II SA/Sz 1098/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego R. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 690 - dalej: "ustawa o kombatantach") Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Organ") odmówił R. S. (dalej: "Wnioskodawca") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż we wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wnioskodawca podał, że w czasie stanu wojennego był zaangażowany we wspieranie opozycjonistów poprzez udzielanie im pomocy o charakterze logistycznym, tj. zapewnianie im materiałów niezbędnych w podziemnym procesie wydawniczym oraz pomagał ukrywającemu się działaczowi opozycji – P. Z.. Do wniosku dołączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającą spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach (...) oraz oświadczenia świadków. Świadek T. H. wskazała, że w czasie stanu wojennego prowadziła nielegalną działalność wydawniczą a R. S., w tym okresie, dostarczał jej papier oraz inne materiały niezbędne w tym procesie. Natomiast świadek W. P. Z. podał, że oprócz zapatrywania go w materiały potrzebne do druku, Wnioskodawca udzielał mu także pomocy w czasie gdy ukrywał się przed internowaniem. Pismem z dnia 5 września 2017 r. Organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przekazanie informacji o dokumentach zgromadzonych w zasobach IPN dotyczących działalności opozycyjnej Wnioskodawcy lub doznanych przez niego represji. W odpowiedzi IPN wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy nie odnaleziono żadnych dokumentów świadczących o opozycyjnej działalności Wnioskodawcy w czasach PRL. Działalność Wnioskodawcy nie była również obiektem badań szczecińskich biur: Oddziałowego Biura Badań Historycznych i Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej, jak również nie występował on w charakterze pokrzywdzonego czy świadka w śledztwach prowadzonych przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. W dniu 8 listopada 2017 r. organ skierował do Wnioskodawcy pismo, w którym wezwał ją do przedłożenia dodatkowych dowodów. W odpowiedzi Wnioskodawca wyjaśnił, że jego działalność stanowiła kontynuacje wcześniejszej aktywności w ramach NZS-u oraz współpracy z wydawnictwem "[...]". Działania te były często spontaniczne i improwizowane, wynikające z potrzeby chwili i sytuacji. W trakcie działalności, polegającej w głównej mierze na dostarczaniu papieru na potrzeby podziemnych drukarni, utrzymywał kontakty z wąskim gronem zaufanych osób, tj. W. P. Z., T. H. oraz M. A., którego oświadczenie również przesłał do Organu w dniu 22 stycznia 2018 r. Świadek M. A. stwierdził, iż razem z Wnioskodawcą współtworzył Niezależne Zrzeszenie Studentów na WSP w S.. W tym czasie Wnioskodawca zajmował się też transportem wydawnictwa "[...]". W okresie stanu wojennego nadal kontynuował działalność we współpracy z podziemnymi strukturami. Pismem z dnia 29 stycznia 2018 r. Organ wystąpił do Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w S. z prośbą o zaopiniowanie wniosku R. S.. Uchwałą z dnia 5 czerwca 2018 r. nr 31/2018 Rada jednogłośnie wyraziła negatywne stanowisko w tej sprawie, wskazując, że wyrażona przez nią opinia wynika między innymi z faktu, że dwa oświadczenia świadków, które przedłożył Wnioskodawca zostały przez niego napisane i jedynie podpisane przez świadków, co wskazuje na narzucanie w tych oświadczeniach woli zainteresowanego. Ponadto obecny na tym posiedzeniu Wnioskodawca udzielał niejasnych wypowiedzi, a często próbował go w tym wyręczać świadek W. P. Z.. Rada uznała, że ewentualna działalność Wnioskodawcy była krótkotrwała i prowadzona w minimalnym zakresie. W dniu 7 maja 2018 r. do Organu wpłynęło pismo Wnioskodawcy, do którego dołączony został artykuł, który ukazał się "[...]" (S. ) w dniu 20 kwietnia 2018 r., dotyczący działalności opozycyjnej P. Z.. Zawiera on wzmiankę odnoście wydarzeń z grudnia 1981 r., kiedy razem z R. S., wcielił w życie plan wywiezienia "lewego" papieru składowanego na WSP. Biorąc powyższe pod uwagę Organ wskazał, iż w jego ocenie wniosek R. S. