II SA/Sz 1042/12

WyrokWSA w Szczecinie2013-02-06

Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Stefan Kłosowski, Elżbieta Makowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu dyscyplinarnym wobec policjanta, który usprawiedliwiał swoją nieobecność chorobą, można zakończyć postępowanie dowodowe bez jego przesłuchania i zapoznania z aktami, jeśli lekarz orzekający o jego niezdolności do służby stwierdził możliwość udziału w czynnościach procesowych?
Ratio decidendi
Postępowanie dyscyplinarne wobec policjanta, który usprawiedliwiał swoją nieobecność chorobą, może zostać zakończone bez jego przesłuchania i zapoznania z aktami, jeśli lekarz orzekający o jego niezdolności do służby stwierdził możliwość udziału w czynnościach procesowych. Ustawa o Policji nie nakłada obowiązku kierowania się oceną stanu zdrowia obwinionego przez inne podmioty niż wskazani lekarze, a celem przepisów dotyczących usprawiedliwiania nieobecności jest zapobieganie próbom torpedowania postępowania.
Stan faktyczny
Policjant Z.M. został obwiniony o naruszenie dyscypliny służbowej polegające na nieuczestniczeniu w testach sprawności fizycznej wyznaczonych w kilku terminach. Po uchyleniu pierwszego orzeczenia, organ I instancji ponownie wymierzył karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. Organ II instancji utrzymał w mocy uznanie winy, ale zmienił karę na naganę. Policjant wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa do obrony, brak zawiadomienia o terminach testów, naruszenie zasady obiektywizmu i domniemania niewinności, a także nieprawidłową ocenę materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Z. M. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę Komendant Powiatowy Policji orzeczeniem z dnia [...] wymierzył Z.M. karę o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku za to, że w dniach [...] nie uczestniczył w testach, czym dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej. Po rozpoznaniu sprawy, na skutek wniesionego odwołania, Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem z dnia [...] uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność zmiany zarzutu, uzupełnienia postępowania dowodowego i umożliwienia zapoznania się obwinionego z kompletnym materiałem dowodowym. Orzeczeniem z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji, działając na podstawie art. 133 ust. 1, art. 135j ust. 1 pkt 3 oraz art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) wymierzył Z.M., karę w postaci ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, uznając go winnym naruszenia dyscypliny służbowej wobec popełnienia czynu z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji polegającego na tym, że będąc zobowiązanym, zgodnie z art. 61 a ustawy o Policji do utrzymania sprawności fizycznej, która oceniana jest na podstawie wyniku testu sprawnościowego, nie dopełnił obowiązku poddania się takiej ocenie w ten sposób, że w dniach [...] bez usprawiedliwienia nieobecności nie uczestniczył w testach sprawności fizycznej przeprowadzonych na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] wydanej przez Komendanta Policji oraz w dniach [...], bez usprawiedliwienia nieobecności, nie przystąpił do testu sprawności fizycznej, wyznaczonego pismem Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji zaznaczył, że wykonał wskazane przez Komendanta Wojewódzkiego Policji zalecenia w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego, który dał podstawę do zmiany zarzutu postawionego Z. M. poprzez uwzględnienie okoliczności dotyczącej późniejszych terminów wyznaczonych obwinionemu na zaliczenie testów sprawności fizycznej w [...]. Ponadto poinformował policjanta o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ I instancji wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania ustalono, że Komendant Powiatowy Policji wyznaczył dni [...] do przeprowadzenia testów sprawnościowych dla całego stanu osobowego jednostki, natomiast dzień [...] dla policjantów, którzy nie zaliczyli testu w pierwszym terminie. Następnie Komendant Wojewódzki Policji wyznaczył termin [...] – dodatkowych testów sprawnościowych dla osób, które nie przystąpiły do egzaminu lub nie zdały go w poprzednich terminach. W żadnym z wymienionych terminów Z. M. nie przystąpił do testów, co stanowi o naruszeniu dyscypliny służbowej. Z przesłuchania