II SA/Sz 1096/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. G. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji decyzję Wojewody uchylającą w całości decyzję organu I instancji i przekazującą do ponownego rozpoznania decyzję orzekającą o odmowie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu położonego w [...]. Po otrzymaniu zawiadomienia w przedmiocie wyznaczenia terminu rozprawy skarżąca wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu załączając kserokopię orzeczenia Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej z dnia [...] r. o potrzebie kształcenia specjalnego oraz zaświadczenie Dyrektora Szkoły Zawodowej Specjalnej nr [...] w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym Nr [...] w [...], że jest uczennicą klasy I w roku szkolnym [...]. Mając na uwadze ustawowy obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, referendarz sądowy wezwaniem z dnia 10 grudnia 2014 r. zobowiązał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni, braków formalnych wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF załączonym do wezwania. W przewidzianym terminie skarżąca wykonała zobowiązanie referendarza sądowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF G. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że zamieszkuje razem z babcią, która jest dla niej rodziną zastępczą. Miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura babci w wysokości [...] zł, alimenty wnioskodawczyni w kwocie [...] zł oraz pomoc dla rodziny zastępczej w kwocie [...] zł. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności, rzeczy wartościowych, kont bakowych czy obligacji. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącej nadmierne obciążenie, ponieważ wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem G. M. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni jest uczennicą Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej Nr [....], zamieszkuje z babcią, która jest jej rodziną zastępczą. Dochód dwuosobowej rodziny wynosi miesięcznie ok [...] zł. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.