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy o działaczach (...) działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do wskazanego okresu 12 miesięcy nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Dokonując analizy całokształtu materiału dowodowego oraz zapoznając się z opinią wyrażoną przez Wojewódzką Radę Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych przy Wojewodzie Z. Organ ustalił, że wnioskodawca nie prowadził regularnej działalności opozycyjnej. Jedynie ciągła działalność, polegająca chociażby na podejmowaniu czynności w ramach zorganizowanego procesu redakcji, druku, kolportażu wydawnictw podziemnych, organizacji manifestacji i wystąpień wolnościowych, czy też pomocy na rzecz osób represjonowanych przez komunistyczne organy, stanowi działalność opozycyjną w rozumieniu ww. ustawy. Tymczasem wnioskodawca świadczył jedynie okazjonalnie pomoc na rzecz znanych mu opozycjonistów, a jego działania były spontaniczne i improwizowane. Organ nie podważa wagi podejmowanych przez Wnioskodawcę czynności, jednakże zauważa, że podziemna działalność nie byłaby możliwa również bez czytelników podziemnej prasy i niezależnych wydawnictw, uczestników strajków, manifestacji niepodległościowych, czy mszy za ojczyznę. Nie ulega jednak wątpliwości, że wymienione osoby w większości nie były zaangażowane w prowadzenie działalności opozycyjnej. W ocenie Organu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również, by Wnioskodawca podlegał represjom, o którym mowa w art. 3 ustawy o działaczach (...). Nie wymienia on bowiem żadnych okoliczności, które mogłyby być za takowe uznane. Wobec powyższego Organ nie znalazł podstaw do przyznania Wnioskodawcy statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Powyższą decyzją R. S. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił Organowi oraz instytucjom współdziałającym nieudolność niekompetencje oraz elementarny brak znajomości realiów działalności opozycyjnej, a także przepisów prawa, oraz bezpodstawne zakwestionowanie pisemnych oświadczeń świadków, które przedłożył na okoliczność swej działalności opozycyjnej. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez te organy przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W świetle powyższych zasad i kryteriów skargę należy uwzględnić, choć nie ze wszystkimi sformułowaniami zawartych w niej zarzutów można się zgodzić. Skargę należało uznać za zasadną albowiem z treści zaskarżonej decyzji oraz akt postępowania wynika, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 75 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, którego efektem było wydanie decyzji bez pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Organ zakwestionował bowiem przedłożone przez Skarżącego środki dowodowe, w postaci oświadczeń osób, które potwierdzały jego opozycyjną działalność stwierdzając, iż w dwóch przypadkach zostały one sporządzone ręką skarżącego, a jedynie podpisane przez świadka. Tak też do tych zeznań odniosła się Wojewódzka Rada Konsultacyjna do spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych przy Wojewodzie Z., negatywnie opiniując wniosek, stanowiący podstawę wszczętego w tej sprawie postępowania. W ocenie Sądu taka ocena materiału dowodowego jest przedwczesna bowiem została podjęta bez jakiejkolwiek próby zweryfikowania tych dowodów. Jeśli organ miał wątpliwości co do wiarygodności przedłożonych przez skarżącego oświadczeń świadków zobowiązany był do ich przesłuchania w trybie art. 77 i 78 K.p.a. W świetle art. 75 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny zasady przeprowadzania dowodu z zeznań świadków reguluje przepis art. 83, ze szczególnym uwzględnieniem § 3 tego przepisu. Dopiero przesłuchanie świadków w tym trybie, tj. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, są wiarygodnym dowodem. Zeznania świadków powinny usunąć wątpliwości organu co do zakresu i czasokresu działalności, na którą powołuje się skarżący. Stanowisko Wojewódzkiej Rady ... ma charakter pomocniczy i nie może mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podstawą każdego rozstrzygnięcia przez organ administracyjny jest pełne zebranie materiału dowodowego i jego ocena w kontekście wszelkich innych dowodów. Niedostateczne ustalanie przez organ stanu faktycznego sprawy w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe mogło mieć w tym wypadku wpływ na wynik sprawy, wobec czego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić w trybie art. 83 § 3 K.p.a. dowód z zeznań świadków, których pisemne oświadczenia skarżący przedłożył i po ich wszechstronnej ocenie rozstrzygnąć o zasadności żądania wnioskodawcy, tj. spełnieniu przez niego warunków określonych w art. 2 ustawy o działaczach.... O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.