świadków: T. B. -, W. K. - i S.C. - wynika, że obwiniony został prawidłowo powiadomiony o terminie testów, odbywających się [...] i nie uczestniczył w nich bez usprawiedliwienia swojej nieobecności. Organ I instancji zaznaczył, że Z. M. nie stawił się w KPP w celu przesłuchania go w charakterze obwinionego wskazując jako przyczynę zły stan swojego zdrowia. Organ powyższej okoliczności nie uznał za usprawiedliwienie nieobecności, z uwagi na uzyskaną informację od lekarza, pod opieką którego znajduje się policjant, o możliwości wykonania z udziałem obwinionego czynności procesowych. W związku z tym, Komendant Powiatowy Policji uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie, potwierdza zarzut naruszenia przez Z. M. dyscypliny służbowej, co uzasadnia wymierzenie kary wskazanej w rozstrzygnięciu. Odwołując się od powyższego orzeczenia Z. M. wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania lub uzupełnienie postępowania dyscyplinarnego poprzez umożliwienie złożenia wyjaśnień oraz wniosków dowodowych, zarzucając organowi naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 1, art. 135 ust. 3 i art. 135f ust. 1 ustawy o Policji. W ocenie Z. M., orzeczenie o ukaraniu wydano na podstawie nieprawidłowych ustaleń faktycznych, co skutkowało wydaniem wadliwej decyzji. Wskazał, że wbrew twierdzeniom organu I instancji, nie został powiadomiony o terminach testów sprawności fizycznej, wyznaczonych na [...]. W aktach sprawy bowiem brak jest jakichkolwiek dokumentów, które mogłaby świadczyć o tym, że informacja taka została mu doręczona w prawidłowej formie. Poinformował, że dzień [...] miał wolny od służby, natomiast [...] rozpoczynał służbę, co świadczy o tym, że nie mógł zostać prawidłowo powiadomiony o terminach testów. Policjanci, którzy uczestniczyli w teście w dniu [...] dowiedzieli się o tym terminie przypadkowo w dniu, w którym przystąpili do testów, gdyż byli na służbie w godzinach rannych. Żaden z funkcjonariuszy z Posterunku Policji nie przekazał skarżącemu informacji o wyznaczonych terminach testów jak i nie było w posterunku żadnych pisemnych informacji o odbywającym się teście. Również w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim w okresie [...] oraz po powrocie ze zwolnienia nie zawiadomiono go o wyznaczeniu dodatkowego terminu testu sprawności fizycznej na dzień [...]. Ponadto w rozmowie z W.K., w obecności S.C., wskazał przyczyny niestawiennictwa na wyznaczone terminy testów. Z uwagi na powyższe wniósł o dołączenie do akt listy wszystkich funkcjonariuszy Policji, którzy w dniu [...] mieli obowiązek przystąpić do testów oraz przesłuchanie ich na okoliczność sposobu powiadomienia o decyzji KWP z dnia [...] przesłuchanie J. K. co do faktu zaginięcia rozdzielnika informacji o terminie przeprowadzenia testów sprawności fizycznej w [...] jak i przeprowadzenie konfrontacji z udziałem S.C. i W. K. Ponadto Z. M. podniósł, że postępowanie dyscyplinarne wszczęto z przekroczeniem terminu zakreślonego na dokonanie tej czynności jak i dopuszczono się manipulacji materiałem dowodowym, w wyniku czego w sposób nieuprawniony rozszerzono zarzut nieprzystąpienia do testów dodatkowo o okres od dnia [...] pomimo tego, że termin testów wyznaczony był tylko na dzień [...]. Według strony, o naruszeniu przepisów prawa świadczy również zaniechanie odebrania od niego wyjaśnień w sytuacji, gdy stan zdrowia nie pozwalał na możność uczestnictwa w procedurze, zwłaszcza, że organ prowadzący postępowanie nie zweryfikował tej informacji. Tymczasem Wojewódzka Komisji Lekarska w dniu [...] orzekła obwinionego do służby w Policji, co stanowi nową okoliczność, która powinna zostać uwzględniona w postępowaniu dyscyplinarnym. Obwiniony podniósł także, że nie powiadomiono go o terminie zapoznania się z materiałami postępowania dyscyplinarnego, a nadto czynność przesłuchania świadka S. C. zaplanowano po czynności z udziałem skarżącego jako obwinionego. Dodatkowo podkreślił, że stan zdrowia nie tylko uniemożliwił mu udział w postępowaniu, ale także w przeprowadzeniu testów we wskazanych terminach. Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem z dnia [...], w oparciu o art. 133 ust. 8 pkt 1 i art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w części dotyczącej uznania winy policjanta, zaś uchylił orzeczenie w części dotyczącej wymierzenia kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku oraz wymierzył policjantowi karę dyscyplinarną nagany. