II SA/Sz 1094/09
WyrokWSA w Szczecinie2010-03-17
Skład orzekający: Henryk Dolecki, Stefan Kłosowski, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na wymianie ścian konstrukcyjnych i stropów w istniejącym budynku gospodarczym, wykonane po uzyskaniu zgody na remont, stanowią odbudowę wymagającą pozwolenia na budowę, czy też remont nie wymagający takiego pozwolenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że roboty budowlane polegające na wymianie niektórych elementów konstrukcyjnych (ścian, stropów) w istniejącym budynku, które nie zmieniają jego obrysu, gabarytów i formy architektonicznej, nie stanowią odbudowy, lecz remont. Jeśli obiekt istniał w momencie zgłoszenia remontu i zgoda na remont została wydana, a następnie wykonano prace, które nie wykraczają poza definicję remontu, nie można uznać tego za samowolę budowlaną uzasadniającą postępowanie legalizacyjne.Stan faktyczny
Skarżący K. D. przeprowadził roboty budowlane w budynku gospodarczym, które zgłosił jako remont. Organ nadzoru budowlanego uznał te roboty za odbudowę i rozbudowę bez wymaganego pozwolenia na budowę, nakładając opłatę legalizacyjną. Skarżący kwestionował tę kwalifikację, twierdząc, że prace stanowiły remont, na który uzyskał zgodę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego K. D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] r. znak [...] wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3) i ust 2 Ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.); art. 123 § 1, art. 124 i 125 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił dla K. D. opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł. za dokonanie odbudowy i rozbudowy bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...], położonej przy ulicy [...] w [...].
W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ nadzoru budowlanego I instancji podał, iż w dniu [...] r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności robót budowlanych realizowanych na działce nr [...] (dawniej nr [...]), położonej przy ul. [...] w m. [...], stanowiącej własność K. D.
Podczas kontroli ustalono, że na wskazanej działce zlokalizowany jest budynek mieszkalny z przybudówką i [...] budynków gospodarczych, z których część została zrealizowana także na działce nr [...] (przed scaleniem). Jednym z nich jest budynek (oznaczony nr [...] i [...] w załączniku do protokołu z dnia [...] r.), w którym prowadzone są roboty budowlane. Według oświadczenia inwestora są one realizowane na podstawie pisma Starostwa Powiatowego w [...] nr [...] z dnia [...] r., stwierdzającego, iż Starostwo Powiatowe nie wnosi sprzeciwu dotyczącego zamiaru wykonania robót budowlanych wyszczególnionych w zgłoszeniu z dnia [...] r., dotyczących wymiany pokrycia dachowego, naprawy stropów i naprawy ścian zewnętrznych i wewnętrznych, wykonania tynków, wymiany instalacji elektrycznej i wod. - kan., wymiany stolarki okiennej i drzwiowej oraz remoncie przylegającego tarasu.
Kontrola wykazała, że z budynku gospodarczego wybudowanego przed [...] r., który miał być wyremontowany, pozostała tylko jedna ściana konstrukcyjna i ścianki działowe, natomiast fundamenty pod częścią budynku, pozostałe ściany konstrukcyjne przyziemia i poddasza, konstrukcja stropu i konstrukcja dachowa wraz z pokryciem są nowymi elementami. Ponadto przylegający taras został zabudowany ścianami.
Zdaniem organu wykonując powyższe roboty inwestor dokonał nie remontu, ale odbudowy wraz z rozbudową powyższego budynku, co wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym inwestor naruszył art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wg którego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.
Budynek ten nie mógł być również zrealizowany na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1) w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, gdyż zgodnie z tym przepisem zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa "parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m". Realizowany budynek nie jest budynkiem parterowym, ponieważ w wyniku prowadzonych robót powstało dodatkowo poddasze użytkowe.
Ponieważ inwestycja zgodna jest z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy [...] należało umożliwić inwestorowi doprowadzenie w/w obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez nałożenie obowiązku dostarczenia, w oznaczonym terminie, dokumentów wymaganych przepisami prawa, co uczyniono postanowieniem [...] z dnia [...] r.
Inwestor nałożony obowiązek wykonał, więc zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane należało ustalić wysokość opłaty legalizacyjnej zgodnie z art. 49 ust. 2 tej ustawy. Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Budynki gospodarcze zostały zaliczone do kategorii III, w związku, z czym współczynnik kategorii obiektu wynosi 1,0, współczynnik wielkości obiektu wynosi 1,0, zatem kara z tytułu nielegalnego użytkowania wynosi: [...] zł.
Organ I instancji wstrzymał też wykonanie w/w postanowienia, w przypadku wniesienia zażalenia, do czasu jego rozpatrzenia przez organ II instancji.
Na powyższe postanowienie K. D. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i "odstąpienie od wymierzenia (...) nałożonej kary dotyczącej opłaty legalizacyjnej." Skarżący podnosi, iż zakwalifikowanie wykonanych przez niego robót budowlanych jako "dokonanie odbudowy i rozbudowy budynku gospodarczego" jest nietrafne, ponieważ cały zakres robót wyszczególnionych w postanowieniu, wykonał po uprzednim zgłoszeniu we [...] r. robót budowlanych do Starostwa Powiatowego w [...], które nie wniosło sprzeciwu. Roboty remontowe tego budynku gospodarczego rozpoczął we [...] r. W ocenie skarżącego powyższe przesądza, że nie naruszył wymagań określonych przepisami, ponieważ zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymagało wykonywanie robót budowlanych, polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 8 ustawy Prawo Budowlane przez remont należy rozumieć wykonanie robót budowlanych w istniejącym obiekcie polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Zdaniem skarżącego, w świetle obowiązujących w [...] r. przepisów wykonał on remont budynku gospodarczego, w związku z czym nie był on zobowiązany do uzyskania pozwolenia na budowę zgodnie z wymaganiami art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Remont budynku gospodarczego wykonał z zastosowaniem w większości nowych materiałów budowlanych, odtwarzając dokładnie poprzedni stan budynku. Nie wykonał nowych elementów budynku, lecz odtworzył wcześniej istniejące ściany, posadzki, stropy i dach z zastosowaniem nowych wyrobów budowlanych.
Skarżący podkreśla również, iż stwierdzenie przez INB, że "realizowany budynek nie jest budynkiem parterowym, ponieważ w wyniku prowadzonych robót powstało dodatkowo poddasze użytkowe" jest niezgodne z prawdą, ponieważ przedmiotowy budynek od samego początku swojego istnienia posiadał poddasze użytkowe.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji, podzielając w całości jego stanowisko, iż czynności wyjaśniające przeprowadzone przez INB pozwoliły na ustalenie, że z budynku gospodarczego wybudowanego przed [...] r., który został zgłoszony do wyremontowania, pozostała tylko jedna ściana konstrukcyjna i ścianki działowe, natomiast fundamenty pod częścią budynku, pozostałe ściany konstrukcyjne przyziemia i poddasza, konstrukcja stropu i konstrukcja dachowa wraz z pokryciem są nowymi elementami. Ponadto przylegający taras został zabudowany ścianami.
Inwestor wykonał nałożony na niego obowiązek przedłożenia wymaganych prawem dokumentów tj. 1. zaświadczenia wójta gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości [...]; 2. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania dokumentacji; 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym stanie rzeczy INB zasadnie uznał, iż zostały spełnione przesłanki z przepisu art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane i wydał zaskarżone postanowienie.
Zgodnie z art. 28. ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31, w których mowa o przypadkach odstępstw od ww. przepisu. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, roboty budowlane polegające na remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków, nie wymagają pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia.
Analiza zebranego przez organ powiatowy materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji zdjęciowej, wskazuje, że inwestor dokonał rozbiórki prawie całego obiektu (w stopniu, w którym całkowicie przestał on spełniać swoją pierwotną funkcję), a następnie dokonał jego odbudowy. Zgodnie zaś z art. 3 ust. ustawy Prawo budowlane, odbudowę obiektu budowlanego należy traktować na równi z wykonaniem tego obiektu w określonym miejscu, lub też z jego rozbudową lub nadbudową. Oznacza to, że na wykonanie robót budowlanych polegających na odbudowie obiektu budowlanego wymagane jest pozwolenie na budowę, o którym mowa w art. 28 przedmiotowej ustawy.
W przedmiotowej sprawie inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru remontu ww. obiektu, jednak wykonane przez niego prace budowlane, polegające na rozbiórce a następnie odbudowie obiektu, wykraczają poza ustawową definicję remontu. Inwestor zaś nie uzyskał pozwolenia na odbudowę.
Powyższe przesądziło o konieczności prowadzenia postępowania w trybie przewidzianym w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Organ powiatowy przeprowadził postępowanie we właściwym trybie. Zarówno postanowienie z dnia [...] r., znak: [...], jak i zaskarżone postanowienie zostały wydane w oparciu o właściwą podstawę prawną i prawidłowe rozeznanie stanu faktycznego.
