II SA/Sz 1042/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. O. - Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej oraz B. B. - zastępcy Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej, od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...]nakazującej Spółdzielni Mieszkaniowej, w terminie do dnia 30 września 2009 r. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...]w [...], dotyczących balustrad balkonów, w zakresie wysokości i wypełnienia płaszczyzn pionowych zapewniających skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób, spełniając przepisy określone w § 298 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej, w terminie do dnia [...]r. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym przy ul. [...]w [...], dotyczących balustrad balkonów, w zakresie wysokości i wypełnienia płaszczyzn pionowych zapewniających skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób, spełniając przepisy § 298 ust, 1 - 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jednocześnie, organ drugiej instancji zakazał użytkowania balkonów w wyżej wymienionym budynku mieszkalnym do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Inspektor Nadzoru Budowlanego po stwierdzeniu nieodpowiedniego stanu technicznego balustrad balkonów w przedmiotowym budynku mieszkalnym, powodujących zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, wydał w dniu [...]r. decyzję nakazującą Spółdzielni Mieszkaniowej, w terminie do dnia [...]r. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...]w [...], dotyczących balustrad balkonów, w zakresie wysokości i wypełnienia płaszczyzn pionowych zapewniających skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób, spełniając przepisy określone w § 298 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odwołanie od powołanej wyżej decyzji złożyli: K. O. - Prezes Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej oraz B. B. - zastępca Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej. W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji nakazującej zabezpieczenie balustrad balkonów mieszkańcom budynku i zobowiązanie ich do "szczególnej ostrożności przy użytkowaniu balkonów", lub "w ostateczności wydanie zakazu użytkowania balkonów do czasu ich modernizacji zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi". Odwołujący się podnieśli, iż przedmiotowy budynek mieszkalny został wybudowany zgodnie z przepisami rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego i oddany do użytku w dniu [...]r. W czasie wykonanego w [...]roku remontu elewacji zlikwidowano spękane płyty czołowe balustrad, zaś balustrady boczne nie były remontowane z uwagi na zgodność z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Jednocześnie odwołujący się powołali się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2008 r., wskazując na fakt, iż wydatki związane z należytym stanem balkonu obciążają właściciela lokalu. Wskazali również, że wypadnięcie dziecka z balkonu lokalu znajdującego się na [...] piętrze przedmiotowego budynku, przez prześwity w płaskownikach balustrady, spowodowane było nienależytą opieką nad nim. W ocenie odwołujących się wypadek taki mógł być również przyczyną ewentualnych przeróbek balustrady przez poprzednich właścicieli lokalu. Powołali się także na brak środków na wykonanie remontu balustrad ze względu na prowadzenie "programu z zakresu termomodernizacji, jak również likwidacji gazowych podgrzewaczy wody". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w wydanej w dniu [...]r. decyzji wskazał, że jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji - na wniosek Prokuratury Rejonowej, prowadzącej postępowanie przygotowawcze w sprawie wypadnięcia dziecka przez prześwit pomiędzy płaskownikami balustrady balkonu przynależnego do lokalu nr [...]w przedmiotowym budynku wielorodzinnym - dokonał w dniu [...]r. oględzin wyżej wymienionej balustrady. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono, iż użytkownik lokalu nie wykonał przebudowy balustrady, natomiast wymiary i rozstaw elementów balustrady jest zgodny z ustaleniami zawartymi w protokole z oględzin z dnia [...]r., sporządzonym przez biegłego sądowego. Z protokołu wynika, że średnia wysokość balustrady wynosi [...]cm, natomiast odległości pomiędzy tralkami balustrady to: w przęśle prawym - [...], środkowym [...], lewym [...]