II SA/Sz 1073/14
WyrokWSA w Szczecinie2015-05-07
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz, Elżbieta Makowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywca gruntu rolnego, na którym znajduje się uprawa leśna, może uzyskać prawo do ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, jeśli zbywca utracił to prawo przed sprzedażą gruntu z powodu nabycia prawa do emerytury?Ratio decidendi
Prawo do ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej wygasa z mocy prawa z chwilą nabycia przez właściciela gruntu prawa do emerytury lub renty. W przypadku sprzedaży takiego gruntu po utracie tego prawa przez zbywcę, nabywca nie może uzyskać prawa do ekwiwalentu, ponieważ zbywca nie posiadał go w momencie transakcji, a przepisy prawa nie przewidują takiego skutku przeniesienia własności gruntu.Stan faktyczny
Starosta odmówił K.C. przeniesienia prawa do ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, ponieważ zbywca gruntu, Z.C., utracił to prawo z powodu nabycia emerytury przed sprzedażą gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Starosty w mocy, uznając, że wygaśnięcie prawa do ekwiwalentu z powodu emerytury jest definitywne i nie może przejść na nabywcę. K.C. zaskarżył decyzję SKO do WSA, kwestionując prawną ocenę organów i twierdząc, że prawo do ekwiwalentu zostało jedynie zawieszone.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeniesienia ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej oddala skargę.
Starosta decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej określonej jako : "K.p.a." oraz art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. z 2001 r. Nr 73, poz. 764 i z 2003 r. Nr 48, poz. 392) w związku z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn.zm.) odmówił przeniesienia na K.C. ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej na dz. nr [....] obręb ewidencyjny przyznanego Z. C. decyzją Starosty znak : [...].
Z ustaleń wskazanych w uzasadnieniu wyżej opisanej decyzji wynika, że decyzją z dnia [...], Starosta stwierdził prowadzenie przez Z.C. uprawy leśnej o powierzchni [...] założonej wiosną [...] na gruntach rolnych usytuowanych na części działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym oraz określił w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia jego prawo do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej
Z U S decyzją z dnia [...]. przyznał Z.C. emeryturę. Pismem z dnia [...] Z.C. poinformował organ o sprzedaży uprawy leśnej K. C. (akt notarialny Rep. [...]). Wnioskiem z dnia 1 lipca 2013 r. Z.C. działając jako pełnomocnik K.C. wystąpił o przyznanie K.C. jako nabywcy gruntów, tj. części działki nr [...] miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej.
W tym stanie faktycznym sprawy, Starosta przytoczył przepisy art. 7 ust. 6 i art. 6 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia oraz art. 15 w związku z art. 16 pkt 1 i art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sesji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn.zm.), dalej określonej jako : "ustawa o wspieranie rozwoju obszarów wiejskich ..." i na tej podstawie prawnej stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Powodem odmowy przyznania K.C. wyżej wskazanego ekwiwalentu był brak, w ocenie Starosty, podstawy prawnej do przyznania ekwiwalentu nabywcy zalesionego gruntu w sytuacji, gdy zbywca przed jego zbyciem utracił prawo do ekwiwalentu z powodu nabycia prawa do renty lub emerytury.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją K.C. wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 7 ust. 6 a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia oraz obrazę Konstytucji RP w zakresie, w jakim decyzja Starosty powoduje wywłaszczenie strony i wniósł o jej uchylenie i orzeczenie zgodnie z wnioskiem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz na podstawie art. 7 ust. 6 i 6a, 11 ust. 1 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia w związku z art. 14 ust. 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium, jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dokonało identycznych ustaleń faktycznych w sprawie, jak organ I instancji.
Odnosząc się do treści odwołania w kontekście obowiązującego stanu prawnego mającego w sprawie zastosowanie, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia właściciel gruntu, który otrzymał decyzję administracyjną o prowadzeniu uprawy leśnej, nabywa prawo do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej.
W ust. 6a art. 7 tej ustawy mówi się, że w przypadku sprzedaży gruntu, na którym znajduje się uprawa leśna, obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalent przechodzą, na nabywcę gruntu. Przekazania tych praw i obowiązków dokonuje starosta w drodze decyzji administracyjnej zaś według art. 11 ustawy "uprawnienie do ekwiwalentu można nabyć w drodze spadkobrania" a "korzystanie z nabytych w ten sposób uprawnień jest kontynuowane w ramach ustalonego terminu [...] lat."
Jednakże w ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie należało zważyć, że zgodnie z przepisem art. 7 ust. 6 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, właściciel gruntu otrzymuje ekwiwalent do czasu nabycia prawa do emerytury lub renty, nie dłużej jednak niż przez okres [...] lat.
Oznacza to, że z chwilą nabycia przez Z.C. prawa do emerytury (decyzja ZUS z dnia [...]), ziściła się przesłanka (warunek rozwiązujący) określona w ww. przepisie. Wygasło zatem ex lege jego prawo do pobierania ekwiwalentu z tytułu prowadzenia uprawy leśnej.
Z tej przyczyny brak było podstaw do późniejszego przeniesienia tego uprawnienia jak i związanych z nim obowiązków, na nabywcę przedmiotowej nieruchomości, t.j. K.C., na podstawie ww. przepisów.
Kolegium uznało w tej sytuacji, za zgodne z prawem orzeczenie Starosty ego w zakresie odmowy przeniesienia na skarżącego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie upraw leśnych.
Według organu odwoławczego, podstawy do przyznania uprawnień publicznoprawnych (ekwiwalentu - w rozpoznawanej sprawie) regulują przepisy prawa materialnego, w tym następstwa prawnego w zakresie uprawnień publicznoprawnych. Generalnie w przepisach prawa administracyjnego obowiązuje reguła osobistego charakteru uprawnień publicznoprawnych. Z natury rzeczy zatem, uprawnienia publicznoprawne nie przechodzą na następców prawnych. Przejście uprawnień publicznoprawnych jest dopuszczalne tylko gdy tak stanowi przepis prawa. Wykładnia rozszerzająca nie jest dopuszczalna.
W ocenie SKO, organ I instancji prawidłowo dokonał wykładni art. 7 ust. 6a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Starosta nie może w drodze decyzji przenieść prawa do ekwiwalentu za zalesienie na nabywcę gruntu, jeśli prawo do tego ekwiwalentu wygasło przed dokonaniem transakcji (jak w rozpatrywanej sprawie). Jeśli właściciel zalesionego gruntu, który sprzedał ten grunt już po utracie ekwiwalentu, w związku z przejściem na emeryturę, to nabywca gruntu nie może uzyskać prawa do ekwiwalentu.
K.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną domagając się :
1) jej uchylenia oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty ego,
2) rozpatrzenia wniosku zgodnie z pierwotnym żądaniem strony,
3) rozliczenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący, reprezentowany przez ustanowionego pełnomocnikiem ojca – Z.C. nie sprecyzował zarzutów skargi.
Z treści skargi wynika, że strona nie kwestionuje ustaleń faktycznych, lecz ich ocenę prawną. Skarżący uważa mianowicie, że wygaśnięcie prawa do ekwiwalentu przysługującego zbywcy uprawy nie ma charakteru definitywnego. Jego zdaniem w stanie faktycznym i prawnym sprawy mamy do czynienia raczej z zawieszeniem prawa do ekwiwalentu w okresie od momentu nabycia przez Z.C. prawa do emerytury do momentu zbycia przezeń nieruchomości. Skarżący zakwestionował dokonaną przez Starostę interpretację art. 7 ust. 6 a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia wskazując, że z przepisu wynika, iż "W przypadku sprzedaży gruntu (...) obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalent przechodzą na nabywcę gruntu".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, z w a ż y ł co następuje :
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie, wobec zawartych w skardze wniosków, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z przepisu tego wynikają dwie istotne dla niniejszej sprawy okoliczności. Po pierwsze, Sąd administracyjny nie zastępuje właściwych w sprawie organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu spraw, a zatem nawet gdy uchyla decyzję jako niezgodną z prawem, to nie posiada kompetencji do rozpoznania wniosku strony inicjującego postępowanie administracyjne. Treść wyroku sądowego musi mieścić się w granicach zakreślonych w art. 145 – 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej zwanej "P.p.s.a.".
Po drugie, sądowa kontrola dokonywana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a zatem podnoszone skargą argumenty pozaprawne, takie jak na przykład subiektywna ocena skarżącego co do wartości prawnej ustawy o przeznaczenie gruntów rolnych do zalesienia, jako bezprzedmiotowa nie mogą być brane pod uwagę.
Przechodząc do istoty dokonanej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji trzeba wskazać, że w sprawie nie występuje spór co do okoliczności faktycznych. W zaskarżonej decyzji fakty prawotwórcze ustalone zostały prawidłowo, co potwierdził sam skarżący w skardze.
Istota sporu sprowadza się do oceny tych faktów.
Zdaniem Sądu ocena ta dokonana być musi – tak jak uczyniły to organy orzekające w sprawie – w kontekście wszystkich zawartych w ustawie przepisów regulujących przekazanie gruntu rolnego do zalesienia i związane z tym prawo i obowiązki właściciela gruntu, a nie tylko przez pryzmat art. 7 ust. 6 a tej ustawy, jak sugeruje to treść skargi.
W szczególności, Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że utrata prawa do miesięcznego ekwiwalentu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, przez właściciela gruntu, który otrzymał decyzję administracyjną o prowadzeniu uprawy leśnej, z powodu nabycia prawa do emerytury lub renty, nie powoduje definitywnego wygaśnięcia prawa do miesięcznego ekwiwalentu, lecz prawo to zawiesza.
Zauważyć trzeba, że jak trafnie podniosło to SKO , prawo do miesięcznego ekwiwalentu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 nie ma charakteru nieogranicznego.
Ustawodawca w art. 7 ust. 6 wyraźnie zawarł przesłanki powodujące wygaśnięcie tego prawa stanowiąc : "właściciel gruntu otrzymuje ekwiwalent do czasu nabycia prawa do emerytury lub renty nie dłuższy jednak niż przez okres [...] lat". Okoliczność, że ustawodawca przewidział możliwość przeniesienia własności uprawy leśnej w drodze sprzedaży lub spadkobrania, nie oznacza, że przyznał nabywcy więcej praw niż posiadał jego poprzednik prawny. W dacie zawarcia notarialnej umowy sprzedaży spornego gruntu Z.C. nie posiadał już uprawnienia do otrzymywania miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej. Z przepisów analizowanej ustawy nie wynika, aby prawo do takiego ekwiwalentu obowiązywało każdorazowo w stosunku do nabywcy uprawy leśnej. Przeciwnie, z art. 7 ust. 6 a ustawy wynika, że w przypadku sprzedaży gruntu, na którym znajduje się uprawa leśna, obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalent przechodzą na nabywcę. W sytuacji jednak, gdy zbywca nie posiada prawa do ekwiwalentu, gdyż wygasło ono z jednego z powodów wymienionych w art. 7 ust. 6 in fine, prawo to nie może przejść na nabywcę, skoro ustawodawca takiego skutku przeniesienia własności gruntu we wskazanych okolicznościach nie przewidział w ustawie.
Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Dlatego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło