II SA/Sz 1092/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnej F. P. kwotę [...] zł zawierającą należy podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., po rozpoznaniu wniosku J. K. z dnia 29 czerwca 2007 r., decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 7 pkt 1, 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 107 oraz art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 593 ze zm.) przyznał J. K. zasiłek celowy specjalny w wysokości (...( na częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem leków z dokonaniem wypłat po (...( miesięcznie w miesiącach czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2007 r. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. podniósł między innymi, że w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy ustalił, iż sytuacja wnioskodawcy jest trudna z uwagi na niepełnosprawność oraz długotrwałą chorobę. Organ ustalił, że dochód J. K. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, tj. w miesiącu maju 2007 r. wyniósł (...( (na który składa się renta ZUS w kwocie (...( i dodatek mieszkaniowy w kwocie (...() i dochód ten przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę (...(. Ponadto w miesiącu maju 2007 r. skarżący otrzymał rozliczenie zaliczki wpłaconej za centralne ogrzewanie w wysokości (...(, której to kwoty nie wliczono do dochodu. Organ I instancji podkreślił, że świadczenia z pomocy społecznej mają charakter uzupełniający i wspomagający, a przyznana wnioskodawcy pomoc finansowa jest jedynie uzupełnieniem i nie zaspokaja wszystkich potrzeb w pełnym zakresie i pełnej wysokości, bowiem środki, którymi dysponuje Ośrodek są ograniczone. Ośrodek w pierwszej kolejności zaspokaja podstawowe potrzeby bytowe tj. żywność, jeden gorący posiłek dziennie, osób i ich rodzin, które nie są w stanie go sobie zapewnić, z dochodem poniżej kryterium dochodowego lub bez źródeł utrzymania. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że nie pozostawia wnioskodawcy bez pomocy i tak w 2007 r. wnioskodawca otrzymał pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup posiłków w wysokości (...( (zasiłek przyznano na miesiące czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2007 r. po (...( miesięcznie), a w minionym roku otrzymał pomoc po (...( miesięcznie. Uznając sytuację J. K. za szczególnie uzasadniony przypadek organ postanowił o przyznaniu wyżej wymienionego specjalnego zasiłku celowego. Od decyzji tej J. K. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w treści którego zwrócił się "o przedłużenie terminu do rozpatrzenia sprawy" celem złożenia dodatkowych wyjaśnień, tak aby skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego miał pełny obraz sprawy. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.), decyzją z dnia (...(, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Jak ustalił organ I instancji dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w maju 2007 r. wynosił (...( (renta ZUS (...( i dodatek mieszkaniowy (...(), tym samym przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które wynosi (...(, ponadto przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził trudną sytuację finansową strony spowodowaną niepełnosprawnością i chorobą. W tych okolicznościach, organ I instancji był zobligowany do rozpatrzenia sprawy stosownie do art. 41 ustawy o pomocy społecznej i uznając sytuację strony za przypadek uzasadniony do udzielenia pomocy w formie zasiłku specjalnego, przyznał wnioskowaną pomoc. Organ odwoławczy podkreślił, że strona objęta jest pomocą społeczną od kilku lat i systematycznie otrzymuje pomoc co miesiąc. W minionym roku wysokość udzielonej miesięcznie pomocy wynosiła (...(, a ponadto na podstawie odrębnej decyzji przyznana została J. K. pomoc na pokrycie kosztów zakupu posiłków w wysokości (...(. Kolegium podniosło, że skoro o wysokości przyznanego zasiłku, jak również o okresie na jaki zostaje przyznany zasiłek decyduje organ pomocy społecznej, co uwarunkowane jest możliwościami tego organu, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia, bądź zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w S. J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że postępowanie I instancji było nierzetelne. Zdaniem skarżącego, o powyższym świadczyć ma fakt, iż organ orzekający nie miał pełnego materiału dowodowego. Wskazuje na to brak dokumentów potwierdzających wydatki na leki i leczenie oraz fakt, że drastycznie obniżono pomoc na leki. Wydatki na leki wynosiły (...( miesięcznie, zaś pomoc na leki i dwa inne cele wynosiła (...( miesięcznie. Według J. K. organ I instancji nie przeprowadził wywiadu alimentacyjnego, nie zebrał dowodów w postaci dokumentów i dopiero po otrzymaniu szeregu pism udostępnił informacje o wysokości przyznawanych świadczeń. W dalszej części uzasadnienia skargi J. K. zarzucił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. nie dał mu możliwości zapoznania się z całością dokumentów w trakcie postępowania, stąd skarżący nie mógł zgłosić swoich uwag, wniosków, nie mógł zmodyfikować podań, czy dołączyć dokumentów, np. rachunków za leki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy, radca prawny F.P., w piśmie procesowym z dnia 4 czerwca 2008 r. wskazał m.in., że uzyskiwane przez skarżącego dochody, mimo jego trudnej sytuacji zdrowotnej, przekroczyły minimalnie ustawowe kryterium dochodu dla osób ubiegających się o pomoc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku i tak minimalna różnica nie może być wiodącą przesłanką do zmniejszenia przyznanego zasiłku, czy też odmownej decyzji o przyznaniu pomocy. Pełnomocnik podkreślił dalej, że zmniejszenie przyznanej na rzecz skarżącego kwoty, w odniesieniu do wcześniej zawnioskowanej, z przeznaczeniem na zakup leków, nie miało i nie ma żadnej podstawy, tak w odniesieniu do przeprowadzonego wywiadu, czy stosowanych przepisów prawa. Tym samym decyzje wydane w sprawie są niezasadne oraz rażąco krzywdzą skarżącego, jako osobę pozostającą w trudnej sytuacji materialnej. Dlatego wniosek skarżącego o uchylenie decyzji i merytoryczne rozstrzygnięcie jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...(, jak i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia (...(, nie naruszają prawa. Wyjaśnić trzeba, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy – prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem str. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". W sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie czy kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej ustawodawca w art. 41 tej ustawy, przewidział przyznanie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Z treści przytoczonego art. 41 ustawy o pomocy społecznej wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, bowiem organ może, ale nie musi przyznać wnioskowane świadczenie. Nie zawsze też wnioskowany zasiłek zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Stosowanie do treści art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej – rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielnie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślić też trzeba, że organy udzielające pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi i rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego muszą mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i życiowej potrzebujących wsparcia. Dlatego, jeżeli organ oceniający z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe, przyzna wnioskowane świadczenie, lecz nie w żądanej wysokości, to decyzji takiej – w ocenie Sądu – nie można zarzucić naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżący J. K. w dniu 29 czerwca 2007 r. złożył wniosek po przyznanie bezzwrotnego zasiłku specjalnego na pokrycie zakupu leków od czerwca 2007 r. w kwocie po (...( miesięcznie. Organy ustaliły, że dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi (...(, zaś kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi (...(, zatem bezspornie dochód jest wyższy o (...( od kryterium dochodowego uprawniającego do ubiegania się o pomoc społeczną. Wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy dokonały właściwej analizy sytuacji materialno-bytowej skarżącego i trafnie uznały, że przypadek strony jest szczególnym przypadkiem w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej z uwagi na stan zdrowia i sytuację materialną. Dlatego pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, przyznano skarżącemu bezzwrotny zasiłek celowy specjalny na częściowe pokrycie kosztów leczenia. Fakt, że przyznana pomoc na częściowe porycie kosztów zakupu leków nie satysfakcjonuje skarżącego nie stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniach decyzji obu instancji podkreślono, że przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę zakres przyznanej już pomocy oraz potrzeby skarżącego i możliwości finansowe Ośrodka. Organy wyjaśniły, że skarżący od kilku lat jest objęty pomocą społeczną i poza wsparciem na leki w miesiącu lipcu 2007 r. otrzymał też pomoc na pokrycie zakupu posiłków w łącznej kwocie (...( na okres pięciu miesięcy. Niezasadny jest również zarzut, że organ nie przeprowadził, jak to określił skarżący, "wywiadu alimentacyjnego". Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ I instancji zwracał się pismem z dnia 27 lipca 2007 r. do córki skarżącego B.L. o ustalenie terminu przeprowadzenia wywiadu w sprawie skarżącego. B.L. odmówiła przeprowadzenia wywiadu, wyjaśniła powód odmowy oraz dołączyła odpis wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia (...( w sprawie (...( o oddaleniu powództwa J. K. przeciwko B.L. o alimenty. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że przyznając skarżącemu specjalny zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem leków w wysokości (...( na okres czterech miesięcy (co daje po (...( miesięcznie) organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. O przyznaniu tego zasiłku decydowały nie tylko potrzeby skarżącego i fakt przyznania określonej pomocy, ale również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej i potrzeby innych osób, objętych pomocą tego ośrodka. Specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, ma charakter szczególny, wyjątkowy i powinien być przyznawany na określony cel bytowy. Świadczenie to nie może służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej w formie i w wysokości oczekiwanej przez stronę. W tych okolicznościach, Sąd stwierdził, że wydane decyzje prawa nie naruszają, dlatego na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach pomocy prawnej Sąd ustalił z uwzględnieniem § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).