II SA/Sz 1015/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza , przyznał S. G. zasiłek rodzinny na dzieci na dzieci: L. i B G. od dnia [...] r. do dnia [..] r. w kwocie [...] zł miesięcznie na każde dziecko oraz dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na rzecz obydwojga dzieci od dnia [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Następnie, w dniu [...] r., powołując się na treść przepisu art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego S. G. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego prawomocnymi decyzjami z dnia [...] r. oraz [...] r. W ocenie skarżącej w sprawie wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne, polegające na wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów uchwały z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, która jest wiążąca dla wszystkich organów wydających decyzje administracyjne, w tym Ośrodki Pomocy Społecznej. Z uzasadnienia powyższej uchwały jednoznacznie wynika, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego przysługuje do każdego zasiłku rodzinnego po spełnieniu kryteriów przyjętych w ustawie. Po rozpoznaniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...] r., nr[...] , w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie wydania decyzji o dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na rzecz L. G. i B. i G. zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 145 K.p.a. warunkujące o konieczności wzruszenia decyzji ostatecznej, natomiast uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, na którą powołuje się skarżąca, ma jedynie wpływ na kształtowanie się linii orzeczniczej, po dacie jej wydania. Na skutek zażalenia S. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r., [...] , na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, wyjaśnił, że odmowa wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie z przyczyn podmiotowych, tj. gdy wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez podmiot, który nie jest stroną postępowania i okoliczność ta nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz z przyczyn podmiotowych, tj. złożenia wniosku o wznowienie po ustaniu terminu określonego w art. 148 K.p.a. Natomiast powodem odmowy wznowienia postępowania nie może być brak podstaw wznowienia, ponieważ ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu jest niedopuszczalna. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej dodatku w wysokości [...] zł na każde dziecko, zarzuciła mu naruszenie: - art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w kwocie 400 zł na wszystkie dzieci, - art. 71 ust. 1 i 2, art. 2, art. 18 i art. 32 w związku z art. 8 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie przy dokonywaniu wykładni ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznanie jednego dodatku na dwójkę dzieci, co powoduje naruszenie podstawowych zasad równości wobec prawa i dyskryminacji funkcji opiekuńczej państwa i sprawiedliwości społecznej, ochrony i opieki macierzyństwa i rodzicielstwa, prawa korzystania przez matkę przed i po urodzeniu dzieci ze szczególnej pomocy w zakresie określonym ustawa o świadczeniach rodzinnych, - art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędną interpretacją przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez brak zabezpieczenia interesów z ciąży mnogiej, - art. 6 K.p.a. poprzez wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia wbrew przepisom prawa, - sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że matki dzieci z ciąży mnogiej mają uprzywilejowaną pozycję względem innych matek, ponieważ otrzymują świadczenia wraz z dodatkami przez okres 36 miesięcy, a nie 24 miesięcy, - art. 7 i 6 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego zbadania sprawy i weryfikacji wszystkich okoliczności z niej wynikających oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto skarżąca wskazała, że treść skargi opiera o: - art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. z uwagi na pojawienie się nowych okoliczności istniejących w chwili wydania decyzji, polegających na wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały sygn. akt I OPS 15/13 z dnia 26 czerwca 2014 r., w której dokonano jednoznacznej oceny regulacji prawnych dotyczących dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, - ewentualnie o art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a. z uwagi na odmienne rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny kwestii przysługiwania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, o którym mowa w art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 94/14 K. W. "(za jej pozwoleniem)". W uzasadnieniu skargi, w oparciu o powołane orzeczenia sądów administracyjnych S. G. ponownie wywiodła, że przyjęta przez Kolegium interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmująca, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości [...] zł jest niedopuszczalna, ponieważ rozszerza w sposób nieuprawniony zastosowanie przepisu do ciąż mnogich, przez co naraża takie dzieci na brak zaspokojenia ich podstawowych potrzeb. W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska, wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylające postanowienie Burmistrza odmawiające, w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a., wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r., i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozważając niniejszą sprawę należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa. Procedura tego nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych określona została przepisami art. 145 - 152 K.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz literaturze w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego wyróżnia się fazę wstępną, w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia postępowania oraz postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia, a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania. Właściwy do wznowienia postępowania organ administracji bada w niej, czy wniosek dotyczy decyzji ostatecznej, czy oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 K.p.a., czy został wniesiony przez stronę rozumieniu art. 28 K.p.a., oraz czy został wniesiony w terminie określonym w art. 148 K.p.a. Stwierdzenie niedopuszczalności wznowienia postępowania kończy już na tym etapie postępowanie w sprawie wznowienia i skutkuje wydaniem na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Odmowa taka jest zatem w istocie odmową zbadania, czy rzeczywiście istniały, powołane we wniosku o wznowienie postępowania, podstawy wznowienia. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Podkreślić należy, że podstawą odmowy wznowienia postępowania nie może być merytoryczna ocena przesłanek wznowienia postępowania, bowiem taka ocena może być dokonana dopiero na etapie postępowania właściwego i w decyzji wydanej po wznowieniu postępowania. Dopiero pozytywne ustalenia w pierwszym etapie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które rozpoczyna drugi etap postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W kontrolowanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie stwierdziło, że organ I instancji, wydając postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, naruszył obowiązujące przepisy prawa. Wydając bowiem rozstrzygnięcie kończące pierwszy etap postępowania wznowieniowego, rozstrzygnął kwestie podlegające badaniu, po uprzednim wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, w drugim etapie postępowania. Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (postanowienie też) w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie jest zgodne z powyższym przepisem. W tej sytuacji, wszelkie zarzuty skargi Sąd uznał za przedwczesne, bowiem dotyczą kwestii prawidłowości decyzji ostatecznej będącej przedmiotem wznowienia postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.