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ po przedstawieniu dotychczasowego toku postępowania dyscyplinarnego wskazał, że zgodnie z art. 61a ustawy o Policji policjant jest obowiązany utrzymywać sprawność fizyczną, zapewniającą wykonywanie przez niego zadań służbowych, którą ocenia się na podstawie wyników testu. W aktach osobowych Z. M. znajduje się zaświadczenie od lekarza nr [...] o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy, które wydano na okres od [...]. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nic nie stało na przeszkodzie, aby Z. M. przystąpił do testu [...] tym bardziej, że nie zachodziły okoliczności zwalniające go z tego obowiązku wskazane w zarządzeniu nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] w sprawie zakresu oraz szczegółowych warunków, trybu przeprowadzania oraz zasad oceniania sprawności fizycznej policjantów. Według Komendanta Wojewódzkiego Policji, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że informacja o wyznaczeniu terminu testów sprawności fizycznej na dzień [...] oraz poprawkowego terminu na dzień [...] dotarła do Posterunku Policji , ponieważ pełniący w nim służbę policjanci (za wyjątkiem obwinionego) przystąpili do testów w pierwszym podanym terminie. Do testów przystąpił również T.K., który został powiadomiony przez przełożonego telefonicznie, gdyż przebywał na urlopie i [...] był jego pierwszym dniem w pracy, a służbę miał zaplanowaną z Z. M. Kierownik posterunku zeznał, że przekazał informację wszystkim podległym policjantom, a nadto umieścił ją na tablicy ogłoszeń oraz dla S. C. i C. C. - w książce odpraw do służby. Nadto z akt osobowych obwinionego policjanta wynika, że miał on świadomość o corocznym odbywaniu się testów sprawności fizycznej, pomimo tego nie uczynił nic w kierunku zaliczenia ich w innym dogodnym dla siebie terminie. Z zeznań pracowników KPP oraz S. C. wynika również, że na przełomie i [...] Z. M. był pytany o powody nie przestąpienia do testów sprawnościowych [...], ale nie udzielił żadnej odpowiedzi. Z zeznań świadków A. H. (KPP) oraz T. B. (PP ) wynika, że [...] pracownica KPP poinformowała kierownika PP o konieczności zaliczenia testów sprawnościowych przez Z. M. do dnia [...] T. B. tego samego dnia przekazał ustnie informację obwinionemu i polecił zaliczenie testu, do którego Z. M. ostatecznie nie przystąpił. Tak więc z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego wynika, że wina Z. M. w zakresie opisanym w zarzucie jest bezsporna i została udowodniona. Zdaniem organu odwoławczego, dowodem niewinności policjanta nie może być, wskazywany przez niego, brak dokumentu świadczącego o tym, że został powiadomiony o terminach testów sprawnościowych, albowiem polecenia wydawane policjantom nie muszą mieć wyłącznie formy pisemnej i nierzadko przekazywane są w postaci ustnej. Również ewentualne zagubienie rozdzielnika nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy z materiałów jednoznacznie wynika, że informacja dotycząca terminów testów sprawnościowych dotarła do kierownika Posterunku Policji. Nie dokonano także zarzucanej przez policjanta manipulacji materiałem dowodowym, przejawiającej się w sformułowaniu zarzutu. W piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...], widnieje zapis, że dodatkowe testy sprawnościowe winny być zorganizowane: dla osób, które nie przystąpiły do egzaminu lub nie zdały go w poprzednich terminach - do dnia [...], zatem zarzut w rozstrzygnięciu sformułowano poprawnie. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. wskazując, że przełożony powziął informację o naruszeniu dyscypliny służbowej przez Z. M. dopiero w dniu [...] kiedy to powołana decyzją nr [...] do przeprowadzenia testów sprawnościowych Komisja, sporządziła zestawienie ocen końcowych z testu sprawności fizycznej uzyskanych w roku [...] przez policjantów Komendy Powiatowej Policji. Odnosząc się do zarzutu uchybienia art. 135f ust. 1 ustawy o Policji, Komendant Wojewódzki Policji zaznaczył, że w trakcie trwania postępowania zachowano obowiązek uzyskania zgody lekarza, pod opieką którego znajdował się policjant, na wykonanie czynności z udziałem obwinionego. Natomiast przedłożone przez Z. M. orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej nr [...] pozostaje dla sprawy bez znaczenia, skoro przepisy ustawy o Policji nakładają jedynie na rzecznika dyscyplinarnego obowiązek uzyskania zgody na przeprowadzenie z obwinionym czynności procesowych od lekarza orzekającego jego czasową niezdolność do służby. Organ II instancji stwierdził, że skarżącemu umożliwiono złożenie wyjaśnień w sprawie jak i zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, jednakże skarżący z tych uprawnień nie skorzystał. Komendant Wojewódzki Policji podzielił pogląd organu I instancji o celowości wymierzenia obwinionemu kary dyscyplinarnej podnosząc, że postawa policjanta jak i fakt świadomego zlekceważenia obowiązków przesądzają o znacznym stopniu winy i szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby. Jednakże, w ocenie organu odwoławczego, okoliczności takie jak rodzaj, stopień i konsekwencje naruszenia ciążących na obwinionym powinności oraz dotychczasowy przebieg kariery zawodowej, uzasadniają wymierzenie Z. M. kary łagodniejszej, tj. nagany. Kara ta jest współmierna do popełnionych przewinień dyscyplinarnych oraz stopnia zawinienia i wystarczająca, aby wywołać zamierzone zmiany w zachowaniu obwinionego. Na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z. M., zarzucając: - naruszenie prawa do obrony obwinionego poprzez nieprzeprowadzenie w toku postępowania dyscyplinarnego dowodów wnioskowanych przez obwinionego oraz wobec niewydania orzeczenia o nieuwzględnieniu tych wniosków, - uniemożliwienie obwinionemu jako stronie postępowania, udziału w przeprowadzeniu dowodów z zeznań świadków wobec niezawiadomienia o terminie przeprowadzanych czynności (art. 171 § 2 Kpk w zw. z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji), - naruszenie zasady obiektywizmu wyrażonej w art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, - naruszenie zasady domniemania niewinności wynikającej z art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, - dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego i nieuwzględnienie okoliczności, że warunkiem odpowiedzialności dyscyplinarnej jest nie tylko wykazanie faktu naruszenia konkretnego przepisu, ale także wskazanie, że podmiot zobowiązany do jego respektowania zapoznał się z jego treścią. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Z. M. podniósł, że postępowanie dyscyplinarne było prowadzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami, gdyż nie został przesłuchany w charakterze obwinionego. Wnosił o wyznaczenie kolejnych terminów przesłuchań z uwagi na zły stan zdrowia, który usprawiedliwiał jego niestawiennictwo na wezwania. Uzyskana przez organ zgoda lekarska na udział w czynnościach wykonywanych w toku postępowania, została wyrażona bez dokładnej znajomości aktualnego stanu zdrowia obwinionego, tj. nie uwzględniono zmiany stosowanych u niego środków farmakologicznych jak i diagnozy Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, która wydała orzeczenie o całkowitej niezdolności do służby w Policji. W ocenie skarżącego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie mu winy w zakresie dotyczącym niestawiennictwa na testach. Przede wszystkim organ w sposób niezasadny pominął okoliczność zgubienia rozdzielnika do pisma informującego o zaplanowanych terminach testów, gdy tymczasem jest to podstawowy dowód, świadczący o braku przekazania prawidłowej informacji o terminach testów sprawności fizycznej do poszczególnych jednostek Policji. Z kolei zeznania świadków nie mogą być uznane za wystarczające dla rozpoznania niniejszej sprawy, ponieważ osoby te były same zainteresowane tym, aby wykazać, że w sposób prawidłowy dopełniły ciążących na nich obowiązków. Skarżący nadmienił, że informacja o terminach testów powinna być potwierdzona w formie pisemnej przez osoby, które się z nią zapoznały. Tak więc, skoro w niniejszej sprawie brak jest dowodu potwierdzającego ten fakt, to nie można przyjąć, że został poinformowany o wyznaczonych terminach testów sprawności fizycznej. Zgodnie z zasadą obiektywizmu, uchybienia i zaniedbania innych osób w zakresie sposobu przekazywania informacji o terminach testów sprawności fizycznej zarówno w [...], na które od początku wskazywał, nie mogą powodować przerzucenia na niego odpowiedzialności dyscyplinarnej za brak udziału w testach, o których nie był zawiadamiany. W ocenie skarżącego, niezawiadomienie o terminach testów sprawności fizycznej spowodowało, że nie był zobowiązany do stawiennictwa na te testy w wyznaczonych terminach [...] ale również uniemożliwiło mu usprawiedliwienie swojej nieobecności. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji podniesione w skardze zarzuty uznał za niezasadne i wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w orzeczeniu dyscyplinarnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego nie doprowadziła do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo w sposób zarzucany skargą lub w jakikolwiek inny sposób, który należałoby uwzględnić. Dochodząc do takiego wniosku Sąd w pierwszej kolejności poddał analizie sposób prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w niniejszej sprawie i nie dopatrzył się – wbrew odniesionym zarzutom i wywodom skargi – naruszenia przepisów postępowania. Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów, jest wprawdzie postępowaniem administracyjnym, jednakże nie toczy się według szczegółowych uregulowań kodeksu postępowania administracyjnego. Zasady tego postępowania ustawodawca zawarł w Rozdziale "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów" ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn.zm.). W rozdziale tym (art. 132 – 144 a) ustawodawca zawarł przepisy określające materialno – prawne zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów oraz uregulował tryb postępowania dyscyplinarnego. Podkreślenia wymaga, że jest to regulacja kompleksowa i tylko w ściśle określonym zakresie odsyłająca do innych ustaw, a to do art. 115 § 18 oraz art. 318 i 344 kodeksu karnego, które w mocy art. 141 a ustawy o Policji mają odpowiednie zastosowania do funkcjonariuszy Policji oraz na podstawie art. 135 p. ust. 1 tej ustawy w zakresie w niej nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz stosowania art. 184 kpk do świadków. Na gruncie niniejszej sprawy, że względu na podnoszone skargą zarzuty znaczenie ma wyłącznie odesłanie do stosowania przepisów kodeksu postępowania karnego przewidziane w art. 135 p. ust. 1 ustawy o Policji. Z przepisu tego wynika, że wskazane w nim odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania karnego ma zastosowanie po pierwsze, w zakresie nieuregulowanym w ustawie o Policji, a po drugie, że przepisy te dotyczące wezwań terminów, doręczeń i świadków stosuje się odpowiednio, a więc z uwzględnieniem specyfiki postępowania dyscyplinarnego uregulowanego w ustawie o Policji. Z powyższych rozważań wynika jednoznacznie, że do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów nie mają zastosowania między innymi przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące oskarżonego zawarte w Rozdziale 8 w art. 71 – 81. Uprawnienia obwinionego policjanta w postępowaniu dyscyplinarnym uregulowane zostały w sposób wyczerpujący w art. 135 f ustawy o Policji, a zatem tylko poszczególne normy tego artykułu stanowić mogą podstawę kontroli sądowej przy ocenie zarzutu naruszenia uprawnień obwinionego. Dlatego stawiany skargą zarzut naruszenia prawa skarżącego do obrony poprzez uniemożliwienie mu udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków oparty o przepisy art. 171 § 2 kpk w związku z art. 135 p. ust. 1 ustawy o Policji uznać należało za chybiony. Art. 171 § 2 kpa dotyczący oskarżonego nie ma bowiem odpowiedniego zastosowania z mocy art. 135 p. ust. 1 ustawy o Policji do postępowania dyscyplinarnego w stosunku do obwinionego policjanta. Z samej zaś ustawy o Policji nie wynika obowiązek zawiadamiania obwinionego lub jego obrońcy (jeżeli takiego ustanowił) o każdej czynności procesowej. Jak już zostało to wyżej wymienione, z racji szczególnych uregulowań w ustawie o Policji, nie wszystkie instytucje i pojęcia procedury karnej mogą mieć zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym w stosunku do policjanta. Odnosząc się w powyższym kontekście do zarzutu naruszenia prawa do obrony poprzez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez obwinionego i poprzez niewydanie postanowienia w tym zakresie, należy zwrócić uwagę na fazę postępowania dyscyplinarnego, w której skarżący złożył wniosek dowodowy. Mianowicie, Z. M. wnioski dowodowe o przesłuchanie w charakterze świadka Komendanta Powiatowego Policji oraz o przeprowadzenie konfrontacji świadków w osobach kierownika Posterunku Policji i funkcjonariusza S. C. ze świadkiem