. Opinia sporządzona na podstawie powyższego protokołu jednoznacznie stwierdza, że przedmiotowa balustrada nie spełnia obowiązujących wymogów technicznych, zgodnie z którymi minimalna wysokość balustrady powinna wynosić 110 cm, zaś minimalna odległość pomiędzy elementami wypełnienia balustrady 12 cm. Z uwagi na powyższe, organ pierwszej instancji, wydał w dniu [...]r., na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, postanowienie nakładające na SM obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej, dotyczącej stanu technicznego balustrad balkonów w przedmiotowym budynku mieszkalnym, w zakresie ich zgodności z warunkami technicznymi, przepisami i zasadami wiedzy technicznej ze wskazaniem sposobu usunięcia ewentualnych nieprawidłowości. Podmiot zobowiązany wywiązał się z nałożonego obowiązku i przedłożył ekspertyzę techniczną sporządzoną przez inż. L. M., z której wynika, iż balustrady spełniały obowiązujące w okresie budowy obiektu wymiary określone przepisami rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, natomiast nie spełniają przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. obowiązujących w roku [...], kiedy to został przeprowadzony remont elewacji (na podstawie decyzji Prezydenta Miasta o pozwoleniu na budowę z dnia [...]r. nr [...]) obejmujący m.in. wymianę "zniszczonych płyt czołowych balkonów, wykonanych ze szkła zbrojonego - na balustrady z płaskowników, takich jak balustrady boczne". Wnioski i zalecenia, stanowiące pkt [...]przedmiotowej ekspertyzy technicznej stanowią, że "inwestor powinien wykonać zabezpieczenie bocznych elementów balustrady w celu doprowadzenia do zgodności z obowiązującymi przepisami, a w szczególności z warunkami technicznymi. Jako sposób usunięcia tych nieprawidłowości należy po stronie zewnętrznej do bocznych elementów balustrady przymocować w sposób trwały siatkę stalową o oczkach maksymalnie [...]cm" . Z uwagi na powyższe organ pierwszej instancji wydał decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane. W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 i ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, zgodnie z którymi, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości określając termin wykonania obowiązku. W powyższej decyzji właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Z uwagi na potwierdzony przez Prokuraturę Rejonową przypadek wypadnięcia dziecka przez prześwit pomiędzy płaskownikami balustrady w obecności matki, nie można wykluczyć okoliczności, w których podobny wypadek może się powtórzyć. Zatem z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia należało zakazać użytkowania przedmiotowych balkonów do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, dlatego skorygowano zaskarżone rozstrzygnięcie w tym zakresie. Ustosunkowując się do argumentów stron odwołujących się, organ odwoławczy wyjaśnił, iż fakt budowy obiektu zgodnie z obowiązującymi w trakcie jego budowy przepisami nie oznacza, że w sytuacji gdy zaistnieje zagrożenie zdrowia i życia organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do podjęcia działań zgodnych z prawem. Ponadto SM reprezentuje mieszkańców przedmiotowego budynku mieszkalnego także w sprawach na gruncie prawa budowlanego, i do niej należy obowiązek poinformowania mieszkańców o zakazie użytkowania balkonów, do czasu usunięcia przez SM stwierdzonych nieprawidłowości. Przywołana w odwołaniu uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2008 r. faktycznie zobowiązuje właściciela lokalu mieszkalnego do utrzymania balkonu w należytym stanie, jednak uchwała ta stanowi również, że "wydatki na remonty i bieżącą konserwację części budynku, które są elementem konstrukcji balkonu trwale połączonym z budynkiem, obciążają wspólnotę mieszkaniową", tj. w przedmiotowej sprawie Spółdzielnię, zatem próba obciążenia właścicieli lokali doprowadzeniem balustrady do stanu zgodnego z przepisami jest niezasadna. Ocena nienależytej opieki nad dzieckiem nie leży w kompetencjach organu, bowiem rozstrzygającym w niniejszej sprawie był fakt zagrożenia życia lub zdrowia. Problem braku środków na doprowadzenie balustrad do stanu zgodnego z przepisami pozostaje bez wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie. Jednocześnie wyjaśnić należy, że organ pierwszej instancji, w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...]r., nie stwierdził przebudowy balustrady, zatem podnoszona okoliczność wykonania robót budowlanych przez poprzednich właścicieli lokalu jest niezasadna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na wyżej opisaną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, SM wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 10, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono argumenty wskazane uprzednio w odwołaniu od decyzji. Dodatkowo stwierdzono, że organ odwoławczy nie ocenił sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, nie dopełnił obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto, wskazany przez organ termin jest nierealny. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem ani jej zarzuty, ani kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o kryterium legalności, z uwzględnieniem regulacji wynikającej z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), nie dostarczyły podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu kwalifikującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Rozważania należy rozpocząć od wskazania, iż zgodnie z art. 61 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.). podstawowym obowiązkiem właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego jest utrzymywanie i użytkowanie tego obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywanie go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Nad realizacją