II SA/Sz 1041/10

Dnia 1 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda po rozpoznaniu 1 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej p o s t a n a w i a odmówić ustanowienia adwokata Postanowieniem z dnia [...] (doręczonym w dniu [...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] odrzucił jako wniesioną z uchybieniem terminu skargę K.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. W dniu [...] skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie jest w stanie ustanowić adwokata z wyboru ponieważ utrzymuje się wyłącznie z renty chorobowej w kwocie [...] zł miesięcznie, nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, nie ma żadnego majątku ani oszczędności. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] wnioskodawczyni oświadczyła, że mieszkanie przy ul. [...] w którym mieszka należy do jej męża, a skarżąca jest w nim tylko zameldowana. Ponadto, że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego oraz, że mąż nie posiada rachunku bankowego. Skarżąca przedłożyła zestawienie operacji z jej rachunku bankowego za okres [...], jedną fakturę za energię elektryczną, dowód dotyczący comiesięcznych opłat za mieszkanie oraz kserokopię umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W myśl art. 246 ww. ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskujący o taką pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, natomiast w zakresie całkowitym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jest zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych. Rozpoznając wniosek w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata należało rozważyć, czy skarżąca uprawdopodobniła w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia i wydatków adwokata z własnych środków finansowych. W uzasadnieniu wniosku złożonym na formularzu wnioskodawczyni podała, że nie posiada żadnego majątku, mieszka sama i utrzymuje się wyłącznie z renty w kwocie [...] zł netto miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca wskazała, że mieszkanie w którym mieszka należy wyłącznie do jej męża i że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Z przedłożonej przez wnioskodawczynię umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego wynika jednak, że jest ona współwłaścicielką mieszkania w którym mieszka. Z wyciągu operacji bankowych skarżącej wynika, iż posiada ona oszczędności pozwalające na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Saldo na rachunku nie jest wysokie i wynosi [...] zł, ale ze środków tych nie są dokonywane żadne wydatki związane z utrzymaniem, na rachunek nie wpływa też otrzymywana renta. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dowodów dotyczących dochodów jej i męża, ani w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa. Z przedłożonych dowodów wynika natomiast, że część opłat z tytułu utrzymania mieszkania ponosi skarżąca (energia elektryczna) a cześć jej mąż (np. opłaty uiszczane do Spółdzielni Mieszkaniowej). W tej sytuacji należy stwierdzić że skarżąca, mimo iż utrzymuje się z renty ZUS, nie wykazała w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata z własnych środków finansowych. Wnioskodawczyni nie przedłożyła wszystkich dokumentów określonych w wezwaniu Sądu co pozwoliłoby na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej strony, ponadto cześć jej twierdzeń okazała się nieprawdziwa. Ustanowienie adwokata z urzędu jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i może mieć miejsce jedynie w sytuacji gdy wnioskodawcy nie stać na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, a odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu pozbawiłaby stronę prawa do sądu. W rozpoznawanej skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, że spełnia te warunki. W tej sytuacji brak jest podstaw aby koszty ustanowienia pełnomocnika dla skarżącej ponosili podatnicy. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest ponoszenie przez strony postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce w razie spełnienia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 ustawy. Skarżąca nie wykazała, by spełniała te przesłanki. Natomiast w razie gdy skarżąca ustanowi adwokata z wyboru, a skarga kasacyjna okaże się uzasadniona, będzie jej przysługiwał zwrot poniesionych niezbędnych kosztów postępowania od organu II instancji na podstawie art. 203 pkt 1 ww. ustawy. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w postanowieniu.