II SA/Sz 1095/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę K. S. został pozbawiony uprawnień kombatanckich otrzymanych z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od [...]r. do [...]r.", ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...]. W dniu [...]r. K. S. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek "o przywrócenie uprawnień kombatanckich". W piśmie tym wnioskodawca wskazał, że "decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich uważa za nie słuszną, służył Ojczyźnie, a przymiotniki jak: ludowa, komunistyczna, kapitalistyczna – w społeczeństwie spełniają role kąkola w zbożu". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powyższy wniosek K. S. zakwalifikował jako wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji własnej z dnia [...]r. i decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 154 § 1 kpa, w związku z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]r. o pozbawieniu K. S. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że K. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w [...] z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...]r. do [...]r.. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia [...]r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]r. K. S. został pozbawiony uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do wniosku strony z dnia [...]r., Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie jest zasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. K. S. nie wskazał, że zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji. W dalszej części uzasadniana decyzji Kierownik Urzędu podniósł, że niesporne jest w sprawie, iż K. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej pełniąc służbę w organach MO. Okoliczność ta została ustalona na podstawie dokumentów w postaci akt ZBoWiD w [...], w tym zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...]r. Zgodnie z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, powyższe okoliczności faktyczne, stanowią podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Organ orzekający podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie brak jest dowodów, aby wobec wnioskodawcy miały zastosowanie przesłanki przewidziane w art. 25 ust.2 pkt 2 zdanie drugie cyt. ustawy, warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich tj. uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W ocenie Kierownika Urzędu ustalone w sprawie okoliczności, nie dały podstaw by uznać, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej o pozbawieniu K. S. uprawnień kombatanckich, co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 § 1 kpa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. S. podniósł, że nie zgadza się z oceną prawną stanu faktycznego występującego w jego sprawie. Na poparcie swojego stanowiska opisał zdarzenia z czasów okupacji niemieckiej i okresu powojennego, które mają uzasadniać zgłoszony wniosek. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na wniosek K. S., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający uznał, że K. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazał jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie ostatecznej decyzji. W dalszej części uzasadnienia decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił istotę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej i przesłanki wzruszenia takiej decyzji w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 § 1 kpa. zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Kierownik Urzędu wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony", jednakże słuszny interes strony nie może sprowadzać się do obejścia prawa, w tym przypadku art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach/.../. Niewątpliwie w interesie strony byłoby uniknięcie sankcji powyższego przepisu, jednakże organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa /art. 6 kpa/ i w sytuacji braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. Organ orzekający podkreślił, że K. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej pełniąc służbę w Milicji Obywatelskiej. Służba w Milicji Obywatelskiej nie mieści się w żadnym z tytułów, z którymi ustawa wiąże możliwość zachowania uprawnień kombatanckich. Skarżący nie wykazał też, że spełnił którąkolwiek z przesłanek określonych w art. 25 ust.2 pkt 2 powyższej ustawy, warunkującej zachowanie dotychczasowych uprawnień. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. S. wniósł "o cierpliwe rozpatrzenie zażalenia, które powstało na skutek odchudzenia Jego poborów emerytalnych". Skarżący wyjaśnił, że Jego emerytura winna wynosić min. [...] zł a nie [...]zł. Do skargi dołączył odpisy pism kierowanych do ZUS-u, i Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ doprowadziła do stwierdzenia, że skarga K. S. nie jest zasadna. Zaskarżona do Sądu decyzja ostateczna została wydana w trybie art. 154 § 1 kpa, a zatem w jednym z przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych /art. 16 § 1 kpa/. Zgodnie z art. 154 § 1 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Powyższy przepis ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, ażeby może było wzruszyć decyzję. Musi to być po pierwsze decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a po wtóre – za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony /por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz pod redakcją B. Adamiak, J, Borowski, Wyd. C.H. Beck W-wa 1996, str. 685/. Z przepisu art. 154 § 1 kpa wynika, że do organu administracji publicznej orzekającego w sprawie należy ocena, czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem ostatecznej decyzji. Podkreślić też należy, że przedmiotem postępowanie w trybie art. 154 kpa nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą /uchyleniem/ przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie art. 154 kpa, ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, a przede wszystkim, czy w świetle tych przesłanek sprawa była w ogóle rozpoznawana. W niniejszej sprawie sąd uznał, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów odmawiając uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...]r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. o pozbawieniu K. S. uprawnień kombatanckich otrzymanych wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej", nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a tylko takie jego przekroczenie może stanowić naruszenie prawa. W ocenie Sądu odmowę organ orzekający szczegółowo uzasadniał, dokonując analizy przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach /.../ i prawidłowo stwierdził, że przepisy tej ustawy nie pozwalają na wnioskowaną przez skarżącego zmianę /uchylenie/ przedmiotowej decyzji. Wniosek skarżącego w istocie oparty o interes faktyczny strony, który sprowadza się do kwestii związanych z wysokością emerytury, faktycznie zmierzał do obejścia obowiązującego prawa, a tak pojmowany interes strony - jak trafnie uznał organ orzekający – nie stanowi przesłanki określonej w art. 154 § 1 kpa. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna została wydana z naruszeniem prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej /art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.