W. K. zawarł w odwołaniu wniesionym od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...], co oznacza, że wnioski dowodowe zostały złożone już po zakończeniu czynności procesowych prowadzących przez rzecznika dyscyplinarnego. Zwrócić trzeba uwagę na wynikający z ustawy o Policji sformalizowany tryb postępowania w zakresie czynności procesowych w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów. Zgodnie z art. 135 a. ust. 1 tej ustawy "Postępowanie dyscyplinarne oraz czynności wyjaśniające, o których mowa w art. 134 i ust. 4 prowadzi rzecznik dyscyplinarny". Postępowanie dyscyplinarne prowadzone przez rzecznika dyscyplinarnego kończy się, jak stanowi to art. 135 i. ust. 7 wydaniem (po zapoznaniu obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego) postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych oraz sporządzeniem sprawozdania. W oparciu o ocenę zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie, o których mowa w art. 135 j. ust. 1. W świetle powyższych przepisów zasadne jest przyjęcie, że postępowanie dyscyplinarne sensu stricto, to postępowanie prowadzone przez rzecznika dyscyplinarnego, w ramach którego prowadzone jest postępowanie dowodowe, co uprawnia dalej do stwierdzenia, że reguły postępowania dowodowego opisane w art. 135 f. ust. 7 – 10, w art. 135 h. ust. 1 i art. 135 i. ust. 1 – 6 są odmienne od zasad obowiązujących na etapie postępowania odwoławczego, w którym nie działa już rzecznik dyscyplinarny. Wprawdzie art. 135 k. ust. 1 stanowi, że postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne, jednakże z dalszych przepisów normujących postępowanie odwoławcze wcale nie wynika, że postępowanie to polega na powtórzeniu czynności procesowych właściwych dla postępowania prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego w ramach postępowania organu pierwszej instancji. Przeciwnie, art. 135 l. ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że : "W postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres". Oznacza to, że procedura stosowana w postępowaniu odwoławczym nie jest wiernym powtórzeniem procedury postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przed wydaniem orzeczenia w pierwszej instancji. W świetle art. 135 l. ust. 1 ustawy przyjąć należy, że jeżeli wyższy przełożony stwierdzi, że w sprawie nie istnieje potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, w tym w kierunku wskazanym we wniosku dowodowym sformułowanym w odwołaniu, to nie ma obowiązku wydawania postanowienia dowodowego, gdyż nie istnieje ku temu podstawa prawna. Organ ten powinien natomiast odnieść się do kwestii związanych z takim wnioskiem dowodowym w uzasadnieniu decyzji, co też organ odwoławczy w niniejszej sprawie uczynił odnosząc się do twierdzeń odwołania na okoliczność zaginięcia rozdzielnika do pisma informującego o zaplanowanych terminach testów sprawności fizycznej oraz do wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu. Wobec przewidzianych ustawą o Policji uregulowań dotyczących czynności procesowych z udziałem obwinionego brak jest również podstaw do podzielenia zarzutów skargi wskazujących na naruszenie prawa poprzez nieodebranie wyjaśnień od obwinionego. Jest poza sporem, że Z. M. usprawiedliwiał zaświadczeniami lekarskimi brak możliwości swojego udziału w wyznaczonych przez rzecznika dyscyplinarnego terminach odebrania od obwinionego wyjaśnień i zapoznania z materiałami postępowania dyscyplinarnego. Jednakże w tej sytuacji, nie ma podstaw do stwierdzenia, że organ naruszył prawo, skoro zwracał się do lekarza prowadzącego obwinionego, a zarazem wystawiającego te zaświadczenia o wskazanie czy obwiniony, ze względu na swój stan zdrowia może brać udział w czynnościach procesowych. Zgodnie bowiem z art. 135 j. ust. 9 ustawy o Policji zwolnienie obwinionego od zajęć służbowych z powodu choroby nie wstrzymuje biegu postępowania dyscyplinarnego, a czynności, w których przewidziany jest udział obwinionego, nie przeprowadza się albo przeprowadza się w miejscu jego pobytu. Uzupełnienie tej normy postępowania ustawodawca zawarł w ustępie 10 powyższego artykułu stanowiąc, że : "Udział w czynnościach dowodowych oraz zapoznanie z aktami postępowania dyscyplinarnego obwinionego zwolnionego od zajęć służbowych z powodu choroby wymaga zgody lekarza, który orzekł czasową niezdolność obwinionego do służby. W przypadku braku możliwości nawiązania kontaktu z lekarzem lub zmiany lekarza zgody takiej może udzielić lekarz, który obecnie leczy obwinionego, a w dalszej kolejności lekarz o takiej samej specjalności". Z akt administracyjnych i ustaleń organów orzekających wynika, że lekarz, który udzielił skarżącemu zwolnienia z powodu choroby, stwierdził w odpowiedzi z dnia [...] na zapytanie rzecznika dyscyplinarnego, że stan zdrowia obwinionego umożliwia mu branie udziału w czynnościach procesowych. Jak wskazał to w uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy, skarżący po raz kolejny otrzymał wezwanie do stawienia się w KPP w dniu [...] na kiedy to rzecznik dyscyplinarny zaplanował przesłuchanie go w charakterze obwinionego oraz zaznajomienie z materiałami postępowania dyscyplinarnego. Nie stawiając się na to wezwanie, Z. M. wysłał do rzecznika dyscyplinarnego pismo informujące, że z powodu złego stanu zdrowia nadal nie jest w stanie uczestniczyć w czynnościach procesowych w toku postępowania dyscyplinarnego oraz przedłożył orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej nr [...] stwierdzające jego całkowitą niezdolność do służby w Policji. W tych okolicznościach, za zgodną z prawem uznać trzeba dokonaną w zaskarżonym orzeczeniu ocenę zakończenia przez rzecznika dyscyplinarnego postępowania z pominięciem przesłuchania obwinionego i zapoznania go z materiałami tego postępowania. W sytuacji bowiem, gdy lekarz wystawiający zwolnienie lekarskie nie stwierdził istnienia przeszkód do udziału obwinionego w czynnościach postępowania dyscyplinarnego, odmienna ocena własna obwinionego nie może stanowić przeszkody w kontynuowaniu postępowania, skoro przepis ustawy nie nakłada na prowadzącego to postępowanie obowiązku kierowania się tą oceną, ani oceną żadnego innego podmiotu, w tym orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej wydanym dla potrzeb stwierdzenia zdolności do służby w Policji. Konsekwencją powyższej konkluzji jest uznanie za nienaruszające prawa stanowiska organu odwoławczego, który stwierdził, że fakt uznania skarżącego za niezdolnego do pełnienia służby w Policji, w powyższych okolicznościach nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem postępowania prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego. Zauważyć wypada, że realizacja prawa obwinionego do obrony mieścić się musi w granicach zakreślonych ustawą o Policji. Postępowanie dyscyplinarne charakteryzuje się sformalizowaną procedurą, a przy tym stawia na realizację zasady szybkości postępowania, co przejawia się w krótkich terminach procesowych dla dokonania poszczególnych czynności oraz w określeniu krótkich terminów przedawnienia ścigania i ukarania przewinień dyscyplinarnych. Wskazane wyżej przepisy art. 135 j. ust. 9 i 10 stanowią jedną z gwarancji realizacji tej zasady i przede wszystkim mają na celu zapobieganie próbom torpedowania przez obwinionych sprawnego toku postępowania dyscyplinarnego poprzez " ". Jest oczywiste i nie wymaga szerszego wywodu, że nie każda choroba uzasadniająca wystawienie zwolnienia lekarskiego od świadczenia przez policjanta pracy, stanowi równocześnie podstawę do usprawiedliwienia jego nieuczestniczenia w czynnościach składania wyjaśnień oraz zapoznania z materiałami postępowania dyscyplinarnego. Ocenę czy obwiniony może, ze względu na swój stan zdrowia, uczestniczyć w tych czynnościach procesowych ustawodawca powierzył wyłącznie lekarzom wymienionym w art. 135 j. ust. 10, a więc osobom posiadającym ku temu odpowiednie wiadomości faktyczne i specjalne. Chybione są także zarzuty naruszenia zasady obiektywizmu (art. 135 g. ust. 1) i zasady domniemania niewinności ( art. 135 g. ust. 2). Zgodnie z art. 135 g. ust. 1 " Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego". Wyrażona w cytowanym przepisie zasada obiektywizmu nie oznacza, że obowiązkiem przełożonego dyscyplinarnego i rzecznika dyscyplinarnego jest badanie i uwzględnienie jakichkolwiek okoliczności przemawiających na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obowiązek ten dotyczy bowiem tylko takich okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, rację ma organ odwoławczy wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia na hierarchiczne zorganizowanie Policji i możliwość wydawania w ramach takiej organizacji poleceń służbowych zarówno na piśmie