II SA/Sz 1048/09

Dnia 6 października 2009 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 6 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałej części odmówić zwolnienia W. J. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Uzasadniając wniosek wskazał, że mieszka z żoną i trzema synami, utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, posiada dom o pow. [...] m2, stodołę o pow. [...] m2 i chlewnię o pow. [...] m2. Wnioskodawca podał, że spłaca kredyt w wysokości [...] zł, ma zaległości w spłacie podatku rolnego w wysokości [...] zł, zaległość wobec KRUS za [...] r. w kwocie [...] zł. Oświadczył, że comiesięczne wydatki na utrzymanie rodziny i domu wynoszą [...] zł. Skarżący podał, że najstarszy syn ukończył w bieżącym roku studia a średni szkołę średnią i obecnie oboje są bezrobotni. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, że dwaj starsi synowie do [...] r. są ubezpieczeni w KRUS, a wnioskodawca jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie pobiera żadnych zasiłków i nie ma innych dochodów, poza dochodem z gospodarstwa rolnego wynoszącym [...] zł miesięcznie. W urzędowym formularzu skarżący podał, że posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2, a nieruchomość rolna ma pow. [...] ha. Oświadczył że posiada samochód osobowy o wartości [...] zł, sprzęt rolniczy o wartości [...] zł i zapasy zboża o wartości [...] zł, nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni m. in. następujących dokumentów: - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania i inne niezbędne wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dokumentów z których wynika, że skarżący ma zaległość wobec KRUS i w podatku rolnym, - oświadczenia czy skarżący otrzymuje dopłaty bezpośrednie, jeżeli tak do przedłożenia ostatniej decyzji w sprawie dopłat, - wyciągów lub wykazów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca przedłożył kserokopię decyzji z dnia [...] r. przyznającej dopłaty na rok [...] r. w kwocie [...] zł, kserokopię upomnienia z dnia [...] r. dotyczącego podatku rolnego za [...] r., kserokopię wezwania do uregulowania przeterminowanych należności za wodę z dnia [...] r. W pozostałym zakresie wnioskodawca wezwania nie wykonał. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia kosztów jest wyjątkiem od tej zasady. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie, sprowadzają się w obecnym jej stadium do opłaty sądowej od wniesionej skargi wynoszącej 200 zł, tyle bowiem wynosi wpis stały od skargi na decyzję dotyczącą uprawnień do wykonywania określonego zawodu, czynności lub zajęć, bez względu na ich rodzaj i charakter. Dalsze ewentualne koszty sądowe w sprawie to opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi, oraz wpis stały od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Innych kosztów sądowych w sprawie nie przewiduje się. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W oświadczeniu z dnia [...] r. skarżący podał, że comiesięczne wydatki na utrzymanie rodziny i mieszkania wynoszą [...] zł, ale wezwany do udokumentowania tych wydatków złożył jedynie kserokopię wezwania do zapłaty za wodę z którego wynika, że comiesięczne wydatki skarżącego na ten cel wynoszą ok. [...] zł. W oświadczeniu o dochodach złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, że dochód miesięczny brutto wynosi [...] zł, jest więc niższy od deklarowanych wydatków. Pomimo dochodów poniżej kryterium dochodowego wynoszącego dla pięcioosobowej rodziny [...] zł miesięcznie (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.), skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Ponadto w różnych oświadczeniach podawał różną powierzchnię gospodarstwa rolnego i domu mieszkalnego. W tej sytuacji nie sposób uznać, że skarżący wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie. Wątpliwości budzi prawdziwość oświadczenia dotyczącego uzyskiwanych dochodów, jak i ponoszonych wydatków. Sytuacja taka nie pozwala na zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. Natomiast udokumentowane zaległości w opłatach za wodę i w podatku rolnym pozwalają na przyjęcie, że skarżący nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w sprawie z własnych środków finansowych, co uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych w części. Należy zauważyć, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, wnioskodawca będzie mógł żądać zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy zgłosić Sądowi najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 200 i art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.