II SA/Sz 1074/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. F. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600) utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...] odmawiającą wydania A. F. prawa jazdy kat. [...] Powyższa decyzja została wydana w wyniku ustalenia następującego stanu faktycznego. Wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] wobec A. F. został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu, łącznie z przyczepą (przyczepami), uprawnienia do kierowania którymi stwierdza prawo jazdy kat[...] , na okres [...] lat. W dniu [...] r. A. F. zwrócił się do Starosty o wydanie prawa jazdy kat. [...] Organ I instancji odmówił wydania prawa jazdy kat. [...] powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600), zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji A. F. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Zdaniem odwołującego się to sąd [...] – a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd [...] na uprawnienia do kierowania pojazdami według innych kategorii, niż to orzeczono w wyroku sądu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując sią na orzeczenia sądów administracyjnych (m. in. wyrok WSA sygn. akt III SA/Po 834/13, II SA/Rz 530/13), uznało, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Kolegium wskazało, że decyzja została wydana na skutek wyroku Sądu Rejonowego Wydział [...] z dnia [...] r., który zapadł w związku z prowadzeniem przez odwołującego się w dniu [...] r. ciągnika marki "[...] " w stanie nietrzeźwości. Według organu odwoławczego istotą zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jest wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych powinien powodować wykluczenie z ruchu drogowego w ogóle osoby kierującej pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości. Odwołujący się kierował ciągnikiem znajdując się w stanie nietrzeźwości, zatem nieracjonalne wydaje się wydanie mu prawa jazdy uprawniającego do kierowania tym pojazdem, skoro Sąd orzekł o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów przez okres 3 lat. Orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów jest wiążący dla starosty. Użycie przez Sąd Rejonowy sformułowania "wszelkich pojazdów mechanicznych" oznacza również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B prawa jazdy, co rodzi związanie Starosty przepisem art. 12 ust. 2 i 3 i powoduje brak możliwości prawnych do wydania dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami kat [...]. Zdaniem organu odwoławczego przepisy ustawy o kierujących pojazdami, w tym przepis art. 12 ust. 2 i 3, nie stanowią o rozszerzającej interpretacji wyroku Sądu, który orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecnie zaskarżył A. F. żądając stwierdzenia jej nieważności w całości, lub stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucił wydanie z naruszeniem: - art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez nieprawidłową wykładnię i tym samym bezzasadną odmowę wydania prawa jazdy z kategorią [...] - art. 7 i 8, art. 77 § 1 i art. 107 K.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego i podjęcie decyzji z naruszeniem prawa i naruszeniem interesu prawnego skarżącego, - art. 7 i art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 53 § 1 Kodeksu karnego przez zaniechanie zastosowania przepisów zgodnie z którymi to właściwy sąd w postępowaniu karnym wymierza karę i stosuje środki karne określone przepisami, wyrok taki jest wiążący dla organu administracji. W uzasadnieniu skargi A. F. wskazał, że postanowieniem Prokuratora Rejonowego zatrzymano mu prawo jazdy od dnia [...] r., a następnie wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 26 lutego 2014 r. został orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres [...] lat, przy czym Sąd pozostawił mu uprawnienie wynikające z kategorii [...] prawa jazdy. Skarżący jest rolnikiem i uprawnienie do kierowania pojazdami jest podstawą jego bytu, gdyż musi dojechać ciągnikiem na pole aby wykonać prace polowe i zwieźć plony. Dalej podniósł, że w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 1 lub 2 Kodeksu karnego i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której taki zakaz orzeczono prawo jazdy tej kategorii, której zakaz ten nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała (tak WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1490/2013, Lex nr 8520207). Odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do niewykonywania wyroków sądu powszechnego. Gdyby wolą ustawodawcy było uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w zakresie którego wyrok sądu nie obejmuje, dokonałby stosownych zmian w Kodeksie karnym, czego nie uczynił uchwalając ustawę o kierujących pojazdami. W przypadkach określonych art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, stosuje się art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, zgodnie z którym prawo jazdy nie może być w takich przypadkach wydane "w zakresie obowiązywania zakazu". Skoro orzeczony wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmuje wszystkie pojazdy poza uprawnieniem do kierowania pojazdami według kategorii [...] prawa jazdy, to orzeczenie Sądu określa zakres obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów, a art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nakazuje organowi administracji zastosować się do określonego zakresu zawartego w orzeczeniu Sądu. Skarżący