II SA/Sz 1038/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G., J. G. i G. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G., J. G. i G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 7 lutego 2013 r. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1038/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił K.G., J.G. i G.G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że w świetle oświadczeń zawartych w złożonym wniosku PPF, nie można zaliczyć wnioskodawców do osób, których środki do życia są ograniczone, a poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowym wiązałoby się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania rodziny, na co wskazuje dochód trzyosobowej rodziny, kształtujący się na poziomie [...] zł miesięcznie, czyli [...] zł na osobę, a także posiadany przez nich majątek - dom, nieruchomość rolna oraz samochód. Sąd zwrócił uwagę na posiadane przez skarżących oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem złożyli na nie zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 473/13 oddalił, skutecznie wniesione, zażalenie J.G. na opisane wyżej postanowienie. W ocenie Sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, iż dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazują, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2013 r., po rozpoznaniu wniosku skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący, wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 100 zł, od zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W wykonaniu wezwania sądu z dnia [...] skarżący uzupełnili braki formalne złożonego wniosku i wraz z pismem przewodnim z dnia [...] złożyli podpisany przez wszystkich wnioskodawców, wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym druku PPF. W uzasadnieniu wniosku oświadczyli, że wszyscy członkowie rodziny pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Pracuje jedynie G.G. na podstawie umowy o pracę, pozostali członkowie rodziny są bezrobotni, dlatego nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Wskazali na posiadanie domu o pow. [...] m², ½ udziałów w nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, oszczędności pieniężne w kwocie [...] zł oraz samochód osobowy [...]. Podali, iż G.G. posiada mieszkanie zakupione na kredyt. Łączny dochód rodziny stanowi kwota [...] zł, na którą składa się wynagrodzenie z umowy o pracę G.G. w wysokości [...] zł i zasiłek pobierany przez J.G. w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie był już rozpoznawany wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tej sytuacji ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w tym samym zakresie należało potraktować jako żądanie zmiany postanowienia sądu z dnia [...]. Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uwzględniony z uwagi na niewykazanie przez skarżących, iż znajdują się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rodziny odnieść należy wyłącznie do podstawowych i niezbędnych potrzeb, które nie będą mogły być zaspokojone w przypadku konieczności poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący, ponownie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy oświadczyli, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, lecz pracuje jedynie G.G. Porównując dane o stanie rodzinnym, majątkowym i finansowym skarżących, przyjęte w postanowieniu z dnia 7 lutego 2013 r. z danymi przedstawionymi w związku z ponownym ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stwierdzić należy, że sytuacja wnioskodawców uległa zmianie. Miesięczny dochód zmniejszył się z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł. Zmniejszeniu uległy też wykazywane oszczędności pieniężne. We wniosku z dnia [...] podano, iż wynoszą obecnie [...] zł, a więc mniej o [...] zł niż w poprzednio rozpatrywanym wniosku skarżących. Stwierdzić jednak należy, że mimo, iż podane kwoty, zarówno średnich miesięcznych dochodów jak i zgromadzonych oszczędności, obniżyły się o kilka tysięcy, to jednak ich wartość w przeliczeniu na jednego członka rodziny nie uniemożliwia zaspokojenia koniecznych potrzeb utrzymania wnioskodawców. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest realnie, obiektywnie niemożliwe. Tymczasem oszczędności skarżących, mimo że "zmalały" to utrzymują się jednak na wysokim poziomie [...] zł. Podkreślić trzeba, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom ubogim, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co więcej - nie posiadających stałych comiesięcznych przychodów. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Dlatego też w ocenie sądu, wnioskodawcy nie wykazali aby ich możliwości finansowania kosztów sądowych uległy zmniejszeniu, co uzasadniałoby zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w powołanym postanowieniu. W tych okolicznościach, powody, które poprzednio legły u podstaw odmowy przyznania skarżącym prawa pomocy, nie uległy zmianie, zatem brak jest podstaw do zmiany postanowienia z dnia 7 lutego 2013 r. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.