II SA/Sz 1010/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 9 sierpnia 2017 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w obrębie K. w gminie W., dla potrzeb budowy odcinka napowietrznej jednotorowej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji G. -R. umarzającą postępowanie w sprawie, z uwagi na uprawomocnienie się w dniu 4 kwietnia 2017 r. decyzji Wojewody Z. z dnia [...] r. ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości celem realizacji tej inwestycji. W dniu 29 września 2017 r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie [...]zł za pośrednictwem należącego do niego rachunku bankowego nr [...]. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. Sąd oddalił skargę. Skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a w dniu 15 listopada 2017 r. uiścił opłatę kancelaryjną od wniosku w kwocie [...]zł. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 15 grudnia 2017 r. W dniu 12 stycznia 2018 r. A. S. nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że skarga kasacyjna powinna zostać sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a skarżącego obecnie nie stać na sfinansowanie tego wydatku, gdyż równocześnie toczy się wobec niego kilka postępowań egzekucyjnych. Skarżący wyjaśnił, że ciągle musi pisać odwołania, a niekiedy korzysta z porad prawników. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że mieszka z żoną ([...]) i córką [...]), a jego majątek stanowi [...] ha [...] ([...] o wartości [...] zł, [...], oraz [...] o wartości [...] zł, [...], [...], [...], [...]. Natomiast żona posiada dom o pow. [...] m2 (o wartości [...] zł) sfinansowany [...], [...] z [...] o wartości [...] zł, mieszkanie w W. o pow. [...] m2 kupione na [...] (o wartości [...] zł), [...] o łącznej wartości [...] zł, [...] o pow. [...] ha [...] [...]. Wnioskodawca wyjaśnił, że miesięczne raty [...] wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. W rubryce wniosku dotyczącej dochodów rodziny podał, że jego dochód z prowadzenia [...] nie przekroczył w ostatnim roku [...] zł. [...] to składa się z [...] ha ([...] ha należy do skarżącego, [...] ha do jego [...], ok. [...] ha wnioskodawca [...] od [...], w [...] składa się [...] jeden raz w roku, a na [...] [...] okolicznym [...]. Dochód ze sprzedaży [...] wynosi ok. [...]. zł rocznie, a sam koszt [...] zużywanego w [...] wynosi [...] rocznie. Do tego dochodzą [...]. Ponadto, w [...] r. skarżącemu odmówiono wypłaty dopłat bezpośrednich, a za [...] r. sprawa dopłat została zawieszona. Skarżący podał, że jego żona uzyskuje dochód miesięczny w kwocie [...]zł netto, z czego [...] zł wynosi jej [...], a [...] zł to dochód z [...] Zobowiązania i wydatki stałe rodziny wynoszą natomiast: [...] [...] zł miesięcznie, koszty [...] [...] zł miesięcznie, [...] [...] zł miesięcznie, koszty [...] ponoszone przez żonę [...] zł, koszty [...] [...] rocznie, [...] [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył kopię pierwszej strony decyzji Kierownika B. P. A. R. i M. R. w M. M. z dnia [...] r., odmawiającej przyznania skarżącemu wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za [...] Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni: - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu, samochodów i gospodarstwa rolnego, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - kopii umów kredytowych i harmonogramów spłat kredytów, - kopii umów dzierżawy gruntów od SP, - kopii decyzji w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za ostatni rok podatkowy, - dokumentów z których wynika zadłużenie będące przedmiotem egzekucji, - oświadczenia czy wnioskodawca pozostaje w stałym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym, W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że nie pozostaje w stałym stosunku prawnym z adwokatem czy radcą prawnym. Wyjaśnił, że z uwagi na przepisy wewnątrz bankowe nie udało mu się uzyskać harmonogramów spłat kredytów, ale wysokość rat jest możliwa do ustalenia na postawie wyciągów z rachunku bankowego żony, które przedłożył. Wyjaśnił, że także on korzysta z tego rachunku bankowego, ponieważ jego rachunek bankowy jest zablokowany od [...] r. Wnioskodawca podał też, że do sierpnia [...]. płacił z raty [...] w kwocie [...]zł miesięcznie za [...] Wyjaśnił, że kwota zwrotu [...] [...] zł w dniu [...] r. odpowiada kwocie [...]zł za litr [...] czyli [...] zł x [...] zł = [...] zł, co świadczy o kosztach samego tylko [...] za okres [...] [...] r. Wnioskodawca przedłożył m. in. potwierdzenie zawarcia przez żonę ubezpieczenia [...] [...] we [...] za kwotę [...]zł, potwierdzenie zawarcia [...] r. umowy [...] [...] za kwotę [...]zł, dowód zawarcia umowy [...] ([...]), dowód zawarcia przez żonę ubezpieczenia [...] [...] za kwotę [...]zł, zaświadczenie z G. S. W. M. z [...] r., z którego wynika, że skarżący posiada zobowiązanie z tytułu opłat członkowskich na kwotę [...]zł, fakturę VAT z [...] r. za [...] na kwotę [...]zł, cztery decyzje Burmistrza [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] i [...] r., informację o wysokości raty kredytu udzielonego w kwocie [...]zł (rata [...] zł), postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. W. z dnia [...] r. o zabezpieczeniu na mieniu skarżącego kwoty [...]zł tytułem grożącej mu grzywny oraz roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej w mieniu S. K. O.