II SA/Sz 1061/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. i J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący K.R. i J.R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem geodezyjnym. Równocześnie w skardze zawarli wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów i opłat związanych z przedmiotowym postępowaniem. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego zobowiązującego do usunięcia braku formalnego złożonego wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, skarżący w zakreślonym terminie nadesłali dwa odrębne formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę, że wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały złożone przez małżonków, zawierają identyczne żądanie i uzasadnienie, a koszty w przedmiotowej sprawie ponoszone są solidarnie przez skarżących rozpoznano je jako jeden wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawcy prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, nie mają nikogo na utrzymaniu. Jako posiadany majątek wskazali dom wybudowany w roku [...]. Łączny miesięczny dochód Ich gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] zł netto i składa się na niego emerytura J.R. w wysokości [...] zł oraz emerytura K.R. w wysokości ok. [...] zł. Dodatkowo uzasadniając złożony wniosek skarżący podali, posiadają oszczędności w wysokości [...] tys. zł w [...], a miesięczne wydatki na lekarstwa i koszty leczenia wynoszą ok. [...] zł. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako P.p.s.a. każdy z wnioskodawców został wezwany do przedłożenia : - dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanych emerytur w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu ( np. czynsz, prąd, woda, gaz) i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy (leczenie, zakup lekarstw), - wyciągów z posiadanych przez skarżących kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012 w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, przy czym złożenie żądanych dokumentów przez jednego z małżonków zwalnia z tego obowiązku drugiego małżonka. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawcy przedłożyli rozpoznanie chorób J.R. z [...] r., kserokopię recepty zrealizowanej w [...] w dniu [...] na kwotę [...] euro, wyciąg ze wspólnego konta bankowego za [...], kserokopię rachunku za gaz na kwotę [...] zł z terminem płatności [...], fakturę VAT za prąd na kwotę [...] zł za dwa miesiące, fakturę VAT wodę na kwotę [...] zł za dwa miesiące, kserokopię nakazu płatniczego w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok [...] w łącznej kwocie [...] zł płatną w czterech ratach. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie pełnych kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskujących, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby ( z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarżący posiadają oszczędności rzędu [...] tys. zł. Przy czym nie wskazali żadnej okoliczności, która mogłaby stanowić przeszkodę uniemożliwiającą uszczuplenie im posiadanych oszczędności. Ponadto wnioskodawcy dysponują stałym miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, a wysokość udokumentowanych miesięcznych wydatków wynosi ok. [...] zł ([...]). W sytuacji skarżących, mając na uwadze wysokość dochodów, oszczędności i udokumentowanych wydatków, należy uznać, że są oni w stanie opłacić koszty sądowe, które na obecnym etapie sprawy stanowi wpis sądowy w wysokości [...] zł. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.