W niniejszej sprawie nie ma znaczenia fakt, iż inwestor odbudował obiekt o tych samych wymiarach, odtwarzając dokładnie poprzedni stan budynku, liczy się bowiem stwierdzony fakt odbudowy tego obiektu. Ważny jest również fakt, iż obiekt ten nie spełnia wymogów dla obiektu budowlanego, w stosunku do którego właściwy byłby tryb postępowania przewidziany w art. 49b ustawy Prawo budowlane.
Ponadto, zgodnie z przepisem art. 48 ust 5 ww. ustawy, przedłożenie dokumentów, wskazanych w postanowieniu, wydanym na podstawie ust. 3 tego artykułu (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie), traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Przedłożenie dokumentów, o których mowa wyżej oznacza zaś po stronie inwestora wolę legalizacji samowoli budowlanej, co z kolei wiąże się z obligatoryjnym naliczeniem opłaty legalizacyjnej.
Wysokość opłaty legalizacyjnej została naliczona przez organ powiatowy w sposób prawidłowy, według wskazań zawartych w art. 59 f ust. 1,2 i 3 ustawy Prawo budowlane oraz z właściwym przyjęciem kategorii obiektu budowlanego.
Organ odwoławczy zauważył również, iż protokół z oględzin przedmiotowego obiektu z dnia [...] r. został sporządzony przez organ powiatowy w sposób nieczytelny i trudny do zrozumienia. WINB zwraca uwagę, iż protokół z oględzin obiektu budowlanego, jako dokument urzędowy, stanowiący w każdej sprawie ważny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, powinien być sporządzony w sposób czytelny i zrozumiały nie tylko dla organu sporządzającego, ale również dla stron postępowania, organu wyższego stopnia, jak i w przypadku wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dla tego Sądu. Powyższe utrudniło w pewnym stopniu organowi II instancji pracę, nie wpływając jednak na podjęte rozstrzygnięcie.
Powyższe postanowienie K. D. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi obu instancji:
- obrazę przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, 8 i 9 k.p.a., polegające na prowadzeniu postępowania legalizującego rzekomą samowolę budowlaną bez uprzedniego wszczęcia postępowania w tej sprawie, przez co naruszone zostały prawa strony w zakresie obejmującym uprawnienia do wykazania w postępowaniu administracyjnym braku podstaw dla podejmowania czynności legalizacyjnych i uprzedniego ustalenia rzekomej samowoli budowlanej,
- naruszenie art. 3 pkt 8 i 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez bezzasadne przyjęcie, iż realizowane prace są odbudową i rozbudową budynku a nie pracami remontowymi prowadzonymi w sposób nie wymagający pozwolenia na budowę i że wymagają pozwolenia na budowę a nie zgłoszenia w Starostwie Powiatowym.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Inspektora Nadzoru Budowlanego celem przeprowadzenia niewadliwego postępowania w sprawie, w tym poprzez przeprowadzenie dowodów obiektywizujących ocenę robót w oparciu o przepisy prawa budowlanego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzi, iż tytułem spadkobrania stał się właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], na której znajdowały się min. zabudowania gospodarcze posadowione tam jeszcze w okresie przedwojennym i późniejszym. Zamierzając dokonać prac remontowych na podstawie art. 3 ust. 8 i art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego wystąpił do Starostwa Powiatowego, składając stosowne dokumenty, z treści których wynikał zakres planowanych robót. Starostwo - dokonując oceny przedłożonego wniosku - wyraziło zgodę na wykonywanie tych prac uznając, iż nie zachodzi potrzeba uzyskania uprzednio pozwolenia na budowę. W toku realizacji prac remontowych przeprowadzona została kontrola przez Inspektora Nadzoru Budowlanego, który zarzucił skarżącemu, że zakres prac nakazywał mu uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Równocześnie INB zażądał przedłożenia taksatywnie wyliczonej dokumentacji, czemu skarżący w wyznaczonym terminie zadośćuczynił. Skarżący na tym etapie winien być powiadomiony o tym, że czynnością tą wszczęta zostaje procedura zamierzająca do naliczenia i wymierzenia opłaty legalizacyjnej i że stawiany jest mu zarzut wykonywania robót bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Organ I instancji, pominąwszy te procedury, spowodował w konsekwencji sytuację tego rodzaju, że zobowiązując skarżącego do dostarczenia wymaganej dokumentacji pozbawiał go uprawnień do uznania bezzasadności