posiada uprawnienie do prowadzenia pojazdów kategorii [...] i posiadał je w chwili wydania wyroku przez sąd karny, a aktualnie ubiega się wyłącznie o wydanie mu dokumentu potwierdzającego to uprawnienie. W sprawie doszło zatem do błędnego zastosowania powołanych wcześniej przepisów prawa, z naruszeniem interesów skarżącego. Organy administracji publicznej powinny stosować prawomocne orzeczenia sądów powszechnych i kształtować sytuację podmiotu zgodnie z tymi wyrokami. Nie mogą same rozszerzać zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego przez sąd, co czyni zaskarżona decyzja. Zgodnie z art. 7 i art. 45 § 1 Konstytucji w zw. z art. 53 § 1 Kodeksu karnego to właściwy sąd w postępowaniu karnym wymierza karę i stosuje środki karne, a wydany wyrok jest wiążący dla organów administracji. Nie jest dopuszczalne aby organ administracji oceniał zasadność wyroku sądu i rozszerzał go z własnej inicjatywy. Tymczasem tak uczyniły organy orzekające w sprawie, rozszerzając wyrok sądu karnego także na kategorie [...] . Organ I instancji nie wyjaśnił także należycie całokształtu okoliczności faktycznych w sprawie i niedokładnie ocenił materiał dowodowy w wyniku czego przyjął, że skarżący nie posiada uprawnienia do wydania mu prawa jazdy kategorii [...] w sytuacji, gdy skarżący uprawnienie to posiada, ponieważ sąd [...] mu je pozostawił. Takie działanie organu narusza zasadę zaufania do organów państwa, zasadę praworządności i zasadę legalizmu. Pozbawiło także skarżącego możliwości wykonywania zawodu rolnika, pozbawiając jego i jego rodzinę środków utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że przy rozstrzyganiu spraw ze skarg na decyzje administracyjne biorą pod uwagę tylko względy prawne. Sądy te rozstrzygają, jak przewiduje to art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) -określanej dalej jako "P.p.s.a", w granicach (przedmiotowych i podmiotowych) danej sprawy, ale nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Konsekwencją tak uregulowanych granic kontroli sądowej jest obowiązek objęcia badaniem zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego i uwzględnienia wszystkich wad prawnych tego aktu niezależnie od tego czy zostały podniesione w skardze. Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną jest to, że wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres [...] lat, za wyjątkiem pojazdów do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kat. [...][...] r. skarżący złożył w Starostwie Powiatowym wniosek o wydanie mu prawa jazdy kategorii [...] Poza sporem pozostaje to, iż A. F. posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, do których wymagane jest prawo jazdy m.in. kat. [...] Zgodnie z art. 182 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90 poz. 557 ze zm.), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów sąd przesyła odpis wyroku organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli zaś skazany prowadził pojazd, wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony. Stosownie zaś do art. 182 § 2 tej ustawy organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Rozwinięciem wskazanej regulacji jest art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z przytoczonych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że sąd orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, określając jednocześnie, jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy, i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ administracji. Organ ten nie może przy tym rozszerzyć ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu. Odnośnie normy określonej przez art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami zauważyć należy, że przepis ten odwołuje się w zakresie swojej dyspozycji do art. 12 ust. 1 pkt 2 (stanowiącego, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu), wskazując, że artykuł ten (art. 12 ust. 1 pkt 2) stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Ustawa o kierującymi pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o uprawnienie do kierowania pojazdami od osób, które takie uprawnienia posiadają. Osoby, o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy to takie, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy czyli takie, które uprawnień takich jeszcze nie mają. Zatem przepisu tego nie stosuje się do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. W świetle powyższego należy przyjąć, że przepis ten jest zgodny z art. 42 § 2 Kodeksu karnego, który stanowił podstawę do wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w przedmiocie orzeczenia wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres[...] lat, za wyjątkiem tych pojazdów do prowadzenia, których uprawnia prawo jazdy kat.[...] . Odmienna interpretacja prowadziłoby do niedopuszczalnego wniosku, że orzeczony środek karny może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez Sąd Rejonowy na uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie szerszym niż to orzeczono w wyroku. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organ niezasadnie dokonał wykładni rozszerzającej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami i odmówił wydania prawa jazdy kat[...] , które to uprawnienie nie zostało objęte zakazem orzeczonym w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt [...] Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 oraz 200 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.