-K. w W. w upadłości likwidacyjnej do kwoty [...] [...]) złotych poprzez zajęcie środków pieniężnych na dwóch rachunkach bankowych skarżącego prowadzonych przez Bank [...] SA oraz zawiadomienie komornika sądowego z dnia [...] r. o zajęciu rachunku bankowego celem realizacji tego postanowienia, postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. W. z dnia [...] r. o zabezpieczeniu na mieniu skarżącego kwoty [...]zł tytułem grożącej mu grzywny oraz roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej w mieniu S. K. O.-K. w W. w upadłości likwidacyjnej do kwoty [...]poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na [...] należących do skarżącego, aneks z dnia [...] r. do umowy kredytu zawartej przez skarżącego i jego żonę zwiększający kwotę kredytu o kwotę w wysokości [...] przeznaczoną na cele [...], oraz umowę [...] zawartą dnia [...] r. przeznaczonego na [...] [...] umowę o kredyt hipoteczny zawartą w dniu [...] r. przez żonę skarżącego na kupno [...] w W. o pow. [...] (kwota kredytu [...] zł). W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Chodzi o osoby pozbawione środków do życia bądź posiadające środki bardzo ograniczone, pozwalające na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Z art. 252 § 1 i art. 255 powołanej wyżej ustawy wynika, że obowiązkiem strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest złożenie oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach, a jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych i stanu rodzinnego wnioskodawcy, złożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa bowiem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy (art. 246). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach. Z będącego przedmiotem oceny wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i [...] córką. Wnioskodawca jest właścicielem [...] o pow. [...] ha wraz z [...], [...] o wartości [...] zł, [...], [...] [...]. Jego żona natomiast posiada [...] ha [...] o pow. [...] o wartości [...] zł ([...]), [...] o wartości [...] zł, [...] w W. o wartości [...] zł ([...]), [...] o wartości [...] zł. Skarżący prowadzi [...] ha [...] na [...], nie otrzymuje obecnie [...], a jego dochód wynosi ok. [...], a koszty paliwa i pozostałe wydatki wynoszą [...] rocznie. Zatem skarżący prowadzi wielkie gospodarstwo rolne które nie przynosi mu żadnego dochodu. Natomiast dochody żony wnioskodawcy wynoszą [...] zł miesięcznie netto i składają się z wynagrodzenia za pracę ([...]) i dochodu z wynajmu [...] [...]). Z przedłożonych na wezwanie wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego wynika, że wpływy na konto bankowe były wyższe od deklarowanych i wynosiły w [...] [...] r. [...] zł, w [...] r. [...] zł, w [...] r. [...] zł, a w [...] r. [...] zł. Wydatki w tym okresie wyniosły: w [...] r. [...] zł, w [...] r. [...] zł, [...] r. [...] zł, a w [...] r. [...] zł. Analiza wyciągów z konta żony skarżącego nie wskazuje na to, by rodzina żyła w niedostatku, zaspokajając tylko podstawowe potrzeby życiowe. Za same tylko usługi [...] wydatki wynoszą ok [...] zł miesięcznie. Żona skarżącego płaci comiesięcznie [...] zł za [...]. W dniu [...] r., a więc już po wydaniu wyroku oddalającego skargę, wydatkowała kwotę [...]zł ([...], [...] zł A. A., [...]). Trudno te wydatki zaliczyć do koniecznych celem zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, świadczą one raczej o dobrej sytuacji majątkowej rodziny. Reasumując stwierdzić należy, że skarżący i jego żona posiadają znaczny majątek w postaci [...] [...] w W., [...]. Spłacają dwa [...] [...], utrzymują [...], a z przedłożonych dokumentów nie wynika, by mieli problemy z terminową spłatą zobowiązań. Niewątpliwie zajęcie rachunków bankowych skarżącego przez komornika sądowego i wstrzymanie dopłat bezpośrednich pogorszyło kondycję finansową rodziny, ale w dalszym ciągu skarżący i jego żona są osobami bardzo zamożnymi. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, korzystając z własnych zasobów i możliwości. Świadczy o tym wartość posiadanego majątku, a także wysokość dochodów i struktura ponoszonych wydatków. Ponieważ przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by skarżący rzeczywiście znajdował się w sytuacji majątkowej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek czy też częściowych kosztów postępowania, wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.