II SA/Sz 108/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: "WINB" albo "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r., nr WOA.7721.174.2023.IW, działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572.; dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez M. i M. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej również jako: "PINB") z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak: [...], w przedmiocie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku rekreacji indywidualnej wraz z zbiornikiem bezodpływowym na działce nr [...] obręb ewidencyjny K. , gmina D.. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że PINB decyzją z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak: [...] nakazał M. i M. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku rekreacji indywidualnej wraz z zbiornikiem bezodpływowym na działce nr [...] obręb ewidencyjny K. , gmina D.. Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wnieśli M. i M. S. (pismo z dnia 23 listopada 2023 r.). W uzasadnieniu wniosku wskazali, że o treści decyzji dowiedzieli się dopiero w dniu 20 listopada 2023 r. Wyjaśnili, że pełnomocnik, który reprezentował ich w tej sprawie nie przekazał im stosownych informacji i dokumentów. W związku z tym pozbawieni zostali możliwości działania w niniejszym postępowaniu. Do wniosku załączyli oświadczenie pełnomocnika potwierdzające fakt nieprzekazania im dokumentów w sprawie. Z akt sprawy wynika, że M. i M. S. działali przed organem I instancji przez pełnomocnika w osobie J. B. (pełnomocnictwo z dnia 30 maja 2023 r. k-46 ). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, załączonego do akt sprawy organu I instancji wynika, że pełnomocnik - J. B. odebrała decyzję PINB z dnia 28 sierpnia 2023 r., (znak: [...]) w dniu 5 września 2023 r. (wtorek). Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania upłynął stronom działającemu przez pełnomocnika, w dniu 19 września 2023 r. (wtorek). W dniu 30 listopada 2023 r. do PINB wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem, który został nadany w placówce Poczty Polskiej S.A. w dniu 27 listopada 2023 r. Wnioskodawcy wskazali, iż w dniu 20 listopada 2023 r. powzięli wiadomość o wydaniu przez PINB w S. min. o wydaniu decyzji z dnia 28 sierpnia 2023 r. o nakazaniu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku rekreacji indywidualnej wraz z zbiornikiem bezodpływowym na działce nr [...] obręb ewidencyjny K. , gmina D., (znak: [...]). Rozpoznając przedmiotowy wniosek WINB wskazał, że M. i M. S. nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy, wskazali jedynie, że nie mają wiedzy dlaczego ich pełnomocnik zwlekał z przekazaniem im tak ważnych informacji o wydaniu decyzji nakazującej im dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku rekreacji indywidualnej wraz z zbiornikiem bezodpływowym na działce nr [...] obręb ewidencyjny K. , gmina D.. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść przepisów k.p.a. regulujących instytucję przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wyjaśniając, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie WINB Skarżący, jak i uczestniczka postępowania (M. S.) nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, a powyższe powody, tj. brak wiedzy o toczącym się postępowaniu oraz brak przekazania im informacji o wydaniu decyzji i nieprzekazanie ich przez ustanowionego pełnomocnika nie stanowi argumentu przemawiającego za przywróceniem terminu. Nie wynika bowiem z tego, że znaleźli się oni w sytuacji nagłej i nie mogli podjąć odpowiednich czynności aby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Stąd w przedmiotowej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, przyjąć należało, że argumentacja podniesiona w podaniu o przywrócenie terminu stanowi w rzeczywistości próbę uniknięcia negatywnych skutków zarówno uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, jak i niewystąpienia w sprawie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. S., który podtrzymał stanowisko, że brak terminowego wniesienia odwołania wynikał z braku przekazania dokumentów i informacji o wydanych orzeczeniach przez PINB w S.. W skardze podniesiono nadto, że Skarżący nie miał wiedzy o prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym i nie uchyla się od możliwości legalizacji budynku. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak: [...] w przedmiocie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku rekreacji indywidualnej wraz z zbiornikiem bezodpływowym na działce nr [...] obręb ewidencyjny K. , gmina D.. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Natomiast stosownie do art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Od takiego rozstrzygnięcia przysługuje skarga do sądu administracyjnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Rozważania nad zasadnością i prawidłowością formalną orzeczenia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienie zażalenia w niniejszej sprawie należy rozpocząć od stwierdzenia czy w sprawie faktycznie doszło do uchybienia terminu, bowiem tylko uchybiony termin może zostać skutecznie przywrócony. Ustalenia w zakresie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego (odwołania lub zażalenia) następują zatem zasadniczo przy rozpatrywaniu kwestii wpadkowej dotyczącej dopuszczalności przywrócenia terminu do wniesienia takiego środka. Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego i uczestniczki postępowania w dniu 5 września 2023 r. (wtorek). Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 września 2022 r. Co istotne, również Skarżący nie kwestionuje powyższej okoliczności. Przechodząc do oceny merytorycznego oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić, stosowną argumentacją, swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W świetle art. 58 § 1 k.p.a. tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie mogła tej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej – w danej sytuacji życiowej i osobistej – można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Innymi słowy, kwestia stopnia zawinienia nie ma w tym przypadku znaczenia, bowiem każdy, nawet najmniejszy stopień zawinienia wyklucza przywrócenie terminu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 3883/19 i 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2539/20, Baza NSA). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Z uwagi na kryterium braku winy, które warunkuje przywrócenie uchybionego terminu, za usprawiedliwione, niezawinione przyczyny niedochowania terminu mogą być uznane wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw – udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Trzeba również podkreślić, że w przedmiotowej sprawie chodzi o ocenę winy strony, która nie dokonała czynności procesowej w terminie. Skoro zaś zgodnie z ogólną regułą strona co do zasady może działać przez pełnomocnika (art. 32 k.p.a.), to w konsekwencji za działania, czy też za brak działania pełnomocnika strona odpowiada jak za własne działania lub zaniechania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt I FSK 192/16 i 14 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 2725/16, Baza NSA). W ocenie Sądu, okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu nie uzasadniały braku winy strony w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. W sprawie nie zostały bowiem spełnione wymogi z art. 58 § 1 k.p.a., a rozstrzygnięcie organu II instancji o odmowie jego przywrócenia było zasadne. Po pierwsze, zauważyć należy, że w toku postępowania administracyjnym Skarżący, jak i uczestniczka działali przed organem I instancji przez pełnomocnika w osobie J. B. (pełnomocnictwo z dnia 30 maja 2023 r.), której doręczono decyzję organu I instancji. Co warte podkreślenia, Sądowi z urzędu wiadomym jest, że J. B. jest osoba występującą w postępowaniach administracyjnych z zakresu prawa budowlanego i geodezyjnego, która to osoba posiada szeroką wiedzę zarówno z dziedziny postępowania administracyjnego, jak i zagadnień procesu inwestycyjnego. Należy zatem przyznać rację WINB, który wskazuje, że obowiązkiem pełnomocnika, jak i samych zobowiązanych było ustalenie, czy chcą oni wnieść odwołanie i dochować jego ustawowemu terminowi, a zaniedbanie w tym zakresie wywołało dla stron negatywne skutki procesowe i jest sprzeczne z obowiązkiem zachowania należytej staranności zarówno w zakresie działania samych Skarżących, jak i ich pełnomocnika. Należy podkreślić, że na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. uznaje się, że strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, a odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony. Pełnomocnik do doręczeń Skarżącego był umocowany do odbioru korespondencji kierowanej do strony. Strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych. Pełnomocnik, nawet nieprofesjonalny, ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje. To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (por. wyroki NSA: z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 3031/13, z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2677/13; z dnia 2 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 3049/17 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji uznać należało, że brak faktycznego odebrania korespondencji przez pełnomocnika, pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki, a w konsekwencji brak zapoznania się Skarżącego z treścią decyzji organu I instancji i niewniesienie odwołania w terminie obciąża Skarżącego. Tym samym niedochowanie terminu na dokonanie tej czynności nie nastąpiło bez winy Skarżącego, co wykluczało możliwość przywrócenia terminu w myśl art. 58 § 1 k.p.a. Zasadnie zatem w ocenie Sądu WINB uznał, że argumentacja podniesiona w podaniu o przywrócenie terminu stanowi w rzeczywistości próbę uniknięcia negatywnych skutków zarówno uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, jak i niewystąpienia w sprawie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.