wyżej wymienionych obowiązków czuwają organy nadzoru budowlanego, które w ściśle określonych sytuacjach nakazują - w drodze decyzji -usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości obiektu budowlanego. Jednakże - co należy podnieść - nie każda nieprawidłowość daje podstawę do wydania takiej decyzji. Stosownie do treści art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane organy nadzoru budowlanego nakazują usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości – określając termin wykonania tego obowiązku - tylko wówczas, gdy kontrolowany obiekt budowlany: - może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo - jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo - jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo - powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja oparta została na ustaleniu, że budynek mieszkalny wielorodzinny, zlokalizowany przy ul. [...]w [...], nad którym zarząd sprawuje Spółdzielnia Mieszkaniowa może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska oraz jest w nieodpowiednim stanie technicznym. W ocenie Sądu ustalenie to jest zasadne i prawidłowe. Z uwagi na potwierdzony przez Prokuraturę Rejonową przypadek wypadnięcia dziecka przez prześwit pomiędzy płaskownikami balustrady w przedmiotowym budynku, nie można było wykluczyć okoliczności, w których podobny wypadek mógłby się powtórzyć. Zatem z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia należało zakazać użytkowania przedmiotowych balkonów do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że przedmiotowa balustrada nie spełnia obowiązujących wymogów technicznych. Zgodnie bowiem z § 298 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) minimalna wysokość balustrady w budynkach wielorodzinnych powinna wynosić 110 cm, zaś minimalna odległość pomiędzy elementami wypełnienia balustrady - 12 cm. Tymczasem z dokumentów załączonych do akt administracyjnych sprawy wynika, że średnia wysokość balustrady balkonu przedmiotowego budynku, z którego doszło do wypadnięcia dziecka, wynosi [...]cm, natomiast odległości pomiędzy tralkami balustrady to: w przęśle prawym - [...], środkowym [...], lewym [...]. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma przy tym znaczenia fakt, że balustrady spełniały obowiązujące w okresie budowy obiektu wymogi dotyczące wymiarów określone przepisami rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, a następnie w skardze, należy wskazać, że strona skarżąca, jako zarządca przedmiotowego budynku mieszkalnego, reprezentuje mieszkańców tego budynku i do niej należy doprowadzenie balustrady do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Przywołana w odwołaniu uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2008 r. – jak słusznie zauważył organ odwoławczy - faktycznie zobowiązuje właściciela lokalu mieszkalnego do utrzymania balkonu w należytym stanie, jednak uchwała ta stanowi również, że "wydatki na remonty i bieżącą konserwację części budynku, które są elementem konstrukcji balkonu trwale połączonym z budynkiem, obciążają wspólnotę mieszkaniową", tj. w przedmiotowej sprawie Spółdzielnię. Zasadnie również stwierdził organ odwoławczy, że ocena nienależytej opieki nad dzieckiem nie leży w jego kompetencjach, bowiem rozstrzygającym w niniejszej sprawie był fakt zagrożenia życia lub zdrowia. Także problem braku środków na doprowadzenie balustrad do stanu zgodnego z przepisami pozostaje bez wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie. Jednocześnie wskazać należy, że organ pierwszej instancji, w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...]r., nie stwierdził przebudowy balustrady, zatem podnoszona okoliczność wykonania robót budowlanych przez poprzednich właścicieli lokalu jest niezasadna. W odniesieniu natomiast do zarzutu niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji unieumożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 10 § 1-3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, chyba że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Jednocześnie, organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Mając na uwadze powyższe oraz fakt wydania decyzji o zaskarżonej treści m. in. z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia ludzi, należy stwierdzić, że organ odwoławczy był uprawniony do odstąpienia od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, zaś brak utrwalenia w aktach sprawy przyczyn odstąpienia stanowi naruszenie przepisów postępowania, które nie mają wpływu na wynik sprawy. Ponadto zauważyć należy, że podstawę wydania decyzji przez organ I instancji stanowił protokół kontroli z [...]r., w której uczestniczył pracownik strony skarżącej i ekspertyza techniczna ze [...]r. wykonana na zlecenie strony skrzącej. Natomiast organ odwoławczy nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego, a w swoim uzasadnieniu ustosunkował się do zarzutów strony skarżącej zgłoszonych w odwołaniu. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, co rodzi ten skutek, że skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.