jak i w formie ustnej. Stąd za w pełni racjonalny uznać trzeba wywód Komendanta Wojewódzkiego Policji wskazujący w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia na nieistotny dla rozstrzygnięcia kwestii winy skarżącego, a zatem i nie wymagający szczegółowego udowodnienia, podnoszony przez obwinionego fakt braku dowodu powiadamia go o terminach testów sprawności fizycznej w formie pisemnej według rozdzielnika. W zakresie oceny dowodów ustawa o Policji nie przewiduje reguł wartościujących źródła dowodowe oraz gradacji znaczenia poszczególnych dowodów w procesie dowodzenia. Dlatego, wbrew przekonaniu skarżącego brak rozdzielnika czy innego dowodu potwierdzającego pisemne zawiadomienie obwinionego o obowiązku uczestniczenia w testach sprawnościowych nie stanowił przeszkody w przypisaniu mu winy w zakresie zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego, skoro z innych dowodów wynikały okoliczności stanowiące podstawę do jej przyjęcia. Przyjęcie tej winy, mimo braku wyżej wskazanego dowodu pisemnego zawiadomienia, nie stanowi również przejawu naruszenia zasady domniemania niewinności (art. 135 g. ust. 2 ustawy o Policji). Art. 135 g. ust. 2 in fine przewidując, że niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego nie odnosi się do jakichkolwiek wątpliwości, lecz ma na uwadze takie wątpliwości, których nie można usunąć w drodze swobodnej oceny dowodów opartej na wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego, przy zastosowaniu reguł logicznego rozumowania, wspartych wskazaniem wiedzy i doświadczenia życiowego. Stąd wypływa wniosek, że brak jakiegoś dowodu, na przykład dowodu pisemnego powiadomienia obwinionego o obowiązku stawienia się w określonym terminie na testy sprawności fizycznej lub wystąpienie rozbieżności w zeznaniach świadków, co do niektórych okoliczności nie kreuje stanu "niedających się usunąć wątpliwości". Przy takim rozumieniu zasady domniemania niewinności jakie prezentowane jest w skardze zawsze byłoby niemożliwe przypisanie sprawcy winy w sytuacji braku jednorodności materiału dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ rozważył materiał dowodowy, poddał analizie zeznania świadków również w kontekście zarzutów odwołania. Sugestie skarżącego zmierzające do podważenia przyjętej w zaskarżonym orzeczeniu oceny dowodów dla niego niekorzystnych ze względu na – jak twierdzi skarżący - zainteresowanie świadków – przedstawieniem takiego stanu rzeczy aby wykazać własne dopełnienie obowiązku nie przekonuje, skoro – jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, organ odwoławczy rozważał zeznania zarówno policjantów odpowiedzialnych za powiadomienie o terminie omawianych testów, jak i tych, do których obowiązków to nie należało i wykazał istnienie spójności twierdzeń tych świadków co do tej okoliczności i wystąpienie podstawy dowodowej do ustalenia, że skarżący został poinformowany o terminach przedmiotowych testów. Dlatego w ocenie Sądu brak jest podstaw do skutecznego kwestionowania dokonanej przez organy orzekające w sprawie oceny dowodów. Przyjęte w zaskarżonym orzeczeniu ustalenia faktyczne stanowią logiczną konsekwencję prawidłowej oceny dowodów. Z tego względu Sąd nie dopatrzył się podstaw do podważenia tych ustaleń i przypisanej na ich podstawie skarżącemu winy za zarzucane przewinienie dyscyplinarne. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kary również prawa nie narusza. Organ odwoławczy uwzględnił wszystkie okoliczności przedmiotowo – podmiotowe jakie należało rozważyć kierując się, stosownie do art. 134 h., dyrektywami jej wymiaru. Wskazane w skardze okoliczności przebiegu służby obwinionego, jak też nienagannego trybu jego życia prywatnego, zostały prawidłowo ocenione i uwzględnione, skoro Komendant Wojewódzki Policji uchylił orzeczenie organu pierwszej instancji w zakresie wymiaru kary i orzekł w stosunku do obwinionego za przypisanie mu przewinienie dyscyplinarne z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji karę nagany tj. najłagodniejszą karę dyscyplinarną, a jednocześnie wykazał rozważenie całokształtu okoliczności mających wpływ na nieuwzględnienie wniosku obwinionego o odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej. W tym stanie sprawy Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego skargę tę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło