II SA/Sz 1091/07

Dnia 9 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a: 1) umorzyć postępowanie sądowe wywołane wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić radcę prawnego. Po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu terminu rozprawy w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...(, w przedmiocie zasiłku celowego, skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż jest osobą przewlekle chorą, z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (niepełnosprawność ruchowa). Wymaga stałego przyjmowania leków, na które wydatkuje ok. (...( miesięcznie. J.K. oświadczył również, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a źródło jego utrzymania stanowi renta w kwocie (...(. Zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym i nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Posiada natomiast zadłużenie z tytułu pożyczki bankowej w wysokości ok. (...(. Regularnie korzysta z pomocy opieki społecznej. Postanowieniem z (...(, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. odmówił J.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a jednocześnie ustanowił dla niego radcę prawnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie, referendarz sądowy wskazał, iż, z uwagi na przedmiot sprawy, skarżący jest zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Wobec tego, wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych okazał się bezprzedmiotowy i wniosek ten należało oddalić. Równocześnie, po dokonaniu oceny przedstawionych we wniosku okoliczności, referendarz stwierdził, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, wobec czego ustanowił dla niego radcę prawnego. Pismem z dnia (...( J.K. złożył sprzeciw od postanowienia z dnia (...(, wnosząc "o zmianę orzeczenia w części dotyczącej zwolnienia z kosztów sądowych, uznania jego prawa do zwolnienia ustawowego z kosztów oraz przyznanie radcy prawnego z urzędu". W uzasadnieniu skarżący wskazał, że rozstrzygnięcie odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych łamie prawo i zaprzecza uzasadnieniu postanowienia. Zdaniem J.K., postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów powinno zostać umorzone, gdyż jest bezprzedmiotowe, ponieważ skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów z mocy ustawy - na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych. Ponadto skarżący wskazał, że ponoszone przez niego wydatki na zakup leków w okresie ostatnich trzech miesięcy wynoszą około (...(, a za lokal, w którym mieszka, ponosi koszty w kwocie około (...( miesięcznie. Skarżący oświadczył również, że sam prowadzi gospodarstwo domowe i nie zamieszkuje z nim córka A.K.-U. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: W związku z tym, iż ustawowym terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia (...(, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", rozstrzygnięcie to utraciło moc, zaś sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Na mocy art. 239 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego. Wobec tego, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów jest bezprzedmiotowy. Wskazać w tym miejscu należy, iż orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do tego, czy postępowanie sądowe wywołane takim wnioskiem należy umorzyć, czy też sąd powinien odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Niektóre z sądów odmawiają przyznania prawa pomocy, inne zaś umarzają postępowanie wywołane takim wnioskiem. Przy czym ostatnio w tej kwestii przeważa pogląd, iż należy odmawiać przyznania prawa pomocy, z uwagi na brak przepisu wskazującego na możliwość umorzenia postępowania w takiej sytuacji. Jednakże z uwagi na to, że skarżący żąda umorzenia postępowania, Sąd postanowił jak w pkt. 1 sentencji. Natomiast wniosek o ustanowienie radcy prawnego należało uwzględnić. Przedstawione we wniosku oraz w sprzeciwie okoliczności, szczególnie stan majątkowy oraz sytuacja rodzinna i zdrowotna wnioskodawcy dowodzą bowiem, iż nie jest on w stanie we własnych wydatkach poczynić takich oszczędności, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania swojej osoby, aby móc ponieść koszty wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 246 § 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.