II SA/Sz 1080/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. P. – L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi I. P.– L. na pismo Przewodniczącego Rady Miasta z dnia [...] r. w przedmiocie rozpatrzenia skargi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę I. P. – L. na pismo Przewodniczącego Rady Miasta z dnia [...] r. w przedmiocie rozpatrzenia skargi. Odpis powyższego orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie złożenia środka odwoławczego został doręczony skarżącej w dniu [...]r. W dniu [...] r. do Sądu wpłynął wniosek I. P. – L., sporządzony na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Uzasadniając swój wniosek skarżąca podała, że aktualnie jej katastrofalna sytuacja ekonomiczna uniemożliwia ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem oraz córką. Jest właścicielką mieszkania o powierzchni [...], [...] m², a także pawilonu handlowego o powierzchni [...] m². Nie posiada żadnych środków pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód w kwocie [...] zł osiągany przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a także zasiłek chorobowy męża w wysokości [...] zł, z kolei córka – studentka nie uzyskuje żadnych dochodów. Jednocześnie I. P. – L. podała wykaz miesięcznych wydatków, stanowiących w sumie kwotę [...]zł, w tym: czynsz za lokal – [...] zł, składki ZUS – [...] zł, czynsz mieszkaniowy – [...] zł, fundusz remontowy – [...] zł, telefon – [...] zł, kredyt – [...] zł, energia i gaz – [...] zł, SEC – [...] zł, abonament RTV – [...], kablówka – [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, koszty leczenia męża – [...] zł. Wnioskodawczyni podała, że w egzystencji w miarę możliwości pomaga jej rodzina. Do wniosku skarżąca załączyła dwa zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. o wysokości przychodu w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych potwierdzające wysokość osiągniętego przez nią przychodu w roku [...] na kwotę [...]zł, drugie z kolei potwierdzające, że skarżąca w [...] roku osiągnęła dochód w wysokości [...]zł. Do wniosku załączono również kserokopię przekazu pocztowego na kwotę [...] zł wypłacone na rzecz męża wnioskodawczyni tytułem świadczenia chorobowego za okres od [...]r. Zarządzeniem Sądu z dnia [...]r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów t.j.: - dowodów potwierdzających wysokość wydatków na bieżące utrzymanie domu (energia elektryczna, gaz, woda, czynsz, telefon) z okresu ostatnich 3 miesięcy; - wyciągów bądź wykazów z wszystkich rachunków bankowych skarżącej oraz Jej męża i córki za okres ostatnich 3 miesięcy; - odpisów zeznań podatkowych skarżącej za [...] r. oraz jej męża za rok [...]; - oświadczenia o wysokości otrzymywanej pomocy od rodziny; - zaświadczenia właściwej uczelni potwierdzającej fakt studiowania córki skarżącej; - oświadczenia, czy skarżąca bądź jej rodzina korzystała w ostatnich dwóch latach z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak należy przesłać decyzję potwierdzającą ten fakt; - dokumentu, z którego wynika okres pobierania zasiłku chorobowego przez męża, - umowę o pracę męża skarżącej w terminie 10 dni, od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony I. P. – L. w dniu [...] r., jednakże do dnia dzisiejszego wnioskodawczyni nie uzupełniła wskazanego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskujący o taką pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Natomiast w zakresie całkowitym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, którzy ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W myśl art. 255 ustawy – jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie zaś skierowane do skarżącej, w trybie powołanego przepisu, o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, że dane zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Strona pozostawiając bez odpowiedzi wezwanie Sądu, nie wyjaśniła żadnych kwestii związanych z dochodem swojego małżonka, który jedynie w okresie od dnia [...] r. pobierał świadczenie chorobowe. Skarżąca nie przedstawiła też żadnych wyciągów z rachunków bankowych własnych oraz osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Nie podała też wysokości pomocy finansowej otrzymywanej od rodziny, uniemożliwiając dokonanie oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1521/04, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, nie można skarżącej zaliczyć do osób pozbawionych środków do życia, bądź której środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby niezbędne, na co wskazuje posiadany przez nią majątek – mieszkanie oraz pawilon handlowy, a także dochód rodziny, kształtujący się na poziomie [...] zł. Jednocześnie należy podnieść, że strona podając zestawienie ponoszonych przez nią wydatków na kwotę [...] zł nie wykazała przy tym, że niektóre ponoszone przez nią wydatki, w tym za dwa telefony oraz za telewizję kablową są niezbędne. Odnosząc się do kosztów strony związanych z ponoszeniem przez nią rat kredytów należy wskazać, że zaciąganie przez stronę zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonych przez nią postępowań sądowych (por. post. NSA z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc powyższe pod uwagę należy podnieść, że I. P. – L. nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji należało, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w postanowieniu.