II SA/Sz 1077/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder /spr./, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu w dniu 09 listopada 2005 sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] II stwierdza nieważność decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] III stwierdza nieważność decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] IV orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 28 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami) oraz na podstawie § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz. 2162), wstrzymał K. B. od [...]r. wypłatę świadczeń rodzinnych w postaci: zasiłku rodzinnego na rzecz K. B. i P. B. w kwocie po [...] zł oraz M. D. w kwocie [...] zł i M. D. w kwocie [...] zł, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci w kwocie po [...] zł, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na rzecz M. D. w kwocie [...] zł, dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na rzecz P. B. w wysokości [...] zł, świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M. D. w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych jest konsekwencją nie wykonania przez K. B. zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...] r., dotyczącego dostarczenia zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach konkubenta J. D. za [...] rok. K. B. w odwołaniu od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] domagała się uchylenia decyzji z dnia [...] r. i umorzenia postępowania w sprawie. Odwołująca się podniosła, że wbrew twierdzeniom organu I instancji nie zamieszkuje z J. D., który na stałe przebywa w Niemczech od dłuższego czasu i nie ma z nim żadnego kontaktu. K. B. zarzuciła również, że zgłaszała te okoliczności organowi pomocy społecznej, jak również wskazywała na możliwość wystąpienia przez organ do urzędu skarbowego odnośnie uzyskania żądanych informacji o J. D. Organ I instancji nie zareagował jednakże na twierdzenia K. B. Brak przychylności organu pomocy społecznej spowodował, w ocenie odwołującej, pozbawienie jej oraz jej dzieci środków do życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 28 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz § 14 ust.2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że organ I instancji w dniu [...] r. wznowił postępowanie w sprawie przyznania K. B. decyzją z dnia [...] r. świadczeń rodzinnych i decyzją z dnia [...] r. uchylił ww. decyzję oraz zobowiązał uprawnioną do świadczeń do dostarczenia zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach konkubenta J. D. za [...] rok. Decyzją z dnia [...] r. wydaną również w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r., organ rozpatrując wniosek z dnia [...] r. przyznał K. B. zasiłek rodzinny na dzieci, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, zaliczając na poczet świadczeń należności wypłacone od [...]r. K. B. nie wywiązała się w terminie z nałożonego w decyzji zobowiązania do dostarczenia zaświadczenia z urzędu skarbowego i organ I instancji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wstrzymał wypłatę przyznanych świadczeń. W decyzji organu I instancji w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczeń Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia prawa. K. B. wywiodła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. Uzasadniając skargę K. B. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji, odnoszące się do bezczynności organów pomocy społecznej w pozyskiwaniu informacji na temat sytuacji dochodowej skarżącej na podstawie art. 25 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniosła nadto, ze po uzyskaniu upoważniania od J. D., wystąpiła do Urzędu Skarbowego w [...] o zaświadczenie o dochodach za [...] r. i na jego podstawie organ I instancji na podstawie decyzji z dnia [...] r. wznowił wypłatę świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze oraz dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Uwzględniając te uprawnienia Sądu stwierdzić należy, iż skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż podane w uzasadnieniu skargi. Okolicznością w sprawie bezsporną jest, iż przedmiot skargi stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. w przedmiocie wstrzymania K. B. wypłaty świadczeń rodzinnych na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami). Zgodnie z tym przepisem, wstrzymuje się wypłatę świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, odmówiła udzielenia lub nie udzieliła, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji nałożył na K. B. obowiązek dostarczenia w terminie 14 dni zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach za [...] rok J. D., ojca dwojga jej dzieci, w decyzji z dnia [...] r., wydanej w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. W przekonaniu Sądu, zobowiązanie skarżącej do złożenia wyjaśnień czy dostarczenia dokumentów niezbędnych do zweryfikowania jej prawa do świadczeń rodzinnych winno nastąpić w warunkach odpowiadających prawu. Tymczasem Sąd stwierdził, że zobowiązanie to zostało nałożone w decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, która oprócz tego naruszenia prawa zawiera inne wady uniemożliwiające jej funkcjonowanie w obrocie prawnym. Zarzut ten odnosi się również do drugiej decyzji organu I instancji wydanej w wyniku wznowienia postępowania. Skoro organ uznał, że zachodzą przesłanki wznowienia postępowania w sprawie przyznania K. B. świadczeń rodzinnych w związku wystąpieniem jednej z przesłanek określonych w art. 145 § 1 Kpa, to skutkiem tego winno być uchylenie decyzji ostatecznej oraz rozstrzygnięcie o istocie sprawy. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nie tylko nie wskazał podstawy wznowienia postępowania, ale również wydał dwa odrębne rozstrzygnięcia o treści rozbieżnej z dyspozycją art. 151 Kpa. W decyzji z dnia [...] r. organ uchylił własną decyzję z dnia [...] r. oraz zobowiązał K. B. do dostarczenia zaświadczenia z urzędu skarbowego, warunkującego dalszą wypłatę świadczeń rodzinnych. Z kolei w decyzji z dnia [...] r. wydanej również w warunkach wznowienia postępowania i stanowiącej "kontynuację" decyzji z dnia [...] r., ten sam organ rozstrzygnął o istocie sprawy, czyli orzekł w przedmiocie wniosku skarżącej z dnia [...] r. Decyzja kończąca postępowanie w sprawie wznowienia jak już wyżej wspomniano, winna zawierać rozstrzygnięcie zarówno co do podstaw wznowienia jak i istoty sprawy administracyjnej. Nie następuje to- jak to przyjął organ orzekający w przedmiocie wznowienia- w drodze dwóch odrębnych decyzji, czyli uchylającej decyzję dotychczasową oraz nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Decyzja kończąca postępowanie wznowieniowe winna zawierać dwa rozstrzygnięcia, a wynika to z art. 149 § 2 Kpa. Skoro organ administracji prowadził jedno postępowanie, to powinno się ono zakończyć wydaniem jednej decyzji (tak w wyroku NSA z dnia 28.4.1998 [...] ( nie publ.). Skład orzekający pogląd ten w pełni podziela. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące zasady i tryb postępowania w sprawie wznowienia postępowania jako trybu nadzwyczajnego, weryfikującego decyzje ostateczne, nie zawiera unormowań umożliwiających nakładanie na strony decyzji obowiązków, które warunkują przyznanie im na podstawie przepisów prawa materialnego określonych uprawnień. Zawieranie takich obowiązków w decyzji wydanej na podstawie art. 151§ 1 pkt 2 Kpa stanowi nadużywanie przez organ administracji publicznej trybu nadzwyczajnego do orzekania w sprawach objętych postępowaniem zwykłym, co należy ocenić obok wskazanych wyżej wad prawnych, jako rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152.