II SA/Sz 1025/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie AsesorWSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant Maria Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym na podstawie wniosku E. S. z dnia [...] r. o wymeldowanie syna - W. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] nr [...] w [...], decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Burmistrz Gminy [...] umorzył postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, ponieważ sprawa ta została już rozstrzygnięta merytorycznie decyzją tegoż Burmistrza z dnia [...]r. (utrzymaną w mocy przez organ II instancji), odmawiającą wymeldowania W. S. z przedmiotowego lokalu. W odwołaniu od tej decyzji E. S. wniósł o jej uchylenie, podnosząc, że organ gminy nie wziął pod uwagę jego argumentów i przychylnie ustosunkował się do twierdzeń W. S., a ponadto naruszone zostały przepisy postępowania dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego. Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie, do czasu zakończenia prowadzonego w Sądzie Rejonowym w [...] Wydział Cywilny postępowania z powództwa W. S. przeciwko E. S. o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu. Równocześnie w postanowieniu o zawieszeniu postępowania Wojewoda [...] zobowiązał obie strony postępowania do przedłożenia w terminie 1 miesiąca od zakończenia postępowania w sądzie, prawomocnego rozstrzygnięcia sądu. Pismem z [...] r. W. S. powiadomił Urząd Gminy w [...] o zakończeniu postępowania sądowego w sprawie, stwierdzając, że "obydwa Sądy, Rejonowy i Odwoławczy, przychyliły się na jego korzyść". Ponadto stwierdził, że mimo tego, iż ma prawo do mieszkania, nie może do niego wejść, ponieważ E. S. wymienił zamki w drzwiach, a po otrzymaniu wyroku na piśmie "komornik może go wpuścić przy udziale ojca do mieszkania". Odpowiadając na pismo Wojewody [...] z dnia [...] r., o nadesłanie wyroku sądowego oraz o wyjaśnienie, czy powrócił do lokalu przy ul. [...] w[...], W. S. wraz z pismem z [...] r. przesłał kopię wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]r., przywracającego mu utracone posiadanie pokoju w przedmiotowym lokalu, oraz poinformował organ, że "w czasie długiego procesu, który się toczył aż do chwili obecnej" nie posiadał kluczy do przedmiotowego mieszkania i mimo kilku prób, nie udało mu się wejść do mieszkania. W. S. oświadczył też, że mając teraz wyrok będzie zmuszony prosić komornika, żeby go wpuścił do mieszkania i zmusił ojca do wydania mu kluczy do drzwi wejściowych. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] podjął zawieszone postępowanie odwoławcze, po czym decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wyjaśniono, że w myśl przepisów k.p.a. organ administracji publicznej nie może wydać ponownie rozstrzygnięcia co do istoty we wszczętej przed tym organem nowej sprawie, jeżeli nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji, tzn. jeżeli: 1) nadal występują te same strony lub ich następcy prawni, 2) nie zmieniła się podstawa prawna decyzji, 3) brak jest podstaw do wydania decyzji o innej sentencji niż ta, która została już wydana. Jeżeli zatem nie uległ zmianie choćby jeden z istotnych elementów poprzednio wydanej decyzji, świadczy to o tym, że mamy do czynienia ze sprawą administracyjną, która była już przedmiotem postępowania procesowego, a więc każde prowadzone w tej sprawie nowe postępowanie będzie bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji, w myśl przepisu art. 105 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest umorzyć postępowanie. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że kluczowe dla sposobu zakończenia postępowania w niniejszej sprawie ma więc ustalenie, czy uległ zmianie stan faktyczny sprawy, bowiem nie zmieniły się strony postępowania i podstawa prawna decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...]r. Organ odwoławczy uznał, że od daty wydania tej decyzji nie powstały żadne nowe dowody lub fakty, które uzasadniałyby wydanie decyzji zgodnie z żądaniem wnioskującego, a zatem o treści innej niż decyzja z dnia [...] r. o odmowie wymeldowania W. S. Organ II instancji wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego konieczne jest ustalenie, że osoba ta opuściła miejsce stałego zameldowania, przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, iż "opuszczenie miejsca pobytu stałego", powinno mieć charakter dobrowolny i trwały. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest także pogląd, że nawet w przypadku wymuszonego opuszczenia lokalu przez osobę, można podjąć decyzję o wymeldowaniu jej z miejsca stałego pobytu, jeżeli nie podjęła ona prawnych środków zmierzających do przywrócenia jej poprzedniego stanu posiadania, tzn. powrotu do poprzedniego lokalu. Taka bierność wskazuje bowiem na fakt, iż osoba pogodziła się z zaistniałym stanem faktycznym, a zatem opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Przez trwałe opuszczenie lokalu należy więc uznać przebywanie poza miejscem stałego zameldowania, z równoczesnym brakiem zamiaru stałego przebywania w miejscu dotychczasowego stałego zameldowania. Organ odwoławczy stwierdził w związku z tym, że istotnym dowodem świadczącym o zamiarze powrotu do miejsca stałego zameldowania jest orzeczenie sądu cywilnego przywracające utracony stan posiadania, uprawniające do powrotu do tego miejsca lub wszczęcie takiego postępowania sądowego. Wobec tego, iż w piśmie do sądu cywilnego z dnia [...] r. W. S. oświadczył, że od [...]r. jest pozbawiony korzystania z przedmiotowego lokalu, bezsporne jest - zdaniem organu II instancji - iż nie przebywa on w miejscu stałego zameldowania. Uwzględniając jednak fakt, że W. S. wystąpił do sądu z powództwem przeciwko E. i D. S. o ochronę posiadania przedmiotowego lokalu, a Sąd Rejonowy w [...] Wydział Cywilny w dniu [...] r. wydał wyrok, w którym nakazał pozwanym aby przywrócili powodowi utracone posiadanie pokoju usytuowanego w lokalu przy ul. [...] w [...] i wyrok ten stał się prawomocny - organ II instancji stwierdził, iż nie budzi wątpliwości, że W. S. nie utracił zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu i nie opuścił tego lokalu dobrowolnie. Zatem w dalszym ciągu brak jest podstaw do jego wymeldowania i za trafny należy uznać pogląd organu gminy, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] E. S. zarzucił, iż przed podjęciem zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie umożliwił mu ustosunkowania się do zebranych w sprawie dowodów oraz stwierdził, iż decyzja ta opiera się głównie na wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., od którego skarżący nie mógł się odwołać ponieważ w tym czasie był chory. Skarżący podniósł również, że W. S. nie uczestniczy w kosztach utrzymania mieszkania, a jego interesy życiowe nie koncentrują się w przedmiotowym lokalu, lecz w mieszkaniu T. Z., z którą mieszka na stałe od [...] r. Ponadto skarżący zarzucił, iż postanowienie z dnia [...] r. o zawieszeniu postępowania odwoławczego zobowiązywało do złożenia do organu II instancji prawomocnego rozstrzygnięcia sądu, w terminie 1 miesiąca od zakończenia postępowania sądowego. Termin ten nie został dotrzymany przez W. S., bowiem wyrok z [...] r. przedstawił on organowi dopiero [...] r., a więc z półrocznym opóźnieniem. Od uprawomocnienia się wyroku W. S. nie pojawił się w przedmiotowym lokalu i nie żądał dopuszczenia do przyznanego mu przez sąd pokoju, bowiem gdyby przyszedł do skarżącego i powiedział, że chce wejść do tego pokoju, to skarżący nie odmówiłby mu tego. Wobec faktu, iż W. S. do dnia sporządzenia skargi nie zgłosił się do skarżącego, skarżący uważa, że dobrowolnie zrezygnował on z przyznanego mu przez sąd uprawnienia. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta nie odpowiada prawu, a skarga zasługuje na uwzględnienie. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. organ odwoławczy przyjął, iż stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie w stosunku do stanu ustalonego w decyzji ostatecznej Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] r. odmawiającej wymeldowania W. S. W decyzji tej burmistrz uznał bowiem, że W. S. nie opuścił przedmiotowego mieszkania przy ul. [...]. Wprawdzie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji zauważył, iż w piśmie do sądu cywilnego z dnia [...] r. W. S. oświadczył, że od [...] r. jest pozbawiony możliwości korzystania z przedmiotowego lokalu, co oznacza iż nie przebywa on w miejscu stałego zameldowania, jednak wobec faktu, że wystąpił on do sądu z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania przedmiotowego lokalu i zapadł w tej sprawie prawomocny wyrok przywracający to posiadanie - organ odwoławczy uznał, iż W. S. nie utracił zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu i nie opuścił tego lokalu dobrowolnie. Stało się to podstawą do stwierdzenia, że w sprawie brak jest podstaw do wymeldowania W. S., a postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż w istocie nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy, ustalony w decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] r. W związku z powyższym należy zauważyć, że już w piśmie procesowym (pozwie) skierowanym do Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. w sprawie o przywrócenie utraconego posiadania - które stało się podstawą do zawieszenia postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy w dniu [...] r. - W.S. wskazał, że od "pewnego czasu" E. S. utrudnia mu zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, przez wymianę zamków w drzwiach wejściowych. Właśnie w związku z tym faktem W. S. wystąpił do sądu cywilnego o przywrócenie posiadania. Słusznie zatem organ odwoławczy zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania sądowego o przywrócenie posiadania, bowiem wynik tego postępowania mógł mieć istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Równocześnie w postanowieniu o zawieszeniu postępowania Wojewoda [...] zobowiązał obie strony postępowania do przedłożenia w terminie 1 miesiąca od zakończenia postępowania w sądzie, prawomocnego rozstrzygnięcia sądu. Fakt niezamieszkiwania W. S. w przedmiotowym lokalu od [...] r. potwierdził on jednoznacznie w przytoczonym w zaskarżonej decyzji piśmie z dnia [...] r. W piśmie tym W.S. stwierdził też, że od [...] r. mieszka ("korzysta z uprzejmości") u siostry - D. P. oraz u innych osób. Z akt sprawy wynika ponadto, że wyrok Sądu Rejonowego w [...] przywracający W. S. posiadanie lokalu ("przez wydanie kluczy do drzwi wejściowych") zapadł w dniu [...] r. - organ odwoławczy nie ustalił jednak, w jakiej dacie wyrok sądu stał się prawomocny. Nie jest też jasne, czy wyrok Sądu Rejonowego był zaskarżony, bowiem istnieją w tym zakresie sprzeczne informacje. W piśmie z [...] r. adresowanym do organu I instancji W. S. oświadczył, że zapadły już wyroki sądów obu instancji, natomiast w piśmie do organu II instancji z dnia [...]r. stwierdził, że pozwani odwoływali się do Sądu Okręgowego, lecz sąd ten utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego. Z kolei skarżący w skardze stwierdził, że od wyroku Sądu Rejonowego się nie odwoływał, ponieważ w tym czasie był chory i zarzucił, że W. S. przedłożył wyrok sądu z dnia [...] r. organowi odwoławczemu z półrocznym opóźnieniem (w istocie przedłożył on ten wyrok dopiero przy piśmie z dnia [...]r.). Zdaniem Sądu data uprawomocnienia wyroku przywracającego W. S. utracone posiadanie ma istotne znaczenie, bowiem jeżeli wyrok uprawomocnił się np. w [...] r. (w razie braku apelacji od tego wyroku), to oświadczenia W. S. zawarte w pismach z [...]r. i z [...] r., iż nie mieszka w przedmiotowym lokalu (mimo posiadania świadomości o możliwości wejścia do tego mieszkania w asyście komornika - prawa takiego skarżący w skardze nie kwestionuje), świadczyć może o tym, iż W. S. opuścił przedmiotowe mieszkanie. W takiej sytuacji zasadne byłoby stwierdzenie skargi, iż W. S. "dobrowolnie zrezygnował z przyznanego mu uprawnienia", czyli utracił zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu. Dla ustalenia tego faktu, po podjęciu postępowania w [...] r. - a więc po przeszło [...] latach od wydania ostatecznej decyzji odmawiającej wymeldowania W. S. i po [...] latach od ostatnich czynności dowodowych w sprawie - należało co najmniej przesłuchać skarżącego i W. S., a w razie rozbieżności w tych zeznaniach, ewentualnie także inne osoby, których zeznania mogłyby być przydatne w wyjaśnieniu tych rozbieżności, w szczególności D. P. Jeżeli istotnie W. S., mimo przyznanej mu przez sąd - i nie kwestionowanej przez skarżącego - możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu, nie powrócił do tego lokalu w rozsądnym terminie po uprawomocnieniu wyroku, to istniałyby podstawy do przyjęcia, że nastąpiło opuszczenie miejsca stałego zameldowania, o czym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r.o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.01.87.960 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Zauważyć przy tym należy, że decyzja o wymeldowaniu osoby z miejsca stałego pobytu potwierdza jedynie stan faktyczny, nie przesądzając o ewentualnych uprawnieniach tej osoby do tego lokalu. Nie przesądzając zatem ostatecznego wyniku sprawy uznać należy, że wskazane wyżej uchybienia proceduralne (niewyjaśnienie stanu faktycznego - oznaczające naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadniają zatem uchylenie zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tejże ustawy.