II SA/Sz 1063/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa K. w [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość I. u c h y l a zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od Wojewody [...] na rzecz Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa K w [...] kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, Starosta [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę przejętą od Przedsiębiorstwa K. w [...] na rzecz Gminy Miasta [...], oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...], położoną w [...] obręb ewidencyjny nr [...]. Uzasadniając postanowienie Starosta wskazał, że w dniu [...] r. Syndyk Masy Upadłości P. K. w [...] złożył wniosek o ustalenie odszkodowania za utratę praw do przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym, że w zebranych w postępowaniu dokumentach brak było dokumentu stwierdzającego nabycie prawa użytkowania wieczystego przez wnioskodawcę w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, dlatego wezwano wnioskodawcę o przedłożenie w wyznaczonym terminie takiego dokumentu. Wnioskodawca nie przedłożył żądanego dokumentu, natomiast w dniu [...] r. Starosta [...] otrzymał zawiadomienie o wszczęciu z urzędu w dniu [...] r. przez Wojewodę [...] postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa według stanu na dzień [...]r. przez Syndyka Masy Upadłości P. K. w [...] użytkowania wieczystego przedmiotowej działki [...]. Wobec tego organ I instancji uznał, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania powinno zostać zawieszone do czasu wyjaśnienia kwestii spornej, tj. do czasu wydania przez Wojewodę [...] decyzji w sprawie nabycia z mocy prawa przez wnioskodawcę omawianego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. W zażaleniu na to postanowienie Syndyk Masy Upadłości P.K. w [...] zarzucił, iż w sprawie nie istnieje kwestia sporna wymagająca uprzedniego rozstrzygnięcia, albowiem prawo użytkowania wieczystego działki [...] Przedsiębiorstwo nabyło z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Syndyk przyznał, że Przedsiębiorstwo nie składało wniosku komunalizacyjnego dot. działki [...] (z której w [...] r. wyodrębniona została przedmiotowa działka nr[...]), jednak jego zdaniem nie ma to znaczenia w sprawie, bowiem decyzja stwierdzająca nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości ma jedynie charakter deklaratoryjny, natomiast skutek prawny nabycia tego prawa nastąpił z mocy ustawy. Zdaniem syndyka postępowanie w sprawie o odszkodowanie powinno być zatem kontynuowane, bowiem nie istnieje żadna wątpliwość, czy spór, co do nabycia z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swego postanowienia organ II instancji przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że "mając powyższe na uwadze - orzeczono jak w sentencji". Skarżąc postanowienie Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] syndyk zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 124 § 2, art. 125 § 3 i art. 126 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia i nierozpoznaniu istoty sprawy oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II instancji w żadnym stopniu nie ustosunkował się do złożonego zażalenia i całkowicie pominął milczeniem istotę sprawy, tj. zasadność zawieszenia postępowania przez Starostę [...] i w ogóle nie odniósł się do argumentów syndyka przytoczonych w zażaleniu, a zatem nie uzasadnił faktycznie i prawnie swego postanowienia. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżone postanowienie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego takie wadliwe postanowienie - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że postanowienie to nie odpowiada prawu, a skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego określa, że przed organem odwoławczym następuje powtórne rozstrzygnięcie merytoryczne zgodnie z zasadą dwuinstancyjności i dochodzenia prawdy obiektywnej w każdym stadium postępowania, chyba, że zachodzi wyjątkowa sytuacja objęta dyspozycją art. 138 § 2 K.p.a. Podstawę wszczęcia postępowania przed organem II instancji stanowi złożone przez stronę odwołanie (albo zażalenie - w odniesieniu do postanowień), zatem organ odwoławczy ma obowiązek wypowiedzieć się w uzasadnieniu orzeczenia, co do zasadności zarzutów zgłoszonych w odwołaniu (zażaleniu), stosownie do treści art. 107 w zw. z art. 140 K.p.a. Pominięcie w uzasadnieniu orzeczenia całościowej i wszechstronnej oceny podniesionych zarzutów stwarza podstawę do uznania naruszenia przez organ odwoławczy przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu także o naruszenie art. 8, art. 11 oraz art. 77 § 1 K.p.a. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zarzutów skarżącego, w uzasadnieniu postanowienia przytaczając jedynie, dotychczasowy przebieg postępowania, a w zakończeniu stwierdzając, iż "mając powyższe na uwadze - orzeczono jak w sentencji". Stwierdzenia takiego w żadnym razie nie można uznać za uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia, o jakim mowa w art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. Również przytoczony w podstawie prawnej postanowienia przepis art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) nie mógł stanowić podstawy prawnej orzeczenia rozstrzygającego kwestię zawieszenia postępowania, gdyż dotyczy on uprawnień starosty w zakresie ustalania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wprawdzie przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez Starostę [...] jest kwestia odszkodowania za przejętą nieruchomość, to jednak w związku z wydaniem przez ten organ postanowienia o zawieszeniu postępowania i zaskarżeniu tego postanowienia przez syndyka uruchomione zostało postępowanie odrębne, uboczne wobec głównego przedmiotu sprawy. Organ odwoławczy rozpoznający zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania nie zajmuje więc stanowiska odnośnie przedmiotu sprawy (odszkodowania), lecz powinien rozważyć i rozstrzygnąć jedynie co do tej kwestii ubocznej, tj. zasadności zawieszenia postępowania. Organ odwoławczy powinien więc wypowiedzieć się, czy w sprawie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania wskazane w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., na który powołał się organ I instancji. Tym samym organ odwoławczy powinien się ustosunkować do zarzutów zawartych w zażaleniu, w którym zakwestionowano istnienie takich przesłanek. Brak uzasadnienia faktycznego i prawnego (odnoszącego się do kwestii zawieszenia postępowania), świadczący także o nienależytym wyjaśnieniu sprawy, stanowi istotną wadę postanowienia organu odwoławczego, uniemożliwia też skontrolowanie przesłanek, jakimi kierował się organ przy podejmowaniu orzeczenia, wobec czego postanowienie takie musiało zostać uchylone. Wyjaśnić przy tym należy, że wady takiej nie można już naprawić w odpowiedzi na skargę, gdyż to argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu przesądzają w głównej mierze o tym, czy takie orzeczenie jest przez stronę zaskarżane do sądu administracyjnego, a przede wszystkim - sąd bada merytoryczną zasadność i formalną poprawność zaskarżonego aktu, a nie odpowiedzi na skargę. W związku z tym, jedynie na marginesie Sąd zauważa, iż mimo tak obszernego uzasadnienia odpowiedzi na skargę, również i tam nie wskazano przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji. Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z istotnym naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji orzeczono na podstawie przepisu art. 152 tej ustawy, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tejże ustawy.