II SA/Sz 1004/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę K.S. złożyła w dniu [...] r. wniosek do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie pomocy na zakup żywności, środków czystości oraz wydatki mieszkaniowe. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 8 ust. 1; art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 kpa kodeksu postępowania administracyjnego odmówił K.S. przyznania zasiłku celowego na cele bytowe. Organ I Instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że dochód w rodzinie skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...] zł, i jest wyższy od kryterium dochodowego określonego na podstawie art. 8 ustawy o pomocy społecznej, tj. od kwoty [...] zł. K.S. samotnie wychowuje niepełnosprawnego syna i w tych okolicznościach organ orzekający uznał, że wnioskodawczyni spełnia jeden z warunków koniecznych przyznania do pomocy specjalnej wynikającej z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] uznał, że mimo zaistnienia szczególnego przypadku uzasadniającego przyznanie pomocy nie jest w stanie jej udzielić z uwagi na możliwości finansowe ośrodka. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Organ I instancji wskazał, że budżet ośrodka na realizację zadań własnych gminy w [...] r. wynosi [...] z,ł z kwoty tej pokrywany jest koszt wyżywienia dzieci w szkołach, wynoszący rocznie [...] zł oraz koszt pobytu dzieci w przedszkolach w wysokości [...] zł. Wobec tego na pomoc w formie zasiłków celowych pozostaje kwota [...] zł. Z pomocy ośrodka korzysta około [...] środowisk, zatem na każde ze środowisk przypada roczna kwota pomocy ok. [...] zł. Ponadto organ l instancji wskazał, iż o ostatecznej wysokości pomocy społecznej decyduje indywidualna sytuacja osoby ubiegającej się o pomoc. K.S. w odwołaniu od tej decyzji wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 64, poz. 593) po rozpatrzeniu odwołania K.S. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że K.S. samotnie wychowuje syna Ł. Mieszka wspólnie z córką i wnuczką, które prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Na syna Ł. pobiera zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka [...] zł, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego - [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny - [...] zł. W miesiącu kwietniu bieżącego roku skarżąca otrzymała wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w łącznej kwocie [...] zł. za okres od [...] r. do [...] r. Kolegium ustaliło na podstawie akt sprawy, że na dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku składały się wyżej wymienione świadczenia na syna Ł., ponadto 1/3 renty rodzinnej [...] zł, dodatek mieszkaniowy [...] zł miesięcznie oraz wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego - [...] zł. Wobec powyższego organ II instancji ustalił, że dochód rodziny K.S. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. [...] r. wynosił [...] zł, jest zatem wyższy od ustawowego kryterium dochodowego. Z uwagi na przekroczenie tego kryterium organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji rozpatrywał także sprawę pod kątem przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego, bowiem uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający przyznanie takiego rodzaju pomocy specjalnej, jednakże ograniczone środki finansowe przyznane na realizację zadań własnych uniemożliwiły objęcie skarżącej taką formą pomocy. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i podkreśliło, iż zasiłek celowy nie jest obligatoryjną formą pomocy, ma charakter uznaniowy, a jego przyznanie uzależnione jest od tego, czy ośrodek pomocy społecznej dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi, aby móc przyznać zasiłek celowy specjalny bez uszczerbku w pomocy udzielanej osobom i rodzinom, które albo w ogóle nie mają środków do życia, albo mają je w ilości nie wystarczającej na podstawową egzystencję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] K.S. zarzuciła organom "brak podania środka dowodowego", to jest ustalenia terminu od kiedy rodzina nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca podała ponadto, że organy "zataiły stan faktyczny" oraz wniosła o ponowne zbadanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, źe akt ten narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Jednakże jak to trafnie podniósł organ II instancji potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 powołanej wyżej ustawy), a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy o pomocy społecznej). Kolegium trafnie też podnosiło, że zasiłek celowy nie ma charakteru obligatoryjnego świadczenia pomocy społecznej, jego przyznanie następuje w ramach uznania administracyjnego. Wobec tego zasiłek celowy jest wyjątkową, doraźną formą wsparcia osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. W ocenie Sądu, nie narusza prawa decyzja odmawiająca skarżącej przyznania zasiłku celowego. Kontrola decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do badania poprawności postępowania dowodowo - wyjaśniającego, a zatem na sprawdzeniu czy wydane rozstrzygnięcie wolne jest od wady dowolności. Z zebranych w sprawie dowodów wynika, że dochód skarżącej K.S. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku tj. [...] r. wynosił [...] zł, czyli przekroczył kryterium ustalone na podstawie art. 8 ust.1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu kryterium dochodowe osoby w rodzinie nie powinno przekraczać [...] zł, czyli w przedmiotowej sprawie dochód nie powinien przekraczać kwoty [...] zł na dwuosobową rodzinę. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Z zebranych dowodów wynika, że K.S. jest - matką samotnie wychowującą niepełnosprawnego syna, zatem wniosek należało rozpoznać również pod kątem stosowania art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że organy pomocy społecznej przy rozważeniu możliwości przyznania zasiłku celowego specjalnego miały na względzie ograniczoną ilość środków finansowych i liczbę osób wymagających pomocy. Stanowisko takie jest zgodne z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, potrzeby osoby lub rodziny występującej o pomoc powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają możliwością pomocy społecznej. Podnoszony zarzut, że organ nie ustalił od kiedy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo tylko z synem Ł. jest chybiony dla sądowej oceny legalności decyzji. Nie zachodziła po stronie organów pomocy społecznej potrzeba gromadzenia dowodów na powyższą okoliczność, bowiem wynika ona z wywiadów środowiskowych z dnia [...],[...]r. podpisanych przez skarżącą a przy tym okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie organów w przedmiocie wniosku strony. W tych okolicznościach Sąd nie może stwierdzić, aby zaskarżona decyzja omawiająca przyznania zasiłku celowego K.S. narusza prawo. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - -rawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.