienia, podczas gdy skarżąca w treści tego wniosku wykazała, że wskutek wadliwego doręczenia termin do wniesienia wniosku w ogóle nie zaczął biec, a ponadto wnioskowała o przywrócenie terminu do jego złożenia; 3) naruszono przepisy art. art. 57, 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie, mimo że wniosek skarżącej z dnia [...]r. o ustalenie, iż zmiana wysokości opłaty rocznej jest nieuzasadniona, zawierał wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, a organ wniosek ten przemilczał, nie przeprowadził powołanych na jego uzasadnienie dowodów i zaniechał wydania postanowienia o przywróceniu bądź o odmowie przywrócenia terminu. Po przekazaniu skargi do sądu administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 58 w związku z art. 40 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.): 1) uchyliło w całości zaskarżone orzeczenie własne z dnia [...]r., [...] stwierdzające, że wniosek S. w upadłości z siedzibą o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste działki gruntu nr [...] o pow. [...]m2 położonej w obrębie [...] w S. przy ul. S. jest nieuzasadnione w wysokości jaką zaproponował Prezydent Miasta w wypowiedzeniu z dnia [...]r. – został wniesiony do Kolegium z uchybieniem terminu do jego złożenia; 2) umorzyło postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym . W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Kolegium wskazało też, że do uznania, iż zawiadomienie Prezydenta Miasta o zmianie wysokości dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste zostało stronie skutecznie doręczone, niezbędne jest wyjaśnienie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona. Stosownie do art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wtedy, gdy pewne jest, że otrzymała je właściwa osoba. Kolegium ustaliło, że zawiadomienie Prezydenta Miasta z dnia [...]r. zostało doręczone w dniu [...]r. w F., a odebrała je D., S. – sekretarka (dowód zwrotne poświadczenie odbioru), a nie D. B. z firmy "S." Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. przy ul. S., jak to podnosił S.. we wniosku z [...]r. W tych okolicznościach Kolegium działając na podstawie art. 78 ust. 2 w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261 poz. 2603 ze zm.) oraz art. 57 k.p.a. uznało, że zawiadomienie z dnia [...]r. zostało prawidłowo doręczone, a wniosek Syndyka został złożony z uchybieniem terminu do jego złożenia. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że dopiero w wyniku skargi na Orzeczenie Kolegium z dnia [...]r. wniesionej przez S. w upadłości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz dowodów zebranych przez Kolegium, ustalono jednoznacznie, że zawiadomienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. odebrała w dniu [...]r. D. S., która nie była upoważniona przez stronę skarżącą do jego odbioru. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że powyższe zawiadomienie nie zostało doręczone skutecznie. Dlatego na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi Kolegium uchyliło własne orzeczenie z dnia [...]r., a na podstawie art. 105 kpa umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe, gdyż zawiadomienie z dnia [...]r. nie istnieje w obrocie prawnym, stąd nie można było skutecznie złożyć wniosku o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona. Stronę obowiązuje zatem dotychczasowa opłata roczna za użytkowanie wieczyste działki gruntu nr [...] Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł Prezydent Miasta reprezentowany przez radcę prawnego zarzucając naruszenie: 1) art. 45 k.p.a. w związku z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, przez chybione przyjęcie, że Zawiadomienie Prezydenta Miasta z dnia [...]r., w którym zostało dokonane wypowiedzenie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste F. nie zostało skutecznie doręczone albowiem D. S. – sekretarka zatrudniona w tej spółce nie była upoważniona do odbioru pism; 2) art. 105 k.p.a. w związku z art. 45 k.p.a. w związku z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, przez błędne przyjęcie, że zawiadomienie Prezydenta Miasta z dnia [...]r., w którym zostało dokonane wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste F., nie funkcjonuje w obrocie prawnym, co spowodowało umorzenie postępowania i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze i S. w upadłości odpowiadając na skargę wnieśli o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stawiane skargą zarzuty naruszenia art. 45 kpa w zw. z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i w związku z tym naruszenie art. 105 k.p.a. są niezasadne.. Podnoszona skargą kwestia skuteczności doręczenia pisma dotyczy sytuacji określonej w art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym "właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz miejscu w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zawartym w ostatnim zdaniu powyższego przepisu odesłaniem, badanie skuteczności wypowiedzenia następuje w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalenie czy i kiedy, wypowiedzenie opłaty rocznej zostało dokonane ma istotne znaczenie z uwagi na przysługujące użytkownikowi wieczystemu prawo złożenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n.). Jak wynika z zaskarżonego orzeczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że pismo stanowiące zawiadomienie o którym mowa w art. 78 ust. 1 u.g.n. wysłane przez Prezydenta Miasta zostało odebrane przez osobę nie będącą pracownikiem S." w upadłości, jak również nie będącą pracownikiem tej fabryki ani też nie będącą osobą upoważnioną przez Syndyka do odbioru tych pism. Z układu faktów jakie zaistniały w tej sprawie wynika, że pod adresem stanowiącym siedzibę S. w upadłości, mieści się również inna spółka o zbliżonej nazwie. Prezydent Miasta wysyłając zawiadomienie o wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste, nieprawidłowo określił adresata pisma wskazując F., zamiast wskazać S.. w upadłości. Tak więc, nie można uznać, że doręczenie przesyłki nieprawidłowo adresowanej osobie będącej pracownikiem jeszcze innej Spółki wyczerpuje przesłankę skutecznego doręczenia w rozumieniu art. 45 k.p.a. Wbrew bowiem wywodom skarżącego pismo nie zostało doręczone do rąk syndyka lub innej upoważnionej przez niego osoby do odbioru korespondencji. W tym stanie rzeczy stanowisko Kolegium, że sporne pismo nie zostało skutecznie doręczone, a zatem nie zaczął biec termin określony w art. 78 ust. 2 u.g.n., co stanowiło przesłankę umorzenia postępowania prawa nie narusza. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. Niezależnie od powyższego przyznać trzeba, że już po wydaniu wyroku Sąd spostrzegł, iż nie objął kontrolą zaskarżonego orzeczenia w zakresie w jakim powinien działać z urzędu z uwagi na treść art. 134 § 1 P.p.s.a. Przez przeoczenie Sąd pominął kwestię, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane w trybie autokontroli określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a., co wymagało zbadania zgodności zaskarżonego aktu z tym przepisem. W rezultacie Sąd nie dostrzegł, że organ z naruszeniem tego przepisu uchylił własne orzeczenie wydane w kwestii proceduralnej i umorzył własne postępowanie wychodząc nie tylko poza granice skargi, ale również poza granice dopuszczalnej autokontroli. Powinien był bowiem poprzestać na uchyleniu własnego orzeczenia, co otworzyłoby dopiero drogę do rozpoznania dotychczas nie rozpatrzonego wniosku o przywrócenie terminu.