II SA/Sz 1051/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. D. i E. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]., [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Z. D. i E. D. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z ich skargi na opisaną w sentencji decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Zarządzeniem z dnia 13 listopada 2018 r. starszy referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek E. D. z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych. Natomiast rozpoznając wniosek Z. D. wskazać należy, iż z jego uzasadnienia wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. D.. Jest właścicielką domu o powierzchni [...]m2, nie posiada żadnych oszczędności, ani wierzytelności. Dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego stanowi renta chorobowa E. D.. Miesięczne zobowiązania stałe to: energia – [...] zł, leki – [...], woda – [...] zł, śmieci [...] zł, gaz – [...] zł. Do formularza PPF skarżąca załączyła zaświadczenie z PUP w S. podające, że od dnia [...] r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; zaświadczenie Burmistrza S. o posiadaniu przez Z. D. i E. D. gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych, w tym [...] ha użytków rolnych i [...] ha przeliczeniowych ogółem; decyzję ZUS o waloryzacji renty z dnia [...] r., której wysokość do wypłaty wynosi [...] zł. W celu ustalenia rzeczywistej sytuacji strony, starszy referendarz sądowy zobowiązał ją do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, tj.: - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (np. gaz, prąd, woda) w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz innych niezbędnych wydatków, - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych skarżącej oraz męża z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy skarżąca uzyskuje dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego, jeśli tak przedłożenie dokumentu potwierdzającego powyższy fakt, - oświadczenia, czy skarżąca korzysta z dotacji bezpośrednich dla rolników, a w sytuacji korzystania przedłożenie decyzji potwierdzającej powyższy fakt, - zaświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej, czy skarżąca wraz z mężem korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w terminie 7 dni, od daty doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy. Strona żadnych dokumentów nie przesłała. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, starszy referendarz sądowy zważył: Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w rozdziale 3, działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z przepisami rozpoznanie wniosku odbywa się na posiedzeniu niejawnym bez udziału wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Wnioskodawca chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności ( por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11). Z powyższego wynika, że minimum staranności, jaką powinna wykazać się osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżąca nie nadesłała żadnego z dokumentów wymienionych w wezwaniu. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącej, a co więcej może wzmocnić wątpliwości, co do ich wiarygodności. Wyjaśnić należy, że wezwanie referendarza sądowego zmierzało między innymi do ustalenia, czy z racji posiadania gospodarstwa rolnego i niewykonywania pracy zarobkowej oraz niskiego dochodu męża, Skarżąca zajmuje się prowadzeniem tego gospodarstwa rolnego. Powyższe wynikało również z faktu, umieszczenia w Gazecie [...] z dnia [...] r. artykułu o strzelaniu do krów, których właścicielami są E. D. i Z. D.. Uzyskane w wyniku wezwania referendarza sądowego informacje służą zbilansowaniu gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, co jest czynnością niezbędną dla oceny zdolności płatniczych osoby, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Brak współpracy strony uniemożliwia ocenę okoliczności faktycznych przez pryzmat ustawowych przesłanek zastosowania wyjątkowej instytucji jaką jest prawo pomocy. Podsumowując, złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała, że została spełniona w jej przypadku przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.