stanowiska INB co do rzekomego naruszenia przez niego przepisów art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego. Organ I instancji, nie wydając decyzji o stwierdzeniu rzekomej samowoli budowlanej uniemożliwił skarżącemu skorzystania z możliwości przedstawiania dowodów w sprawie i w konsekwencji prawnej drogi odwoławczej w tym zakresie. Już wstępna ocena protokołów lustracyjnych i treści uzasadnień do postanowień organów I i II instancji wskazują na to, że przyjęte ustalenia dokonane zostały bez przywołania nie budzących wątpliwości dowodów. Ustalenia te następnie legły u podstaw zakwalifikowania wykonanych przez niego robót jako robót polegających na odbudowie i rozbudowie istniejącego obiektu. Takie zastrzeżenia odnoszą się w szczególności do tych ustaleń, z treści których wynika, że skutkiem prac budowlanych powstał obiekt o powierzchni powyżej [...] m2 i z użytkowym poddaszem podczas, gdy skarżący zachował po obrysie granice budynku i jego wygląd zewnętrzny, w tym i istniejąca uprzednio użytkowość poddasza. Skoro już na etapie sporządzania ustaleń przed organem I instancji pojawiły się tego rodzaju wątpliwości dowodowe, to obowiązkiem tego organu było wezwanie skarżącego do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wskazanie ewentualnych dowodów na potwierdzenie jego stanowiska. Brak tych czynności dyskwalifikuje postępowanie w całości, zasadnym czyniąc żądanie uchylenia obu postanowień, których skarga dotyczy.
Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa. Sąd uchyla zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a).
Taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie.
Niesporne w niej jest, iż skarżący wykonał wskazane w zaskarżonym postanowieniu roboty budowlane w oparciu o dokonane w dniu [...] r. zgłoszenie robót budowlanych.
Z dokumentacji znajdującej się w aktach postępowania wynika, że pismem z [...] r. Starosta poinformował skarżącego, iż nie wnosi sprzeciwu dotyczącego wykonania robót budowlanych wyszczególnionych w zgłoszeniu z dnia [...] r. obejmujących: wymianę pokrycia dachowego, naprawę stropu i ścian, wymianę tynków wewnętrznych i zewnętrznych, wymianę instalacji, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej w budynku gospodarczym, naprawę przylegającego do niego tarasu, także obejmującego budowę pomieszczenia sanitarnego o pow. do [...] m², i parterowego budynku gospodarczego o pow. zabudowy [...]m² na działce [...] przy ul. [...] w [...].
Z akt postępowania wynika nadto, iż skarżący złożył też w organie architektoniczno-budowlanym inne zgłoszenia – z dnia [...] r. oraz z [...] r., w którym zgłasza on budowę budynku gospodarczego o powierzchni do [...] m², wobec których organ budowlany również nie wniósł sprzeciwu.
Z zaskarżonej decyzji jednoznacznie nie wynika, czy opisany w niej parterowy budynek gospodarczy to budynek zgłoszony do budowy zgłoszeniem z dnia [...] r., czy też stanowi on część obiektu gospodarczego (dawniej chlewu) remontowanego w oparciu o w/w zgłoszenie. Ponadto w uzasadnieniu swego postanowienia organ I instancji stwierdza, iż wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności robót budowlanych realizowanych na działce nr [...] (dawniej nr [...]), a w dalszej części uzasadnienia stwierdza, że "na wskazanej działce zlokalizowany jest (...) [...] budynków gospodarczych, z których część zrealizowana została na działce nr [...] (przed scaleniem). Jednym z nich jest budynek (oznaczony nr [...] i [...] w załączniku do protokołu z dnia [...]r.) w którym prowadzone są roboty budowlane.".
Powyższe nieścisłości zauważył również organ odwoławczy stwierdzając, że protokół z oględzin przedmiotowego obiektu z dnia [...] r. został sporządzony przez organ powiatowy w sposób nieczytelny i trudny do zrozumienia.
Brak precyzji zaskarżonego postanowienia w tym zakresie należy uznać za naruszenie art. 7 i 77 ust. 1 kpa mające wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Zastrzeżenia budzi również stanowisko organu nadzoru budowlanego stwierdzające, iż skarżący nie dokonał remontu istniejącego pomieszczenia gospodarczego lecz jego odbudowę, co wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, a zatem wykonane na tym obiekcie roboty budowlane stanowią samowolę budowlana, do której odnosi się przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane stanowiący podstawę postanowienia organu I instancji.
