II SA/Sz 1087/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi F. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego o d d a l a skargę Postanowieniem z dnia [...] r. numer [...], działający z upoważnienia Burmistrza Gminy, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art.123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wstrzymał F. S. wypłatę zasiłku stałego przyznanego decyzją numer [...] z dnia [...] r. na czas trwania postępowania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ stwierdził, iż F. S. w dniu [...] r. złożył pisemne oświadczenie, z którego treści wynika, że uzyskał znaczne środki finansowe z podziału majątku. Pozyskane środki, według tego oświadczenia, przeznaczone zostaną na zakup lub budowę domu. Jednocześnie F. S. nie podał kwoty uzyskanych środków finansowych, uzasadniając ten fakt brakiem zaufania do Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Burmistrza. Oświadczył również, że uzyskał środki finansowe z Sądu Pracy, które przeznaczy na spłatę wcześniejszych zadłużeń. W związku z powyższym organ podjął działania zmierzające do ustalenia faktycznej wysokości środków finansowych uzyskanych przez F. S., a po zebraniu dowodów zostanie wydana decyzja w sprawie wypłaty zasiłku stałego. W wydanym postanowieniu zawarto pouczenie, iż stronie przysługuje zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. F. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając antydatowanie postanowienia, naruszenie procedury prawnej przed wydaniem postanowienia i bezpodstawne wstrzymanie zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia [...] r. numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w sprawie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego przyznanego decyzją numer [...] z dnia [...] r. na czas trwania postępowania. Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z art.141 § 1 Kpa prawo zażalenia na postanowienie przysługuje tylko w razie, gdy tak stanowi kodeks postępowania administracyjnego. Kodeks nie przewiduje zażalenia na postanowienie w sprawie "wstrzymania wypłaty" jakiegokolwiek świadczenia. Zgodnie z art.142 Kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Zatem dopiero w razie, gdy strona nie będzie zgadzała się z decyzją wydaną w sprawie przez organ I instancji, będzie mogła złożyć odwołanie, kwestionując równocześnie wydane postanowienie. Nie może być ono wyeliminowane z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności. Tak więc, merytoryczne ustosunkowanie się do sprawy i argumentów zażalenia jest przed wydaniem decyzji przedwczesne i niedopuszczalne. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez F. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art.3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Tak więc uchylenie postanowienia przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art.123 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W świetle art.141 i 142 Kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, zaś postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Należy stwierdzić, iż prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że " kodeks nie przewiduje zażalenia na postanowienie w sprawie "wstrzymania wypłaty" jakiegokolwiek świadczenia". W przeciwieństwie do odwołania, które służy od każdej decyzji nieostatecznej, zażalenie służy tylko wtedy, gdy kodeks tak stanowi. Z tego względu o zażaleniu należy powiedzieć jako o środku konkretnym, bo służącym na ściśle określone rozstrzygnięcia. Ich katalog w określonym momencie czasowym ma charakter pozytywny i jest zawsze zamknięty (numerus clausus). Nie ma tu znaczenia wola podmiotu dotkniętego postanowieniem czy przekonanie organu o konieczności zapewnienia obrony prawnej wyrażone w pouczeniu o prawie wniesienia środka prawnego. Sama w sobie nie ma także znaczenia ranga rozstrzyganej sprawy procesowej, jeśli ustawodawca nie uznał jej na tyle istotną, by stworzyć możliwość jej kontroli w toku postępowania. Prawo zażalenia wynika z elementu obiektywnego w postaci istnienia normy prawnej przewidującej takie prawo. W żaden sposób nie można go domniemywać (Komentarz do art. 141 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071), [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005 ). Zgodnie z art.126 Kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Organ odwoławczy nawet uznając wydane postanowienie za niedopuszczalne nie mógł także wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności, bowiem tryb ten w tym przypadku był wyłączony, a tym samym w przedstawionym powyżej stanie prawnym organ odwoławczy nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia niż zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Jak wyżej wskazano postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. W niniejszej sprawie Sąd ustalił, że organ I instancji w dniu [...] r. wydał decyzję uchylającą z dniem [...] r. decyzję przyznającą zasiłek stały na rzecz F. S., zaś w dniu [...] r. wydał decyzję uznającą, że kwoty wypłacone F. S. w okresie od [...] r. do [...] r. były nienależnie pobranymi świadczeniami. Skarżący został pouczony o możliwości wniesienia odwołań od powyższych decyzji. W toku rozpatrywania odwołań od powyższych decyzji organ odwoławczy zbada także prawidłowość postanowienia z dnia [...] r. w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego przyznanego decyzją numer [...] a [...] r. na czas trwania postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji.