II SA/Sz 1028/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] NR [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Skarżąca H. Ż. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Podinspektora w Wydziale Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miasta z dnia [...] o przyznaniu skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2007 r. na czas nieokreślony. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] przyznał H. Ż. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w okresie od 1 września 2005 r. do 30 czerwca 2007 r. W dniu 19 kwietnia 2007 r. H. Ż. złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] zaliczył H. Ż. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i ustalił, że stopień niepełnosprawność datuje się od 1 lipca 2007 r. H. Ż. od orzeczenia tego w dniu [...] wniosła odwołanie. Wojewódzki Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i orzekł o zaliczeniu H. Ż. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 kwietnia 2005 r. W dniu [...] H. Ż. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku przedłożyła orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] i Oświadczenie niezbędne dla prawidłowego nadania uprawnień zasiłkowych, w którym w pkt I Informacje ogólne – podała, że wniosek składa po raz kolejny. Organ I instancji decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 16 oraz art. 3 pkt 11 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości Świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) – przyznał H. Ż. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności od 1 sierpnia 2007 r. na czas nieokreślony w wysokości 153,00 zł. W odwołaniu od tej decyzji H. Ż. wniosła o wypłacenie zasiłku za miesiąc lipiec 2007 r. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że do 30 czerwca 2007 r. miała orzeczenie o niepełnosprawności. W lipcu 2007 r. Komisja odebrała odwołującej się I grupę i dopiero wojewódzka komisja w dniu 8 sierpnia 2007 r. przyznała I grupę niepełnosprawności na stałe. Nie była pouczona, że składając wniosek ma napisać, że w okresie od 30 czerwca 2007 r. do 8 sierpnia 2007 r. staje przed komisjami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16, art. 24 ust 2, 3, 3 "a" i 3 "b" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W myśl natomiast art. 24 ust. 3 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wpłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Kolegium wskazało, że H.Ż. uzyskała wprawdzie nowe orzeczenie o niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, jednak wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego złożyła dopiero w dniu 21 sierpnia 2007 r. W tych okolicznościach, zgodnie z przytoczonymi przepisami, przedmiotowe świadczenie należy się dopiero od 1 sierpnia 2007 r. W skardze do sądu administracyjnego H.Ż. podniosła, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. W decyzjach jakie otrzymywała nie było wskazówek, aby zawiadamiać o tym, że staje przed komisjami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. w sprawie sygn. akt P 28/07 orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr 200, poz. 1446 w dniu 30 października 2007 r. Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, podlegają ogłoszeniu, jeżeli dotyczą ustaw, w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ogłoszenia. Dlatego przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w części dotyczącej początkowego terminu świadczeń, na skutek powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie ma zastosowania w przypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, która wymagany stopień niepełnosprawności uzyskała dopiero w toku procedury odwoławczej od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności W ocenie Sądu, przytoczony wyrok Trybunały Konstytucyjnego ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że skarżąca mając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 29 czerwca 2005 r. ustalające orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter czasowy i orzeczenie wydaje się do dnia 30 czerwca 2007 r., z ponownym wnioskiem wystąpiła już w dniu 19 kwietnia 2007 r. Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie w dniu 2 lipca 2007 r., a Wojewódzki Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności rozpatrzył odwołanie skarżącej i wydał orzeczenie w dniu 8 sierpnia 2007 r., w którym uchylił orzeczenie organu I instancji i orzekł o zaliczeniu skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności, który datuje się od 21 kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał m.in., "że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywny cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (prawo do zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu umożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji". Zgodnie z art. 190 ust 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygniecie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Z kolei przepis art. 145 a § 1 K.p.a stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego w Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym – decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia administracyjnego. Z przepisu tego wynika, że Sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego określonej w art. 145 a §1K.p.a. tj. przesłanki wznowienia wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji. Przy czym podstawa wznowienia określona w art. 145 a K.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. glosa J. Zimmermana do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, OSP Z/1 z 2000r., poz. 16). Dlatego w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wystąpiła w rozpoznawanej sprawie podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego skutkująca uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazać też trzeba, że w rozpoznawanej sprawie organy przyznając zasiłek pielęgnacyjny od 1 sierpnia 2007 r. stosowały obowiązujący przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dopiero wydany w dniu 23 października 2007 r. wyrok Trybunału Konstytucyjnego orzekający o niezgodności przepisu art. 24 ust. 1 z Konstytucją umożliwia skarżącej uzyskanie zasiłku za okres poprzedzający złożenie wniosku, czyli w niniejszej sprawie od 1 lipca 2007 r., a organom administracji jego przyznanie od tej daty. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.