II SA/Sz 1073/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Z. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 i art. 44 § 1 pkt 2 i § 4 i art. 62 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez Z. S. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r., znak:[...] odmawiającej nakazania T. T., właścicielce działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta[..] , przywrócenia stanu poprzedniego gruntu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu Kolegium podało, że doręczenie skarżącej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. nastąpiło w trybie art. 44 § 1 pkt 2 K.p.a. w dniu [...] r. Potwierdzeniem powyższego jest notatka służbowa z dnia 2 lipca 2012 r. z załączonymi do niej dokumentami potwierdzającymi awizowanie przesyłki przez doręczyciela. Pierwsze zawiadomienie o złożeniu pisma zostało pozostawione w dniu [...] r., wskazując na 14 – dniowy termin odbioru przesyłki liczony od dnia [...] r. oraz powtórne zawiadomienie o złożeniu pisma z dnia [...] r. informujące jednocześnie o miejscu i terminie odbioru przesyłki oraz o terminie uznania przesyłki za doręczoną, której adresat nie odbierze. W opinii organu, wobec nie odebrania prawidłowo awizowanej przesyłki w terminie 14 dni od dnia jej pozostawienia, za uzasadnione uznać należało, że skuteczne doręczenie nastąpiło w dniu [...] r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Złożenie przez skarżącą odwołania w dniu [...] r. (bezpośrednio w kancelarii Urzędu) nastąpiło zatem z jednodniowym opóźnieniem. Dodatkowo organ wskazał, że powyższy termin został przyjęty na korzyść strony wobec błędnego wskazania w zawiadomieniu, jako początku terminu odbioru przesyłki dnia [...] r. zamiast prawidłowego, tj. w dniu [...] r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.S. zarzuciła Kolegium naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. w związku z art. 40 § 2 K.p.a. i art. 44 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji naruszenie art. 134 K.p.a. poprzez uznanie, że odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy bieg tego terminu jeszcze się nie rozpoczął. W pierwszej kolejności skarżąca podniosła, że w dniu [...] r. ustanowiła pełnomocnika do reprezentowania jej w sprawie. Wobec powyższego organ zobowiązany był doręczyć decyzję pełnomocnikowi, a nie skarżącej. Zatem w sprawie w ogóle nie rozpoczął biegu termin do zaskarżenia decyzji. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do samego doręczenia, skarżąca podniosła, że nie może ono zostać uznane za skuteczne, ponieważ wbrew treści notatki służbowej z dnia [...] r. doręczyciel nie pozostawił zawiadomień o pozostawieniu pisma ani w skrzynce na korespondencję, ani w drzwiach mieszkania – skarżąca nigdy ich nie otrzymała. Takiej informacji nie zawiera również notatka służbowa. O próbie doręczenia decyzji przed dniem [...] r. skarżąca dowiedziała się z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Nadto awiza odnoszą się do pism o różnych sygnaturach: awizo z dnia [...] r. dotyczy pisma o nr [...] natomiast awizo II z dnia [...] r. pisma o nr[...] . Zdaniem Z. S. żadna z tych sygnatur nie jest tożsama z sygnaturą decyzji w przedmiotowej sprawie, tylko z sygnaturą pisma przewodniego, które nie było przedmiotem doręczenia. Dodatkowo, w obydwu awizach i notatce służbowej, brak jest jakiejkolwiek wzmianki o braku możliwości doręczenia w trybie art. 43 K.p.a. – dorosłemu domownikowi lub sąsiadowi, co jest warunkiem zastosowania i skuteczności trybu doręczenia z art. 44 K.p.a. Skarżąca podkreśliła, że opisane zawiadomienia zawierają błędne wskazanie daty, od której należy liczyć okres złożenia pisma w siedzibie organu I instancji i termin odbioru pisma. Jeżeli doręczyciel faktycznie pierwszego awizowania dokonywał w dniu [...] r., to dzień ten jest dniem zdarzenia, o którym mówi art. 57 § 1 K.p.a., tj. złożenia pisma w siedzibie organu, a termin biegnie od dnia [...] r. Tymczasem w obydwu zawiadomieniach organ wskazuje błędnie dzień 18 czerwca 2012 r. jako datę początkową, czyli bezprawnie wydłuża termin ustawowy i wprowadza w błąd adresata. Taka adnotacja nie może prowadzić do obliczenia terminu z "korzyścią" dla strony, jak to twierdzi organ, ponieważ błąd ten determinuje nieskuteczność doręczenia i konieczność powtórzenia czynności. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca powołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych w przedmiocie zasad stosowania tzw. "fikcji doręczeń". Odnośnie do dodatkowego doręczenia dokonanego skarżącej osobiście, pod adresem jej zamieszkania w dniu [...] r., Z. S. podniosła, że na kopercie jako adresat przesyłki widnieje jej syn z prawidłowym adresem jego zamieszkania. Natomiast na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji jako adresata wpisano inną stronę postępowania wraz z jej adresem. Powyższe pracownik organu uzasadnił, "tak stosowaną praktyką". Wobec powyższego i to doręczenie nie może być uznane za skuteczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej Kolegium podało, że w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej w przedmiotowym postępowaniu. Znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo upoważnia bowiem S. S. do reprezentowania skarżącej w sprawie: [...] . Nadto na ww. pełnomocnictwie brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia formalnego złożenia go w organie prowadzącym sprawę, a załączony dowód wpłaty opłaty skarbowej z dnia [...] r. nie zawiera informacji do jakiej sprawy pełnomocnictwo zostało udzielone. W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, udzielone pełnomocnictwo co najwyżej odnosić by się mogło do udziału pełnomocnika w czynnościach oględzin. Z tych też powodów doręczenie zaskarżonej decyzji bezpośrednio stronie skarżącej Kolegium uważa za dokonane prawidłowo. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu skarżącej w notatce służbowej z dnia [...] r. wskazano, iż wobec braku możliwości doręczenia pisma adresatowi, pismo zostało złożone w Urzędzie Miejskim . W istocie awizo w oznaczeniu pisma zawierało błędnie na końcu znaku cyfrę "6", zważywszy jednak, że w aktach sprawy nie ma pisma o takim znaku analizowany zapis należy potraktować jako oczywistą omyłkę doręczyciela. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącej zwrotne poświadczenie odbioru decyzji datowane na dzień [...] r. zostało zaadresowane na nią samą i przez nią podpisane, natomiast załączona do akt sprawy kserokopia uwierzytelnionej koperty ze wskazaniem adresata jako S. S., bez jakiejkolwiek daty – w opinii organu - nie dowodzi niczego, prócz tego, że oryginał takiej koperty został okazany notariuszowi. Powyższe twierdzenia skarżącej, wobec faktu, że doręczenia dokonano pod jej adresem budzą wątpliwości organu. W świetle powyższego, pomimo przyznanych przez Kolegium uchybień w doręczeniu - wobec ich nieistotnego wpływu na skuteczność dokonanej czynności – w ocenie organu odwoławczego, nie sposób odmówić jej takiego waloru. Końcowo odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia terminu awizowania, Kolegium wskazało, że przepisy art. 44 § 2 i § 3 K.p.a. w sposób odrębny i całościowy regulują kwestię związaną z ustaleniem początku i końca biegu terminu przepisanego do uznania doręczenia za skuteczne, bez konieczności uciekania się do uregulowań art. 57 K.p.a., zatem pierwszym dniem 14-dniowego terminu awizowania przesyłki jest dzień pozostawienia jej w skrzynce lub na drzwiach adresata. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę i wniosła o zasądzenie kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc, że doręczenie w tej sprawie było nieskuteczne, naruszony został art. 134 w zw. z art. 44 K.p.a. W aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą synowi, zatem zarzut nieprawidłowego doręczenia stronie, a nie pełnomocnikowi jest chybiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający aby przyjąć, że doręczenie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. było skuteczne i nastąpiło na podstawie art. 44 K.p.a. Należy zaznaczyć, że procedurę doręczeń decyzji administracyjnych regulują przepisy Rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadą jest, że doręczenie następuje do rąk adresata (art. 42 § 1,2 i 3 K.p.a.). W razie nieobecności adresata doręczenia można dokonać za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 K.p.a.). W razie niemożności dokonania doręczenia w powyższy sposób, przepis art. 44 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. przewiduje możliwość zastosowania tzw. doręczenia zastępczego. W przypadku doręczenia przez pracownika urzędu, przechowuje się pismo przez okres czternastu dni w urzędzie gminy. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia pisma w urzędzie gminy, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w powyższym siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki pozostawiono pismo w urzędzie gminy, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Instytucja doręczenia zastępczego stwarza domniemanie doręczenia. Uchybienie któremukolwiek z elementów tej procedury powoduje, że strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. W ocenie Sądu na znajdujących się w aktach administracyjnych kopiach potwierdzenia odbioru i kopertach zawierających przesyłkę brak jest informacji doręczyciela, gdzie pozostawił zawiadomienie - w skrzynce na korespondencję, czy na drzwiach mieszkania. Nadto brak jest dowodu, że doręczyciel próbował przed zastosowaniem instytucji zawiadomienia z art. 44 K.p.a. wykorzystać możliwość doręczenia w oparciu o art. 42 i 43 k.p.a. Jest to warunek konieczny, aby móc skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia z art. 44 K.p.a. Nadto organy nie wyjaśniły treści pełnomocnictwa udzielonego przez Z. S. – synowi S. S. w dniu [...] r. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, że w sprawie wystąpiły też niejasności dotyczące numeracji pism, które były przedmiotem próby doręczenia stronie skarżącej. Wobec faktu, że w ocenie Sądu nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji, Sąd uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchybieniu terminu, gdyż takie postanowienie można wydać tylko wtedy, o ile doręczenie było skuteczne. Zebrany materiał jest w ocenie Sądu wystarczający aby stwierdzić, że doręczenie Z.S. decyzji Prezydenta z dnia [...] r. było nieskuteczne i musi zostać powtórzone z zachowaniem procedury doręczeń, określonej w Rozdziale 8 K.p.a. i po wyjaśnieniu kwestii zakresu udzielonego pełnomocnictwa. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej ustawy.