Z twierdzeń skarżącego wynika, iż w momencie składania przez niego zgłoszenia wykonania robót budowlanych i budowy z dnia [...] r. wskazany w tym zgłoszeniu budynek gospodarczy, aczkolwiek zdewastowany – istniał, zaś stan tego budynku znany był organowi budowlanemu, który przyjął powyższe zgłoszenie bez sprzeciwu. Dopiero w trakcie wykonywania robót remontowych okazało się, że część ścian trzeba rozebrać w całości i odtworzyć ją na nowo. Taka sytuacja – zdaniem sądu – nie daje podstaw do uznania, ze skarżący dokonał odbudowy obiektu budowlanego. Przepisy prawa budowlanego definiują pojęcie remontu (art. 3 pkt 8), nie definiują jednak pojęcia odbudowy. Art 3 pkt 6 stwierdza, że odbudowa jest formą budowy tj. wykonywania obiektu budowlanego w określonym miejscu. Z tego względu – zdaniem sądu - za odbudowę uznać należy budowę danego obiektu od nowa, po całkowitym rozebraniu budynku istniejącego, niweczącym jego istnienie.
Jeśli jednak inwestor wykonując na podstawie zgłoszenia remont obiektu budowlanego stwierdził konieczność rozebrania oraz odbudowy odbudowy niektórych jego części (ścian), wykorzystując jednak pozostałą część obiektu, nie zmieniając obrysu, gabarytów i formy architektonicznej obiektu, to nie ma podstaw do przyjęcia, że dokonał odbudowy obiektu, skoro zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego przy remoncie dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym, a przepisy prawa budowlanego nie określają zakresu czy skali zamiany elementów budowlanych w danym obiekcie innymi elementami.
Przez zawarte w wyżej powołanym przepisie stwierdzenie "w istniejącym obiekcie budowlanym" rozumieć należy stan obiektu w momencie składania zgłoszenia.
Skoro dany obiekt , zgłoszony w trybie art. 30 prawa budowlanego do remontu w tym czasie istniał, uznać należy, iż wykonane na nim na podstawie tego zgłoszenia roboty budowlane nie stanowiły samowoli budowlanej, uzasadniającej wszczęcie postępowania na podstawie art. 48.
Zaskarżone postanowienie zapadło bez należytego wyjaśnienia powyższej kwestii, a zatem uznać należało, iż wydane ono zostało z naruszeniem art. 7 i 77 par. 1 kpa.
Należy też przyznać słuszność zarzutowi skarżącego, iż bezpodstawnie organ nadzoru budowlanego uznał, że wykonanie przez niego postanowienia organu dotycz. złożenia dokumentacji budowlanej stanowi o jego przyznaniu faktu naruszenia przepisów prawa budowlanego w zakresie braku wymaganego pozwolenia na budowę oraz stanowi wniosek o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego wobec tejże samowoli budowlanej. Tego rodzaju postępowanie organu I instancji, uznane następnie przez organ II instancji za prawidłowe, narusza prawo, w tym w szczególności art. 7, 8 i 9 k.p.a. W sprawie nie dokonano ustaleń faktycznych pozwalających na pełną i jednoznaczną ocenę charakteru robót budowlanych wykonanych przez skarżącego.
Należy też mieć na uwadze, iż legalizacja samowoli budowlanej, wiążąca się z uiszczeniem opłaty legalizacyjnej jest uprawnieniem inwestora i nie może być przeprowadzona bez jego wniosku lub wyraźnej zgody w tym zakresie. Wykonanie przez inwestora obowiązku nałożonego przez organ nadzoru budowlanego w trybie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego nie stanowi samo w sobie podstawy do uznania, że inwestor wnosi lub zgadza się na zastosowanie procedury legalizacyjnej, jeśli wcześniej nie został przez organ uprzedzony, że tak to zostanie przez organ potraktowane. W aktach nie ma dowodu, że skarżący został uprzedzony przez organ w tym zakresie. Brak także dowodu, iż organ tak I jak i II instancji umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się w tej kwestii w trybie art. 10 kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt I wyroku zostało oparte na art. 152 ppsa, zaś o kosztach (pkt III) w oparciu o art. 200 w/w ustawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien uwzględnić powyższe uwagi, dotyczące prawnej kwalifikacji wykonywanych przez skarżącego robót budowlanych, pod kątem czy stanowiły one odbudowę obiektu czy też jego remont, precyzyjnie wskazując którego, spośród kilku budynków gospodarczych, wobec których skarżący zgłosił wykonywanie robót budowlanych, postępowanie dotyczy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło